Pātrakesaristotra 2023
PKSt-JPh 1ajinendra ! guṇa-saṃstuti-stava manāg api prastutā | PKSt-JPh 1bbhavaty akhila-karmaṇāṃ prahataye paraṃ kāraṇam || PKSt-JPh 1citi vyavasitā matir mama tato ’ham atyādarat | PKSt-JPh 1dsphutārtha-naya-peśalāṃ ! sugata ! saṃvidāsye stutim || 1 || PKSt-JPh 2amati-śrutam athāvadhiś ca sahajaṃ pramāṇa hi te | PKSt-JPh 2btataḥ svayam avo ’dhi mokṣa-padavīṃ svayambhūr bhavān || PKSt-JPh 2cna caitad iha divyācakṣur-adhunekṣyate ’smād daśām | PKSt-JPh 2dyathā sukṛta-karmaṇāṃ sakala-rājya-lakṣmyād avaiḥ || 2 || PKSt-JPh 3avrateṣu prairajyase nirupame ca saukhye spṛhā | PKSt-JPh 3bbibheṣy api ca saṃṛter asubhṛtām vadhaṃ dvekṣy api || PKSt-JPh 3ckadācid adayodayo vigata-cittako ’py aṃjasā | PKSt-JPh 3dtathāpi gurur iṣyase tribhuvanaika-baṃdhur jinaḥ || 3 || PKSt-JPh 4atapaḥ param upāśritasya bhavato ’bhavat kevalaṃ | PKSt-JPh 4bsamasta-viṣayaṃ nirakṣam-apunaś cuti svātmanam || PKSt-JPh 4cniravaraṇam akramaṃ vyatikarād apetātmakam || PKSt-JPh 4dtad eva purruṣārtha-sāram abhisammataṃ yoginām || 4 || PKSt-JPh 5aparaspara-virodhavad-dvividha-bhaṃga-śākā-kulaṃ | PKSt-JPh 5bpṛthag-jana-sudurgamaṃ tava nirarthakaṃ śāsanam || PKSt-JPh 5ctathāpi jina ! sammataṃ suviduṣāṃ na cāty adbhutaṃ | PKSt-JPh 5dbhavanti hi mahātmanāṃ duruditāny api khyātaye || 5 || PKSt-JPh 6asurendra-parikalpitaṃ bṛhad-anardhya siṃhāsanaṃ | PKSt-JPh 6btathātapa-nivāraṇa-trayam athollasaś cāmaras || PKSt-JPh 6cvaśaṃ ca bhuvana-trayaṃ nirupamā ca niḥsaṃgatā | PKSt-JPh 6dna saṃgatam idaṃ dvayaṃ tvayi tathāpi saṃgacchate || 6 || PKSt-JPh 7atvam indriya-vinigraha-pravaṇa-niṣṭhuraṃ bhāsase | PKSt-JPh 7btapasy api ca yātayasyan adha duṣkare saṃśritān || PKSt-JPh 7cananya-paridṛṣṭayā ṣaḍ-asukāya-saṃrakṣayā | PKSt-JPh 7dsvanugraha-paro ’py aho tribhuvanātmanāṃ nāpraḥ || 7 || PKSt-JPh 8adadāsy-anupamaṃ sukhaṃ stuti-pareṣv-atuṣyann apiPKSt-JPh 8bkṣipasya kupito ’pi ca dhruvam asūyakāṃ durgatau || PKSt-JPh 8cna ceśa parameṣṭhitā tava virudhyate yad-bhavān | PKSt-JPh 8dna kupyati na tuṣyati prakṛtim āśrito madhyamām || 8 || PKSt-JPh 9aparikṣapita-karmaṇas tava na jātu rāgādayo | PKSt-JPh 9bna ceṃdriya-vivṛttayo na ca manas-kṛtā vyāvṛtiḥ || PKSt-JPh 9ctathāpi sakalaṃ jagad-yugapad aṃjasā vetsi tvamca || PKSt-JPh 9dprapaśyasi ca kevalābhyudita-divyac cakṣuṣā || 9 || PKSt-JPh 10akṣayāc ca rati-rāga-moha-bhaya-kāriṇāṃ karmaṇāṃ | PKSt-JPh 10bkaṣāya-ripu-nirjayaḥ sakala-tattva-vidyodayaḥ || PKSt-JPh 10cananya-sadṛśaṃ sukhaṃ tribhuvanādhipatyaṃ ca te | PKSt-JPh 10dsuniścitam idaṃ vibho sumuni-sampādāyādibhiḥ || 10 || PKSt-JPh 11ana hīndriya-dhiyā virodhi na ca liṃga-buddhyā vaco | PKSt-JPh 11bna cāpy anumatena te sunaya-saptadhā yojitam || PKSt-JPh 11cvyapetapariśaṃkranaṃ vitatha-kāraṇādarśanād | PKSt-JPh 11dato ’pi bhagavaṃs tvam eva parameṣṭhitāyāḥ padam || 11 || PKSt-JPh 12ana lubdha iti gamyase sakala-saṃga-saṃnyāsato | PKSt-JPh 12bna cāpi tava mūḍhatā vigata-doṣa-vāg-yad-bhavān || PKSt-JPh 12caneka-vidha-rakṣaṇād asubhṛtāṃ na ca dveṣitā | PKSt-JPh 12dnirāyudha-tayā ’pi ca vyapagataṃ tathā te bhayam || 12 || PKSt-JPh 13ayadi tvam api bhāṣase vitatham evam āpto ’pi san | PKSt-JPh 13bpareṣu jina kā kathā prakṛti-lubdha-mugdhādiṣu || PKSt-JPh 13cna cāpy akṛtakātmikā vacana-saṃhatir dṛśyate | PKSt-JPh 13dpunar-jananam apy aho na hi virudhyate yuktibhiḥ || 13 || PKSt-JPh 14asa janma-maraṇarṣi-gotra-caraṇādi-nāma-śruter | PKSt-JPh 14baneka-pada-saṃhati-pratiniyām asaṃdarśanāt || PKSt-JPh 14cphalārthi-puruṣagra-vṛtti-vinivṛtti-hetv-ātmanām | PKSt-JPh 14dśruteś ca manu-sūtra-vat-puruṣa-kartṛkaiva śrutiḥ || 14 || PKSt-JPh 15asmṛtiś ca para-janmanaḥ sphuṭam ihekṣyate kasyacitPKSt-JPh 15btathāpta-vacanāntarāt prasṛta-loka-vādād api | PKSt-JPh 15cna cāpy asata udbhavo na ca sato nimūlāt kṣayaḥ || PKSt-JPh 15dkathaṃ hi para-lokināma-subhṛtām asattohyate || 15 || PKSt-JPh 16ana cāpy asad udīyate na ca sad eva vā vyajyate | PKSt-JPh 16bsurāṃgamadavat-tathā śikhi-kalāpa-vaicittryavat || PKSt-JPh 16ckvacin mṛta-karandhanārtha-piṭharādike nekṣyate | PKSt-JPh 16dkathaṃ kṣiti-jalādi-saṃgha-guṇa iṣyate cetanā || 16 || PKSt-JPh 17apraśānta-karaṇaṃ vapur vigata-bhūṣaṇaṃ cāpi te | PKSt-JPh 17bsamasta-jana-citta-netra-paramotsavatvaṃ gatam || PKSt-JPh 17cvināyudha-parigrahāj jina ! jitās tvayā durjayāḥ | PKSt-JPh 17dkaṣāya-ripavaḥ parair na tu gṛhīta-śastrair api || 17 || PKSt-JPh 18adhiyāntara-tamārthavad-gati-samanvayānvīkṣaṇādPKSt-JPh 18bbhavet svaparimāṇavat-kacid iha pratiṣṭhā parā || PKSt-JPh 18cgrahāṇam api dṛṣyate kṣayavato nimūlāt kacit | PKSt-JPh 18dtathāyam api yujyate jvalanavat-kaṣāya-kṣayaḥ || 18 || PKSt-JPh 19aaśeṣa-vid ihekṣyate sad asad ātma-sāmānya-vitPKSt-JPh 19bjina ! prakṛti-mānuṣo ’pi kim utākhila-jñānavān || PKSt-JPh 19ckadācid iha kasyacit kvacid apeta-rāgāditā | PKSt-JPh 19dsphuṭaṃ samupalabhyate kim uta te vyapetaina saḥ || 19 || PKSt-JPh 20aaśeṣa-puruṣādi-tattva-gata-deśanākauśaṃ | PKSt-JPh 20btvad anya-puruṣāntarānucitam āptālāñchanam || PKSt-JPh 20ckaṇāda-kapilākṣapāda-muni-śākya-putoktayaḥPKSt-JPh 20dskhalanti hi sucakṣurādi-pariniścitārtheṣv api || || PKSt-JPh 21aparair apariṇāmakaḥ puruṣa iṣyate sarvathāPKSt-JPh 21bpramāṇa-viṣayādi-tattva-parilopanaṃ syāt tataḥ || PKSt-JPh 21ckaṣāya-virahān na cāsya vinibandhanaṃ karmabhiḥ || PKSt-JPh 21dkutaś ca parinirvṛtiḥ kṣaṇika rūpotāyāṃ tathā || 21 || PKSt-JPh 22amano vipariṇātakaṃ yad iha saṃbhṛtiṃ cāśnute | PKSt-JPh 22btad opera ca vimucyate puruṣa-kalpanā syād vṛthā || PKSt-JPh 22cna cāsya manso vikāra upapadyate sarvathā | PKSt-JPh 22ddhruvaṃ tad-iti hīṣyase dvita-pavāditā kopinī || 22 || PKSt-JPh 23apṛthag-jana-mano ’nukūlam aparaiḥ kṛtaṃ śāsanaṃ | PKSt-JPh 23bsukhena sukham āpyate na tapasety avaśyendriyaḥ || PKSt-JPh 23cpratikṣaṇa-vibhaṃguraṃ sakala-saṃskṛtaṃ ceṣyate | PKSt-JPh 23dnanu svamata-loka-liṃgapariniścayair vyāhatam || 23 || PKSt-JPh 24ana saṃtatir anaśvarī na hi ca naśvarī no dvidhā | PKSt-JPh 24bvanādivat-abhāva eva yata iṣyate tatvataḥ || PKSt-JPh 24cvṛthaiva kṛṣi-dāna-śīla-muni-vandanādi-kriyāḥ | PKSt-JPh 24dkathaṃcid avinaśvarī yadi bhavet pratijñākṣatiḥ || 24 || PKSt-JPh 25aananya-puruṣottamo manuja-tām atīto ’pi saPKSt-JPh 25bmanuṣya iti śasyase tvam adhunā narair valiśaiḥ | PKSt-JPh 25ckva te manuja garbhitā kva ca virāga-sarvajñatā PKSt-JPh 25dna janma-maraṇātmatā hi tava vidyate tatvataḥ || 25 || PKSt-JPh 26asvamātur iha yady api prabhava iṣyate garbhato | PKSt-JPh 26bmalair anupasaṃpluto vara-saroja-patre ’mbuvat || PKSt-JPh 26chitāhita-viveka-śūnya-hṛdayo na garbhe ’py abhūḥ | PKSt-JPh 26dkathaṃ tava manuṣya-mātra-sadṛśatvam āśaṃkyate || 26 || PKSt-JPh 27ana mṛtyur api vidyate prakṛta-mānuṣasyeva tePKSt-JPh 27bmṛtasya parinirvṛtir na maraṇaṃ punar-janmavat | PKSt-JPh 27cjarā ca na hi yad-vapur-vimala-kevalotpattitaḥ | PKSt-JPh 27dprabhṛty-arujam ekarūpam avatiṣṭhate prāṅmṭeḥ || 27 || PKSt-JPh 28aparaiḥ kṛpaṇa-devakaiḥ svayam asat sukhaiḥ prārthyate | PKSt-JPh 28bsukhaṃ yuvati-sevanādi-para-sannidhi-pratyayam || PKSt-JPh 28ctvayā tu paramātmanā na parato yatas te sukham | PKSt-JPh 28dvyapeta-parimāṇakaṃ nirupamaṃ dhruvaṃ svātmajam || 28 || PKSt-JPh 29apiśācaṇrivāritaḥ pitṛ-vane narī-nṛyate | PKSt-JPh 29bkṣaradrudhirabhaṣiṇadvirada-kṛtti-helā-paṭaḥ || PKSt-JPh 29charo hasati cāyataṃ kahkahāṭṭa-hāsolbaṇam | PKSt-JPh 29dkathaṃ parama-devateti paripūjyate paṃḍitaiḥ || 29 || PKSt-JPh 30amukhena kilaṃ dakṣiṇena pṛthu-nākhila-prāṇināṃ | PKSt-JPh 30bsamatti śatra-pūti-majja-rudhirāṃtramāṃsāni ca || PKSt-JPh 30cgaṇaiḥ svasadṛśair bhṛśaṃ ratim uoaiti rātriṃdivam | PKSt-JPh 30dpibaty api ca yaḥ surāṃ sa katham āptatābhājanam || 30 || PKSt-JPh 31aanādi nidhānātmakaṃ sakala-tattva-saṃbodhanam | PKSt-JPh 31bsamasta-jagad-ādhipatyam atha tasya saṃtṛptatā || PKSt-JPh 31ctathā vigata-doṣatā ca kila vidyate yan-mṛṣā | PKSt-JPh 31dsuyukti-virahān na cāsti pariśuddhatatvāgamaḥ || 31 || PKSt-JPh 32akamaṇḍalu-mṛgājijinākṣa-valayādibhir brahmaṇaḥ | PKSt-JPh 32bśucitva-virahādi-doṣa-kaluṣatvam abhyūhyate || PKSt-JPh 32cbhayaṃ vighṛṇatāca viṣṇu-harayoḥ saśastratvataḥ | PKSt-JPh 32dsvato na ramaṇīyatā ca parimūḍhatā bhūṣanāt || 32 || PKSt-JPh 33asvayaṃ sṛjati cet prajāḥ kim iti daitya-vidhvaṃsanam | PKSt-JPh 33bsuduṣṭa-jana-nigrahārtham iti ced asṛṣṭir varam || PKSt-JPh 33ckṛtātma-karaṇīya-kasya jagatāṃ kṛtir niṣphalā | PKSt-JPh 33dsvabhāva iti cen mṛṣā sa hi suduṣṭa evāpyate || 33 || PKSt-JPh 34aprasanna-kupitātmanāṃ niyamato bhaved duḥkhitā | PKSt-JPh 34btathaiva parimohitā bhayam upadrutiś cāmayaiḥ || PKSt-JPh 34ctṛṣāpi ca bubhukṣayā ca na ca saṃsṛtiś chidyate | PKSt-JPh 34djineṃdra bhavato ’pareṣu katham āptatā yujyate || 34 || PKSt-JPh 35akathaṃ svayam upadrutāḥ para-sukhodaye kāraṇaṃ | PKSt-JPh 35bsvayaṃ ripubhayārditāś ca śaraṇaṃ kathaṃ bibhyatām || PKSt-JPh 35cgatānugati-kair aho tvad aparatra bhaktair janair | PKSt-JPh 35danāyatana-sevanaṃ niraya-hetur aṃgīkṛtam || 35 || PKSt-JPh 36asadā hanana-ghātanādy-anumati-pravṛttātmanāṃ | PKSt-JPh 36bpraduṣṭa-caritoditeṣu parihṛṣyatāṃ dehinām || PKSt-JPh 36cavaśyam anusajyate durita-baṃdhanaṃ tattvataḥ | PKSt-JPh 36dśubhe ’pi pariniścitas trividhāṃdha-hetur bhavet || 36 || PKSt-JPh 37avimokṣa-sukha-caitya-dāna-paripūjanādy-ātmikāḥ | PKSt-JPh 37bkriyā bahu-vidhā-subhṛn-maraṇa-pīḍane hetavaḥ || PKSt-JPh 37ctvayā jvalita-kevalena na hi deśitāḥ kiṃtu tāḥ | PKSt-JPh 37dtvayi prasṛta-bhaktibhiḥ svayam anuṣṭhitāḥ śravakaiḥ || 37 || PKSt-JPh 38atvayā tvad upadeśa-kāri-puruṣeṇa vā kenacit | PKSt-JPh 38bkathāñcid upadiśyate sma jina ! caitya-dāna-kriyā || PKSt-JPh 38canāśaka-vidhiś ca keśa-pariluṃcanaṃ cāthavā | PKSt-JPh 38dśrutād anidhanātmakād adhigataṃ pramāṇāṃtarāt || 38 || PKSt-JPh 39ana cāpuṣparipīḍanaṃ niyamato śubhāyeṣyate | PKSt-JPh 39btvayā na ca śubhāya vā na hi ca sarvathā satya-vāk || PKSt-JPh 39cna cāpi dama-dānayoḥ kuśala-hetutaikāṃtato | PKSt-JPh 39dvicitra-naya-bhaṃga-jāla-gahanaṃ tvadīyaṃ matam || 39 || PKSt-JPh 40atvayāpi sukha-jīvitanātham iha śāsanaṃ ca kṛtaṃPKSt-JPh 40b kathaṃ sakala-saṃgraha-tyajanaśāsitā yujyate || PKSt-JPh 40ctathā niraśanārdha-bhukti-ras-varjanād yuktibhirPKSt-JPh 40djitendriya-tayā tvam eve jina ity abhikhyāṃ gataḥ || 40 || PKSt-JPh 41ajineśvara, na te mataṃ paṭaka-vastra-pātra-graho | PKSt-JPh 41bvimṛśya sukha-kāraṇaṃ svayam aśakta-kaiḥ kalpitaḥ || PKSt-JPh 41cathāyam api sat-pathas tava bhaved vṛthā nagnatā | PKSt-JPh 41dna hasta-sulabhe phale sati taruḥ samāruhyate || 41 || PKSt-JPh 42aparigrahavatāṃ satāṃ bhayam avaśyam āpadyate | PKSt-JPh 42bprakopa-parihiṃsane ca paruṣānṛta-vyāhṛtī || PKSt-JPh 42cmama tvam atha corataḥ svamanasaś ca vibhrāṃtatā | PKSt-JPh 42dkuto hi kaluṣātmanāṃ parama-śukla-sad-dhyānatā || 42 || PKSt-JPh 43asvabhājana-gateṣu peya-paribhojya-vastuṣv amī | PKSt-JPh 43byadā pratinirīkṣtās tanu-bhṛtaḥ susūkṣmātmakāḥ || PKSt-JPh 43ctadā kvacid apojjhane maraṇam eva teṣāṃ bhaved | PKSt-JPh 43dathāpy abhinirodhanaṃ bahutarātmasammūrcchanam || 43 || PKSt-JPh 44adigaṃbara-tayā sthitāḥ svabhuja-bhojino ye sadā | PKSt-JPh 44bpramāda-rahitāśayāḥ pracura-jīva-hatyām api || PKSt-JPh 44cna baṃdha-phala-bhāginas ta iti gamyate yena te | PKSt-JPh 44dpravṛttam anubibhrati svabala-yogyamadhyāpy amī || 44 || PKSt-JPh 45ayathāgama-vihāriṇām aśana-pāna-bhakṣyādiṣu | PKSt-JPh 45bprayatna-paracetasām avikalendriyālokinām || PKSt-JPh 45ckataṃcid asupīḍanād yadi bhaved apuṇyodayasPKSt-JPh 45dtapo ’pi vadha eva te sva-para-jīvasantāpanāt || 45 || PKSt-JPh 46amaruj-jvalana-bhūyaḥsu niyamāt kacid yujyate | PKSt-JPh 46bparaspara-virodhiteṣu vigatāsutā sarvadā || PKSt-JPh 46cpramāda-janitāgasāṃ kacid apohanaṃ svāgamāt | PKSt-JPh 46dkathaṃ sthiti-bhujāṃ satāṃ gagana-vāsasāṃ doṣitā || 46 || PKSt-JPh 47aparair anagha-nivṛttiḥ svaguṇatva-vidhvaṃsanaṃ | PKSt-JPh 47bvyagho ’pi kapalādibhiś ca puruṣārtha-vidhvaṃsanam || PKSt-JPh 47ctvayā sumṛditainasā jvalita-kevalaughaśriyāPKSt-JPh 47ddhruvaṃ nirupamātmakaṃ sukham anantam avyāhatam || 47 || PKSt-JPh 48aniranvaya-binaśavarī jagati muktir iṣṭā paraiḥ | PKSt-JPh 48bna kaścid iha ceṣṭate svavyasanāya mūḍhetaraḥ || PKSt-JPh 48ctvayā nu guṇa-saṃhater atiśayopalabdhyātmikā | PKSt-JPh 48dstithiḥ śivamayī jina ! pravacane tava khyāpitā || 48 || PKSt-JPh 49aiyaty api guṇa-stutiḥ parama-nirvṛteḥ sādhanīPKSt-JPh 49bbhavaty alam ato jano vyavasitaś ca tat-kāṃkṣyā | PKSt-JPh 49cviraṃsyati ca sādhunā rucira-lobha-lābhe satāmPKSt-JPh 49dmano ’bhilaṣitāptir eva nanu ca prayāsāvadhiḥ || 49 || PKSt-JPh 50aiti mama mati-vṛttyā saṃhitaṃ tvad guṇānāmPKSt-JPh 50baniśam amita-śaktyā saṃstuvānasya bhaktyā | PKSt-JPh 50csukhamanadhamanantaṃ svātma-saṃsthaṃ mahātmanPKSt-JPh 50djina ! bhavatu mahatyā kevala-śrīvibhūtyā || 50 ||