Śrīpurapārśvanāthastotra 2023
Śrīpātrakesarī Stotra, tathā Śrīpurapārśvanātha Stotra. Ed. ...
|| Śrīpurapārśvanātha Stotram || 1ayaḥ śrīpādaṃ taveśa ! śrayati sapadi saḥ śrīpuraṃ saṃśrayeta | 1bsvāmin ! pārśva-prabho ! tvat pravacana-vacanoddīpradīpa-prabhāvaiḥ || 1clabdhvā mārgaṃ nirastākhila-vipada-mato yaty-adhīśaiḥ sudhībhiḥ1dvaṃdyaḥ stutyo mahāṃstavaṃ vibhur asi jagatām eka evāpta-nāthaḥ || 1 || 2aanyenāptā virodhāc chrutir api na tataḥ ko ’py ayaṃ vety ayuktiḥ | 2bsamyaṅ-nirṇīti-bādhāpramiti-virahataḥ kaścid evāsti vaṃdyaḥ || 2cnāśaṃ doṣāvṛtī yat-kvacid api bhajato dṛṣṭa-hāni-prakarṣāt | 2dniḥśeṣaṃ hemni yadvan-malam iti bhavato niṣkalaṃkatva-siddhiḥ || 2 || 3asūṣkmādy-arthaḥ samakṣo ’numiti-viṣayataḥ kasyācid vānalādiḥ | 3bsa tvaṃ nirdhūta-karma-kṣiti-dhara-nivaho dṛṣṭa-niḥśeṣatvaḥ || 3cnyāyābādhyāgamo ’rhann asi khalu bhavataḥ sā hy anekāṃta-dṛṣṭiḥ | 3dpratyakṣādyair abādhyā bhavati na niyataikāṃta-yuktiḥ prabhāḍhyā || 3 || 11 Note JS: Āptamīmāṃsā stanzas 3–4 quoted in the fn. [for -sabhayānāṃ (3, line 1) elsewhere -samayānāṃ] 4atāvat pratyakṣam eva prathayati tad-anekāṃta-vāda-prasiddhiṃ | 4byadvā skandasya varṇādy-avakara-nicittaikātmanaḥ syāt-pratītiḥ || 4caṃtaś-cittasya saukhyady-anumata-cid-asaṃkīrṇa-bhāvasya dṛṣṭeḥ | 4dsāmānyaṃ vā viśeṣo yadi na hi ghaṭate ’nyonya- viśleṣya-vṛtyā || 4 || 11 Note JS: (2 unidentified quotations at the bottom of p. 92: sūkṣmāṃtaritāḥ pratyakṣāḥ kasyacid yathā | anumeyatvato ’gnyādir iti sarvajña-saṃsthitiḥ || 5 || sa tvam evāsi nirdoṣo yukti-śāstrāvirodhi-vāk | avirodho yad-iṣṭaṃ te prasiddhena na bādhyate || 6 || 5atad-anekāṃtātmakaṃ yat-sad-anunaya-vaśaṃ sarvam artha-kriyākṛt | 5bpramiti-pravyāpta-rūpaṃ sphuṭa-nija-viṣayākāra-saṃvitti-vad-vā || 5capi vā siddhaṃ tri-kāla-traya-samaya-gatānaṃta-paryāya-puṣyat5dpariṇāme tat-pratītātmani hṛta-niyataikāṃtike ’dhyakṣa-siddheḥ || 5 || 6asyāt tādātmyam upāśritair adhigatānantair bhaviṣyad bhavad bhūtaiḥ6bsakrama-yauga-padya-vidhibhir yat-paryayair vā guṇaiḥ || 6csaṃkīrṇaṃ āgama-dadravad dravati vā droṣyaty atho dravyam6dity etad dharmaṇi dharmatā tad-apreṣv evaṃ bhavet prakriyā || 6 || 7anaśyaty utpitsu tāvad bhavati naśanavat-sthāsnu saṃpadyate vā | 7bsthāsyaty utpatsyate sā sthitir asakṛd alaṃ naṃkṣyati sthāsyatīttham || 7cnaṃkṣyaty utpatsyate tan-naśanaṃ api tathotpatsyate sthāsyate yan7dnaṃkṣyaty utpattir evaṃ trividham iti bhavet tatvam arhanta-veṣṭam || 7 || 8atad-atad-rūpāḥ padārthāḥ sva-para-vvidhi-diśāpekṣya sarvasya sarvā8bkaraṇāt kṣīrādy-avāptiṃ vidadhadiha ghaṭādy-astu naite paṭādyāḥ || 8cna ca paurastyaḥ sa paścād bhavati na ca purā nirvyapekṣa-svabhāvaḥ | 8dtad-anekākāram ekaṃ sad-asad-abhimataṃ tādṛg etan na tādṛk || 8 || 9asyād-vādesapta-bhaṃgī-nayajuṣi vidhi-nirdhāraṇābhyāṃ hi vastv- | 9bārūḍhaṃ satvetarātma-kramaniyamadiśā lakṣyate ’rtha-kriyākṛt || 9csvarṇāder vā kathaṃcit sata iha bhavati syāt-svarūpāntarāptiḥ | 9dprāyaḥ pūrvottarākṛtyapagama-janana-dravya-yuktaṃ hi vastu || 9 || 10asyād asti sva-catuṣṭayād itarataḥ syān nāsty apekṣā-kramāt10btat-syād asti ca nāsti ceti yugapat sā syād avaktavyatā || 10ctadvat-syāt pṛthag asti nāsti yugapat syād asti nāsty āhite10dvaktavye guṇa-mukhya-bhāva-niyataḥ syāt saptabhaṅgī vidhiḥ || 10 || 11asyād-vādaḥ sva-parāvatāra-viṣayeṇoddīpta-satvetarādy11bākārād yad-anaṃta-dharma-nilayasyoccaiḥ sato dharmiṇaḥ | 11csamyaṅ-nyāya-balāt samartha-vadanaṃ yaḥ sapta-bhaṃgī-nayā11dpekṣaḥ praśna-vaśād vidhītara-kṛter ekatra nirbādhataḥ || 11 || 11 Note JS: Āptamīmāṃsā stanzas 14 –16 quoted in the fn. on p, 98. 12asamyaṅ-nyāya-matodayena sunayais tasyaikadeśair atho | 12bnikṣepaiś ca tad-arpaṇārpaṇa-parair vyaktī-kṛta-prābhavaḥ || 12cniḥśepāvaraṇa-kṣaṇa-kṣaṇa-bhavat sarvārtha-saṃpad-vibhā12dbhājā nātha jina tvayādhyavasitaḥ sa tvaṃ samāśrīyase || 12 || 13ajīvaḥ karmāṇi bhāvaḥ śubham aśubham atas tat-phale puṇya-pāpe | 13bsaukhyaṃ duḥkham tathādṛksvadhigama-caritānyāgamaḥ śabda-vārdhau || 13cheyādheyau prameyaḥ pramitir adhikṛtaḥ kāla-deśādi-mokṣaḥ | 13dsarvaṃ sidhyai tavaiva prabhavati bhagavan śāsane ’to bhajāmaḥ || 13 || 14adevaḥ śrīpura-pārśva-nātha ! bhuvanādhīśārcya-pādāmbhuja !14bpradhvastākhila-karma-jāta ! vipula-jñāna prabhābhāsura !14cśreyo-mārga-nidarśane hi bhavatā nānyo vināsti kṣamaḥ | 14dtasmād vandya-padas tavam eva mahatāṃ niḥśeṣa-tattvārtha-vit || 14 || 15adevaḥ śrīmāna-śeṣa-tri-daśa-parivṛḍhaprārcya-pādāravindo | 15bbāhyāntar-vigrahādi-prabhavad-atiśayo dharma-tīrthasya nāthaḥ || 15city etad vāstti māyāviṣu sura-vibhuṣu khyāta-buddhādi-keṣu | 15ddeśādy-āveśa-vatsu pratihata-viṣayānyonya-vaitārtha-vākṣu || 15 || 16atvad anye ’dhyakṣādi-pratihata-vaco-yukti-viṣayā16bviluptābhā lokavyapalapana-sambandha-manasaḥ || 16cbhajante nāptatvaṃ tad-iha viditā vaṃcana-kṛtiḥ | 16dvisaṃvādas teṣāṃ prabhavati tad-arthāparigateḥ || 16 || 11 Note JS: Āptamīmāṃsā stanzas 1 and 2 quoted in the fn. on p. 101. 17anāty-akṣe jaiminir vā śruti-samaya-balaḥ samyag-arthāvibodhāt | 17bnaitādṛkṣasya doṣāvaraṇa-vigamanābhāvato ’tiīndriyārthe || 17cjñānaṃ śrutyā sad-arthāvagatir atha tataḥ satyatety-eṣa doṣo | 17dna prāmāṇyaṃ svato ’syāḥ kila ghaṭavad-acaitanyataḥ siddham etat || 17 || 18aāptoktaṃ cet pramāṇaṃ vyapanayatu tad-arthāvadānān na sāptā18bnukteḥ syād-vaktṛ-doṣo yadi tad-apagamān naivam ity apratītiḥ || 18ckvaivaṃ siddhyed vibhāgo ’byupagama-vigamaiḥ pauruṣeyatm anyat18dvā susthaṃ naiva kartṛ-smaraṇa-vilayanān neti nāptatvam anyat || 18 || 19asukha-duḥkhādi-vicitra-bhāva-niyater naika-svabhāveśvaraḥ | 19bprabhavo naiva bhāvo na kāraṇa-lavāt kāryasya nānākṛtiḥ || 19cyava-bījāṃkura-vat-tathā ’pariṇater nārtha-kriyāsambhavaḥ | 19dsvabhavāvasthita-deśakālikrabhidābhājāṃ sa kartā katham || 19 || 20aicchā vā niyatetarā na labhate saṃbaṃdham īśena tat20bkarma-prābhavataḥ sukhādi-vibhavaḥ paryāptam etena hi || 20cbhettā karma-mahībhṛtāṃ sakalavin-nānādi-siddhas tato | 20dyat kāṇā dahatākṣa-pāda-gāditaṃ tat syāt kathaṃ śreyase || 20 || 21asat-sarvaṃ kṣaṇikaṃ yad icchati pṛthak-kāla-kṣaṇānāṃ yataḥ | 21bkāryaṃ kāraṇam ity ataś ciratarātīteṣu vā vāsanāḥ || 21ctac ca kva kṣiti-kartṛ-bhoktṛ-racanā samyaktvaṃsajñādikaṃ21djalpansiddhi-padaṃ viśuddha-dhiṣaṇaḥ śauddhodaniḥ syāt kutaḥ || 21 || 22ayad ayaṃ sarvatra sarvaṃ prakṛtir avikṛtiḥ saptataḥ syād vikārāḥ | 22bmahad-ādyāḥ ṣoḍaśoccair-gaṇa iti puruṣas tad-vikṛtya-prayuktaḥ || 22csvayam anyo na prabhūti-kramam akhila-kālābaṃdha-hīnasya jantoḥ | 22dvilapan-muktiḥ kutaḥ syāt sa capala-kapilo dhīmatāṃ deya-bhāvaḥ || 22 || 11 Note JS: * Quotation without reference in fn. to 22 on p. 108: mūka-prakṛtir avikṛtir maharad-ādyāḥ prakṛti-vikṛtayaḥ sapta | ṣoḍaśakaś ca vikāro na prakṛtir na vikṛtiḥ puruṣaḥ || prakṛter mahāṃs-tato ’haṃkāras tasmād gaṇaś ca ṣoḍaśakaḥ tasmād api ṣoḍaśakkāt pañcabhyaḥ paṃca bhūtāni || 23apratibhāse pratibhāsatārtha-viṣayā dṛśyaṃ prapaṃce sati | 23bpratibiṃbādi tathā sad eva na hi niḥparyāya-vastu-sthitiḥ23cnanu kasyādi-gatiṃ ruṇāddhi bhuvane siddhāṃ kriyākāraka23dprakṛtivyujjhita-sādhya-sādhana-gatir brahmā kathaṃ bhāsata || 23 || 24ayad ekaṃ vādhyakṣe mitir iti ca nirvāṃcyam akhilam | 24btathā tatvaṃ copaplutam iti vicāraṃ na sahate || 24cpramāṇād anyasmāt prathita-vacanād yukti-bhajanāt | 24dvinā naitat siddhir vidhi-niyamayor artha-niyateḥ || 24 || 25abhāvo bhāvād abhāvaḥ samaya-niyamataḥ sad-vivartād asad-vā | 25bgrāhyokter dvaitam udyad-guṇa-guṇivivṛteroghato dvaita-buddhiḥ || 25cnityaṃ pūrvāparāntāt kṣaṇikam anuvṛter aikyam anyatva-vṛtteḥ | 25dnānātvaṃ vṛtti-doṣān na bhavati bhagavan syād-anekānta-siddhiḥ || 25 || 26aeṣoccair vā tava śiva-padāv āpti-niḥśreṇi-bhūtā | 26bdhīmad dhyeyā jayati janatānaṃda-saṃdāna-dhīrā || 26casmād dhātṛ-prabhṛti-vacanākarṇanāj jāta-kampā | 26dśeṣaprāṇipraṇayanavidhau jāyate yā śaraṇyā || 26 || 27avida-dhadati-śayam amitam atimuni-nātha-mānya-mananya-bhāṅ | 27bnamita-sura-ravi-bhuvana-paraguru-tīrthakṛtvasanāmayat | 27cudaya-patha-gata-tad-anuvismṛtir aśeṣatatva vibhāsinī | 27djayati jina jina vijita-manasi-ja bhāratī tava bhāsurā || 27 || 28ajaya jaya jagatī-nata-śrīpada śrīpurī-nilaya | 28bniyata-bhāsyatāruṇya-kāruṇya-puṇyākara || 28cparama-puruṣa pārśva-nāthādhināthāsanāthāhaṃsā28dvinata-vara damābhirakṣājarakṣādy-arakṣākṣaya || 28 || 29aśaraṇyaṃ nāthārhan bhava bhava bhavāraṇya-vigati29bcyutānām asmākaṃ niravakara-kāruṇya-nilaya || 29cyato ’gaṇyāt puṇyāc cirataram apekṣyaṃ tava padam | 29dpariprāptā bhaktyā vayam acala-lakṣmī-gṛham idam || 29 || 30aebhiḥ śrīpura-pārśva-nātha-vila-san-mahātmya-puṣyat-sudhā30bkūpāro hi nidarśitaḥ pravisaradvāṅmārga-cāturyataḥ || 30ctasmāt stotram idaṃ suratnam iva yad-yatnād gṛhitaṃ mayā | 30dvidyānaṃda-mahodayāya niyataṃ dhīmadbhir āsevyatām || 30 || 119,5f. iti śrīmadamarakīrtiyatīśvarapriyaśiṣyavidyānandisvāmiviracitaṃ śrīpurapārśvanāthastotraṃ samāptam | śubhaṃ bhavatu |