<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "../tei_all.dtd">
<TEI><teiHeader><fileDesc><titleStmt><title type="main" subtype="text-AS" ana="potential">Aṣṭasahasrī</title><title type="main" subtype="text-AŚ" ana="actual">Aṣṭaśatī</title><title type="main" subtype="text-ĀM" ana="potential">Āptamīmāṃsā</title><title type="subtitle" subtype="plain-text">Plain text of Vaṃśīdhara's 1915 edition</title><respStmt><resp>Digital textresource created by</resp><persName>H. Trikha</persName></respStmt></titleStmt><publicationStmt><publisher>Published within the Digital Corpus of Vidyānandin's Works at <span type="ref-site" target="../">www.dipal.org/dcv</span></publisher><availability><licence> under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License</licence></availability><date type="published">November 24, 2025</date></publicationStmt><sourceDesc><bibl>Print edition: Aṣṭasahasrī Vidyānandasvāminā nirmitā Vaṃśīdhareṇa saṃśodhya … sampāditā. Bombay: Nirṇayasāgara 1915.</bibl><bibl type="base-resource">Digitized print edition: <span target="AŚ-VDh-p.html">dcv/Aṣṭaśatī/AŚ-VDh-p</span></bibl></sourceDesc></fileDesc><encodingDesc><projectDesc><p><seg type="project-general">This resource for the text of the <seg type="essential" subtype="wor_name">Aṣṭaśatī</seg> (<seg type="essential" subtype="wor_abbr">AŚ</seg>) is published alongside <span type="ref-site work" target="./">other digital resources for the work</span>. The resource at hand, <seg type="essential" subtype="tra_sigl">AŚ-VDh‑t</seg>, is a resource for the specific text of the edition by Vaṃśīdhara (VDh) in 1915. </seg><seg type="derivat" subtype="plain-text">The resource renders only the plain text (t) without metatext except for punctuation and indication of verse or prose. </seg></p><p/><p><seg type="thanks">H. Trikha created this resource during his occupations at the Institutes for <span type="organisation">South Asian, Tibetan and Buddhist Studies, University of Vienna,</span> and for the <span type="organisation">Cultural and Intellectual History of Asia, Austrian Academy of Sciences.</span> Substantial work was done in the project “Perspectivism and intertextuality in Vidyānandin’s works,” funded by the Austrian Science Fund (FWF Schrödinger project J 3880-G24). Trikha is especially grateful to the late Helmut Krasser for financing the capture of the printed edition and to Vitus Angermeier for providing the initial TEI encoding. </seg></p></projectDesc><refsDecl><p><seg type="print-edition" ana="potential">References in the left margin pertain to page and line of Vaṃśīdhara's edition. </seg><seg type="plain-text-AS" ana="potential">References indicate page and line of Vaṃśīdhara's edition. Text of the Āptamīmāṃsā and the Aṣṭaśatī is rendered in a lighter color. The text of the Aṣṭaśatī is intertwined with the text of the Aṣṭasahasrī, the Aṣṭaśatī is highlighted here in bold script. </seg><seg type="plain-text-AŚ" ana="actual">References indicate page and line of Vaṃśīdhara's edition. The text of the Aṣṭaśatī is intertwined with the text of the Aṣṭasahasrī, the text of the Aṣṭasahasrī is here rendered in a lighter color. </seg><seg type="plain-text-ĀM" ana="potential">References in the left margin pertain to the number of the stanza in Vaṃśīdhara's edition. </seg></p></refsDecl></encodingDesc></teiHeader><text type="plain-text"><body><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_1 a_4"><l ana="sbt" n="sbt_1ab"><lb n="3,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 1
 </span>de­vā­ga­ma­na­bho­yā­na­cā­ma­rā­di­vi­bhū­ta­yaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_1cd">mā­yā­vi­ṣv api dṛśyante nātastvam asi no mahān || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">1</ref> || iti</l></lg><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_2 a_6"><l ana="sbt" n="sbt_2ab"><lb n="4,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 2
 </span>adhyātmaṃ bahir apy eṣa vi­gra­hā­di­ma­ho­da­yaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_2cd">divyaḥ satyo di­vau­ka­ssv apy asti rāgā­di­ma­tsu saḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">2</ref> || </l></lg><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_3 a_8"><l ana="sbt" n="sbt_3ab"><lb n="5,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 3
 </span>tī­rtha­kṛ­tsa­ma­yānāṃ ca pa­ra­spa­ravi­ro­dha­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_3cd">sarveṣām āptatā nāsti kaścid eva bhaved guruḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_12" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="49,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 049,07</span>... sarvajña eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_3">na khalu jña­sva­bhā­va­sya kaścid a­go­ca­ro 'sti yan na kra­me­ta­, tatsvabhāvā­nta­ra­pra­ti­ṣe­dhā­t­* | </seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="49,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 049,14</span>... syād iti ced ucyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_3">ce­ta­na­sya sataḥ sambandhyantaraṃ mo­ho­da­ya­kā­ra­ṇa­kaṃ ma­di­rā­di­va­t­*</seg> | tat kutaḥ siddham ? </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="49,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 049,16</span>... nāt | yat ta­tsa­mba­ndhya­nta­raṃ tad ātmano jñā­nā­va­ra­ṇā­di karmeti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_3">ta­da­bhā­ve sā­ka­lye­na vi­ra­ta­vyā­mo­haḥ sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="49,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 049,17</span>ma­tī­tā­nā­ga­ta­va­rta­mā­naṃ paśyati pra­tyā­sa­tti­vi­pra­ka­rṣa­yo­r a­ki­ñci­tka­ra­tvā­t­*</seg> | kathaṃ pu­na­rjñā­nā­va­ra­ṇā­di­sa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="50,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 050,03</span>... hako na syād asati pratibandhane | <ref type="no-in-dandas" rend="a">1</ref> | " iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_3">ata evākṣāna­pe­kṣā­'­ñja­nā­di­saṃ­skṛ­ta­ca­kṣu­ṣo ya­thā­lo­kā­'­na<span type="hard-break">- </span><lb n="50,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 050,04</span>pekṣā*</seg> | ata eva | kuta eva ? sā­ka­lye­na vi­ra­ta­vyā­mo­ha­tvā­d eva sa­rva­da­rśa­nā­d eva vā | yo hi deśato </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_4 a_14"><l ana="sbt" n="sbt_4ab"><lb n="50,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 4
 </span>do­ṣā­va­ra­ṇa­yo­r hānir ni­śśe­ṣā­sty a­ti­śā­ya­nāt | </l><l ana="sbt" n="sbt_4cd">kvacid yathā sva­he­tu­bhyo bahir a­nta­rma­la­kṣa­yaḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_15" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="51,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 051,04</span>... nā­mā­va­ra­ṇā­d bhi­nna­sva­bhā­va iti ced ucyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">vacana­sā­ma­rthyā­d a­jñā­nā­di­r doṣaḥ svapara­pa­ri­ṇā­ma­he­tuḥ­*</seg> | na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="51,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 051,22</span>... dhyā, ta­dā­va­ra­ṇa­sya doṣād anyasya mū­rti­ma­taḥ prasiddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">ata eva loṣṭādau ni­śśe­ṣa­do­ṣā­va­ra­ṇa­ni­vṛ­tteḥ <lb n="51,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 051,23</span>si­ddha­sā­dhya­te­ty a­sa­mī­kṣi­tā­bhi­dhānaṃ sā­dhyā­pa­ri­jñā­nā­t­*</seg> | pra­dhvaṃ­sā­bhā­vo hi do­ṣā­va­ra­ṇa­yoḥ sādhyo </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="52,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 052,03</span>... vati, tasya bhūtvā bha­va­na­la­kṣa­ṇatvāt tayos tatrātyantam a­bhā­vā­t | tan na si­ddha­sā­dhya­tā | nanv evaṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">doṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="52,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 052,04</span>va­ra­ṇa­yo­r hāner a­ti­śā­ya­nā­n ni­śśe­ṣa­tā­yāṃ sādhyāyāṃ buddher api kin na pa­ri­kṣa­yaḥ syād viśeṣābhāvād ato <lb n="52,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 052,05</span>'­nai­kā­nti­ko hetur ity a­śi­kṣi­ta­la­kṣi­taṃ­*</seg>, cet a­nā­di­gu­ṇa­vyāvṛtteḥ sa­rvā­tma­nā pṛthivyāder abhimatatvāt | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="52,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 052,10</span>... anupa­la­mbhā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">adṛśyānu­pa­la­mbhā­d abhāvāsiddhir ity a­yu­ktaṃ­, pa­ra­cai­ta­nya­ni­vṛ­ttāvārekā<span type="hard-break">- </span><lb n="52,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 052,11</span>patteḥ, saṃ­ska­rtṝ­ṇāṃ pā­ta­ki­tva­pra­sa­ṅgā­d­, ba­hu­la­m a­pra­tya­kṣa­syā­pi ro­gā­de­r vi­ni­vṛ­tti­ni­rṇa­yā­t­*</seg> | syān ma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="52,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 052,22</span>... vyāvṛttiḥ pṛ­thi­vyā­deḥ sidhyaty eva, mṛ­ta­śa­rī­rā­deḥ pa­ra­cai­ta­nya­ro­gā­di­ni­vṛ­tti­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">yadi punar ayaṃ nirbandhaḥ <lb n="52,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 052,23</span>sarvatra vi­pra­ka­rṣi­ṇām abhāvāsiddhis tadā kṛ­ta­ka­tva­dhū­mā­de­r vi­nā­śā­na­lā­bhyāṃ vyāpter a­si­ddhe­r na kaścid dhetuḥ</seg> | <pb n="053"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="53,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 053,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">tataḥ śau­ddho­da­ni­śi­ṣyakāṇām a­nā­tma­nī­na­m e­ta­t­, anu­mā­no­cche­da­pra­sa­ṅgā­t­*</seg> | na hi jai­mi­nī­ya­ma­tā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="53,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 053,08</span>... tasyāḥ sa­pa­kṣa­tvā­t | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">yasya hānir a­ti­śa­ya­va­tī tasya ku­ta­ści­t sa­rvā­tma­nā vyā­vṛ­ttiḥ­, yathā <lb n="53,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 053,09</span>bu­ddhyā­di­gu­ṇa­syā­śmanaḥ | tathā ca do­ṣā­de­r hānir a­ti­śa­ya­va­tī kutaścin ni­va­rtta­yi­tu­m arhati sakalaṃ kalaṅka<span type="hard-break">- </span><lb n="53,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 053,10</span>m iti katham akalaṅka­si­ddhi­r na bhavet ? *</seg> </seg> </p><p n="a_16" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="53,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 053,14</span>... iti kaścit so 'py a­na­va­bu­ddha­si­ddhā­nta eva | ya­smā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">maṇer ma­lā­de­r vyāvṛttiḥ kṣayaḥ, sato '­tya­nta­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="53,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 053,15</span>nā­śā­nu­pa­pa­tteḥ | tā­dṛ­gā­tma­no 'pi karmaṇo nivṛttau pa­ri­śu­ddhiḥ­*</seg> | pra­dhvaṃ­sā­bhā­vo hi kṣayo hānir ihābhi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="53,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 053,25</span>... maṇeḥ kai­va­lya­m eva ma­lā­de­r vai­ka­lya­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">karmaṇo 'pi vai­ka­lya­m ā­tma­kai­va­lya­m asty eva tato nātiprasa­jye­ta­*</seg> | dravyārtha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="54,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 054,07</span>... tato do­ṣa­sā­mā­nya­syā­tma­ny a­va­sthā­nā­n na ni­rdo­ṣa­tva­si­ddhi­r ity aparaḥ, so 'py a­ta­ttva­jña eva, yataḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">pra­ti­pa­kṣa evātma<span type="hard-break">- </span><lb n="54,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 054,08</span>nā­mā­ga­ntu­ko malaḥ parikṣayī svanirhrā­sa­ni­mi­ttavi­va­rddha­na­va­śā­t­*</seg> | dvividho hy ātmanaḥ pa­ri­ṇā­maḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_17" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="55,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 055,21</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_4">nunu ni­ra­sto­pa­dra­vaḥ sannātmā katham a­ka­la­ṅko 'pi vi­pra­ka­rṣi­ṇā­m arthaṃ pra­tya­kṣī­ku­ryā­t­*</seg> | na hi nayanaṃ nirasto </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_5 a_18"><l ana="sbt" n="sbt_5ab"><lb n="56,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 5
 </span>sū­kṣmā­nta­ri­ta­dū­rā­rthāḥ pratyakṣāḥ ka­sya­ci­d yathā | </l><l ana="sbt" n="sbt_5cd">a­nu­me­ya­tva­to '­gnyā­di­r iti sa­rva­jña­saṃ­sthi­tiḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_19" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="56,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 056,19</span>... bhidyate yena kiñcit pra­yo­ja­ka­m aparam a­pra­yo­ja­ka­m iti vibhāgo '­va­ta­re­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">sva­bhā­va­kā­la­de­śa­vi­pra­ka­rṣi­ṇā­m a­nu­me­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="56,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 056,20</span>tvam a­si­ddha­m ity anu­mā­na­m u­tsā­ra­ya­ti yāvān kaścid bhāvaḥ sa sarvaḥ kṣaṇika i­tyā­di­vyā­pte­r asiddhau <lb n="56,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 056,21</span>pra­kṛ­to­pa­saṃ­hā­rāyogād avipraka­rṣi­ṇā­m a­nu­mi­te­r ā­na­rtha­kyā­t | sattvāder a­ni­tya­tvā­di­nā vyāptim icchatāṃ <lb n="56,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 056,22</span>siddham a­nu­me­ya­tva­m anavaya­ve­ne­ti na kiñcid vyāhataṃ paśyāmaḥ</seg> | syān mataṃ "­ke­ci­d arthāḥ pra­tya­kṣā­, yathā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="57,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 057,22</span>... siddhaṃ sarvatra vastuni | <ref type="no-in-dandas" rend="a">3</ref> | " iti | tato '­nu­me­yāḥ sū­kṣmā­dya­rthāḥ ka­sya­ci­t pratyakṣāḥ siddhā eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">te 'numeyā</seg>, <pb n="058"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="58,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">na ka­sya­ci­t pra­tya­kṣā­ś ca syuḥ, kiṃ vyā­ha­nya­te­? iti sa­mā­na­m a­gnyā­dī­nā­m­*</seg> | a­gnyā­da­yo '­nu­me­yāḥ syuḥ kasya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="58,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,02</span>cit pra­tya­kṣā­ś ca na syur iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">tathā cā­nu­mā­no­cche­daḥ syāt *, </seg> sa­rvā­nu­mā­ne­ṣū­pālambhasya sa­mā­na­tvā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="58,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,03</span>śakyaṃ hi vaktuṃ dhūmaś ca kvacit syād agniś ca na syād iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">tada­bhyu­pa­ga­me '­sva­saṃ­ve­dyavi­jñā­na­vya­kti­bhi­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="58,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,04</span>dhyakṣaṃ kiṃ lakṣayet pra­mā­ṇa­ta­yā para­ma­pra­mā­ṇa­ta­ye­ti na kiñcid etat tayā naitat tayā vā ayam abhyupa<span type="hard-break">- </span><lb n="58,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,05</span>gantum arhati *</seg> | pratyakṣaṃ pra­mā­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­di­tvā­d a­nu­mā­nā­di­ka­m a­pra­mā­ṇaṃ­, vi­saṃ­vā­di­tvā­d iti lakṣayato '­nu­mā­na­sya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="58,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,13</span>... iti cen na, tasya pa­kṣī­ka­ra­ṇā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">tad evaṃ pra­me­ya­tva­sa­ttvā­di­r yatra hetulakṣaṇaṃ puṣṇāti taṃ kathaṃ cetanaḥ <lb n="58,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,14</span>pra­ti­ṣe­ddhu­m arhati saṃ­śa­yi­tuṃ vā *</seg> sū­kṣmā­dya­rtha­sā­kṣā­tkā­ri­ṇa­s tasyaiva su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­d astitva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="58,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,19</span>... vasya sa sattāṃ sā­dha­ye­t ka­tha­m­"­i­ti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">dharmi­ṇya­si­ddha­sa­ttā­ke bhā­vā­bhā­vo­bha­ya­dha­rmā­ṇā­m a­si­ddha­vi­ru­ddhā­nai­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="58,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,20</span>nti­ka­tvā­t kathaṃ sa­ka­la­vi­di sa­ttva­si­ddhi­r iti bruvann api devānāṃ priyas ta­ddha­rmi­svabhāvaṃ na la­kṣa­ya­ti *</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="58,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,21</span>sa hi tāvad evaṃ sau­ga­ta­ma­ta­m āśritya bruvāṇaḥ praṣṭavyaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">śa­bdā­ni­tya­tva­sā­dha­ne 'pi kṛ­ta­ka­tvā­dā­v ayaṃ <lb n="58,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 058,22</span>vikalpaḥ kiṃ na syād iti *</seg> | śakyaṃ hi vaktuṃ, kṛ­ta­ka­tvā­di­he­tu­r yady a­ni­tya­śa­bda­dha­rma­s ta­dā­'­si­ddhaḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="59,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 059,02</span>... t pā­va­kā­dau sādhye dhū­ma­va­ttvā­dā­v api vi­ka­lpa­syā­sya sa­mā­na­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">vima­tya­dhi­ka­ra­ṇa­bhā­vā­pa­nna­vi­nā­śa­dharmi<span type="hard-break">- </span><lb n="59,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 059,03</span>dharmatve kā­rya­tvā­de­r a­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­de­r api sandigdha­sa­dbhā­va­dha­rmi­dharmatvaṃ siddhaṃ bo­ddha­vya­m</seg> | nanu ca </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="61,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,04</span>... nanu ca kasyedaṃ sū­kṣmā­dya­rtha­pra­tya­kṣa­tvaṃ sādhyate ? arhato '­na­rha­taḥ sā­mā­nyā­tma­no vā ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">yadi vi­pra­kṛ­ṣṭā­rtha­pra­tya­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="61,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,05</span>tvam arhataḥ sādhyate pa­kṣa­do­ṣo '­pra­si­ddha­vi­śe­ṣa­ṇa­tva­m | tata eva vyāptir na sidhyet | a­na­rha­ta­ś ced ani<span type="hard-break">- </span><lb n="61,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,06</span>ṣṭā­nu­ṣa­ṅgo 'pi | kaḥ punaḥ sā­mā­nyā­tmā ta­du­bha­ya­vya­ti­re­ke­ṇa yasya vi­va­kṣi­tārtha­pra­tya­kṣa­tva­m ? ity eta<span type="hard-break">- </span><lb n="61,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,07</span>dvi­ka­lpa­jā­laṃ śabdanityatve 'pi sa­mā­naṃ­, na kevalaṃ sū­kṣmā­di­sā­kṣā­tka­ra­ṇa­sya pra­ti­ṣe­dha­ne saṃśītau vā | <lb n="61,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,08</span>tad ayam a­nu­mā­na­mu­drāṃ bhinatti *</seg> | na kaścit sū­kṣmā­di­sā­kṣā­tkā­rī­, pu­ru­ṣa­tvā­deḥ­, ra­thyā­pu­ru­ṣa­va­t | vivādā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="61,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,15</span>... ayaṃ śabdānāṃ nityatvaṃ sā­dha­ya­n sa­rva­ga­tā­nāṃ sā­dha­ye­d a­sa­rva­ga­tā­nāṃ vā sā­mā­nyā­tma­nāṃ vā ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">varṇānāṃ nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="61,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,16</span>tvam a­kṛ­ta­ka­tvā­di­nā sa­rva­ga­tā­nāṃ yadi sā­dha­ya­ti syād a­pra­si­ddhavi­śe­ṣa­ṇaḥ pakṣaḥ itara­thā­ni­ṣṭā­nu­ṣa­ṅgaḥ | <lb n="61,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,17</span>kīdṛk punaḥ sāmānyaṃ nāma yad u­bha­ya­do­ṣa­pra­sa­ṅga­pa­ri­hā­rā­ya kalpyeta ? sa­rva­ga­ta­tva­sā­dha­ne 'pi samā<span type="hard-break">- </span><lb n="61,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,18</span>nam *</seg> | tad dhi va­rṇā­nā­m a­mū­rtā­nāṃ sā­dha­ye­n mūrtānāṃ ta­du­bha­ya­sā­mā­nyā­tma­nāṃ vā ? yady a­mū­rtā­nāṃ sa­rva­ga­tatvaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="61,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,21</span>... tad ayam a­nu­mā­na­mu­drāṃ sarvatra bhi­na­ttī­ti nā­nu­mā­na­vi­cā­ra­ṇā­yā­m a­dhi­kṛ­taḥ syāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_5">avi­va­kṣi­ta­vi­śe­ṣa­sya pakṣī<span type="hard-break">- </span><lb n="61,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 061,22</span>karaṇe samaḥ sa­mā­dhi­r ity alam a­pra­ti­ṣṭhi­ta­mi­thyā­vi­kalpaudhaiḥ</seg> * | yathaiva hi śa­bda­syā­vi­va­kṣi­ta­sa­rva­ga­ta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_6 a_21"><l ana="sbt" n="sbt_6ab"><lb n="62,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 6
 </span>sa tvam evāsi nirdoṣo yuktiśā­strā­vi­ro­dhi­vā­k | </l><l ana="sbt" n="sbt_6cd">a­vi­ro­dho yad iṣṭaṃ te pra­si­ddhe­na na bādhyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_24" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="66,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 066,14</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">vi­pra­ka­rṣy api bhi­nna­la­kṣa­ṇa­sa­mba­ndhi­tvā­di­nā ka­sya­ci­t pratyakṣaṃ sotra bhavān arhann eva</seg> * | dṛśyalakṣaṇā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="66,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 066,18</span>... tam | so 'tra bhavān arhann eva, na punaḥ ka­pi­lā­da­ya iti | etat kuto ni­ści­ta­m iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">anyeṣāṃ nyā­yā­ga­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="66,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 066,19</span>vi­ru­ddha­bhā­ṣi­tvā­t</seg> * | ye nyā­yā­ga­ma­vi­ru­ddha­bhā­ṣi­ṇa­s te na nirdoṣā yathā du­rvai­dyā­da­yaḥ­, tathā cānye kapi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_30" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="71,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 071,03</span>... iti nirṇayaḥ saṃ­bha­va­ti­' iti teṣām api, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">vi­ci­trā­bhi­saṃ­ba­ndhatayā vyā­pā­ra­vyā­hā­rā­di­sā­ṅka­rye­ṇa kvacid apy a<span type="hard-break">- </span><lb n="71,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 071,04</span>ti­śa­yā­nirṇaye kai­ma­rtha­kyād vi­śe­ṣe­ṣṭiḥ­, jñā­na­va­to 'pi vi­saṃ­vā­dā­t­, kva punar āśvāsaṃ la­bhe­ma­hi ? *</seg> na hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="71,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 071,16</span>... gatasya pu­na­ra­nā­vṛ­ttyā suṣṭu vā gatasya viśeṣasyeṣṭiḥ ? sarvatrānā­śvā­sā­vi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">na caivaṃ vādinaḥ kiñci<span type="hard-break">- </span><lb n="71,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 071,17</span>d a­nu­mā­naṃ nāma, ni­ra­bhi­sasa­ndhī­nā­m api bahulaṃ kā­rya­sva­bhā­vā­ni­ya­mo­pa­la­mbhā­t­, sati kā­ṣṭhā­di­sā­ma­grī<span type="hard-break">- </span><lb n="71,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 071,18</span>viśeṣe kvacid u­pa­la­bdha­sya ta­da­bhā­ve prā­ya­so­nu­pa­la­bdha­sya maṇyā­di­kā­ra­ṇa­ka­lā­pe 'pi saṃ­bha­vā­t | yaj jā<span type="hard-break">- </span><lb n="71,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 071,19</span>tīyo yataḥ saṃ­pre­kṣi­ta­s taj jā­tī­yā­t tādṛg iti du­rla­bha­ni­ya­ma­tā­yāṃ dhū­ma­dhū­ma­ke­tvā­dī­nā­m api vyāpyavyā<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span></seg> <pb n="072"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="72,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">pa­ka­bhā­vaḥ katham iva ni­rṇī­ye­ta ? vṛkṣaḥ, śiṃ­śa­pā­tvād iti la­tā­cū­tāder api kvacid eva da­rśa­nā­t <lb n="72,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,02</span>pre­kṣā­va­tāṃ kim iva niḥśaṅkaṃ cetaḥ syāt ? tad e­ta­da­dṛ­ṣṭa­saṃ­śa­yai­kā­nta­vā­di­nāṃ vi­da­gdha­ma­rka­ṭā­nā­mi­va svalā<span type="hard-break">- </span><lb n="72,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,03</span>ṅgū­la­bha­kṣa­ṇa­m *</seg> | nanu ca '­kā­ṣṭhā­di­sā­ma­grī­ja­nyo '­gni­ryā­dṛ­śo dṛṣṭo na tādṛśo ma­ṇyā­di­sā­ma­grī­pra­bha­va iti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="72,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,07</span>... kāraṇavi­śe­ṣā­ti­vṛ­tti­da­rśa­nāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">yatnataḥ pa­rī­kṣi­taṃ kāryaṃ kāraṇaṃ nā­ti­va­rta­te iti cet stutaṃ *</seg> prastu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="72,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,11</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">tato 'yaṃ pra­ti­pa­ttu­r a­pa­rā­dho nā­nu­mā­na­sye­ty a­nu­kū­la­m ācarati *</seg> | ma­nda­ta­ra­dhi­yāṃ dhū­mā­di­ka­m api pa­rī­kṣi­tu­m a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="72,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,14</span>... ca­ra­ṇa­m | evaṃ yu­kti­śā­strā­vi­ro­dhi­vā­ktvaṃ­, bha­ga­va­to­r 'hata eva sa­rva­jña­tvaṃ sā­dha­ya­tī­ty a­bhi­dhā­ya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">tad evaṃ tat <lb n="72,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,15</span>su­ni­ści­tā­sa­mbha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇa­tva­m arhaty eva sa­ka­la­jña­tvaṃ sā­dha­ya­ti nā­nya­tre­ty <span resp="?" rend="underline">a­vi­ro­dha</span> ityādinā spa<span type="hard-break">- </span><lb n="72,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,16</span>ṣṭayata *</seg>, svāmīti śeṣaḥ, yad yasmād a­vi­ro­dhaḥ­, su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇa­tvaṃ tvayy eva tasmāc ca tmav eva </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="72,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 072,24</span>... pagame ko doṣa iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">ni­ya­mā­bhyu­pa­ga­me su­ṣu­ptyā­dā­v api ni­ra­bhi­prā­ya­vṛ­tti­r na syāt *</seg> | <pb n="073"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="73,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,01</span>na hi suṣuptau gotraskha­la­nā­dau vā­gvyā­hā­rā­di­he­tu­r icchāsti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">pra­ti­saṃ­vi­ditā­kā­re­cchā tadā saṃ­bha­va­ntī <lb n="73,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,02</span>punaḥ smaryeta vā­ñchā­nta­ra­va­t *</seg> | na hy a­pra­ti­saṃ­vi­di­tā­kā­re­cchā saṃ­bha­va­ti yā paścān na smaryate || pūrvakā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="73,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,15</span>... r i­cchā­pū­rva­ka­tve sādhye va­ktṛ­tvā­de­r hetoḥ su­ṣu­ptyā­di­nā vya­bhi­cā­rā­t tada­ni­ya­ma eva || <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">tataś caitanya­ka­ra­ṇapāṭava<span type="hard-break">- </span><lb n="73,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,16</span>yor eva sā­dha­ka­tamatvam *</seg> || nanu ca saty api caitanye ka­ra­ṇa­pā­ṭa­ve ca va­ca­na­pra­vṛ­tte­r a­da­rśa­nā­d vi­va­kṣā­pi tatsaha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="73,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,17</span>kā­ri­kā­ra­ṇa­m a­pe­kṣya­te eveti cet, sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇā­nta­raṃ na vai niyatam a­pe­kṣa­ṇī­yaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">na­kta­ñca­rā­deḥ saṃskṛtaca<span type="hard-break">- </span><lb n="73,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,18</span>kṣuṣo vā­'­na­pe­kṣi­tā­lo­ka­sa­nni­dheḥ rū­po­pa­la­mbhā­t | na caive saṃ­vi­tka­ra­ṇa­pā­ṭa­va­yo­r apy abhāve vivakṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="73,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,19</span>mātrāt ka­sya­ci­d va­ca­na­pra­vṛ­ttiḥ pra­sa­jya­te­, saṃ­vi­tka­ra­ṇa­vai­ka­lye ya­thā­vi­va­kṣaṃ vā­gvṛ­tte­r a­bhā­vā­t *</seg> | na hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="73,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,22</span>... mato, na vi­va­kṣā­, vi­va­kṣā­m a­nta­re­ṇā­pi su­ṣu­ptyā­dau ta­dda­rśa­nā­t || <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">na ca doṣajātis ta­ddhe­tu­r yatas tāṃ vāṇī <lb n="73,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 073,23</span>nātiva­rte­ta­, tatpra­ka­rṣā­pa­ka­rṣā­nu­vi­dhā­nā­bhā­vā­d bu­ddhyā­di­vat *</seg> | na hi yathā buddheḥ śakteś ca prakarṣe vāṇyāḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_31" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="74,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,05</span><span resp="?" rend="underline">ta­tpra­si­ddhe­na na bādhyate</span> | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">pra­mā­ṇa­taḥ siddhaṃ pra­si­ddha­m | tad eva ka­sya­ci­d bādhanaṃ yuktam | vi­śe­ṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="74,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,06</span>m etatpa­ra­ma­tā­pe­kṣa­m­, a­pra­si­ddhe­nā­py a­ni­tya­tvā­dye­kā­nta­dha­rme­ṇa bādhā'kalpanāt *</seg> | na hy a­ne­kā­nta­śā­sa­na­sya </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="74,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,07</span>pra­tya­kṣa­taḥ siddho 'sty a­ni­tya­tva­dha­rmo bā­dha­kaḥ­, sarvathā ni­tya­tvā­di­dha­rma­va­t | a­nu­mā­nā­t siddho bādhaka iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">cen narte <lb n="74,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,08</span>pra­mā­ṇā­t pra­ti­ba­ndha­si­ddhe­r a­bhyu­ga­mā­t | na khalu pareṣāṃ pra­tya­kṣa­m a­gni­dhū­ma­yoḥ kṣaṇabhaṅga­sa­dbhā­va­yo­r vā <lb n="74,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,09</span>sā­ka­lye­na vyāptiṃ prati sa­ma­rtha­m­, a­vi­cā­rakatvāt sa­nni­hi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­c ca *</seg> | asmadā­di­pra­tya­kṣaṃ hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="74,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,14</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">na cānumānam a­na­ma­va­sthā­nu­ṣa­ṅgā­t *</seg> | vyā­pti­grā­hi­ṇo '­nu­mā­na­syā­pi vyā­pti­gra­ha­ṇa­pu­ra­ssa­ra­tvā­t ta­dvyā­pte­r apy a­nu­mā­nā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="74,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,16</span>... kā­nta­dha­rma­sya sādhakaṃ yena pra­mā­ṇa­si­ddhaḥ sa­rva­thai­kā­nto '­ne­kā­nta­śā­sa­na­sya bādhakaḥ syāt ? syādvādināṃ tu, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">paro<span type="hard-break">- </span><lb n="74,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,17</span>kṣā­nta­rbhā­vi­nā nas tarkeṇa sambandho vya­va­ti­ṣṭhe­ta *</seg> | tasya vi­cā­ra­ka­tvā­t­, pra­tya­kṣā­nupa­la­mbha­sa­ha­kā­ri­ṇo </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="74,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,21</span>... ṣaṅgāt, saṃ­vā­da­ka­tve­na sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­da­ka­tve­na ca pramāṇatvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">ta­da­pra­mā­ṇa­tve na laiṅgikaṃ pra­mā­ṇa­m iti <lb n="74,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 074,22</span>śeṣaḥ, sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­dā­vi­śe­ṣāt *</seg> | tarkataḥ saṃ­ba­ndha­syā­dhi­ga­me sa­mā­ro­pa­vi­ro­dhā­t | na hi nirvi<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="075"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="75,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 075,01</span>kalpako '­dhi­ga­mo 'sti yatas tatra sa­mā­ro­po 'pi syāt | kiṃ tarhi ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_6">a­dhi­ga­mo 'pi vya­va­sā­yātmaiva, tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="75,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 075,02</span>tpattau sato 'pi da­rśa­na­sya sādhanānta­rā­pe­kṣa­yā sa­nni­dhā­nā­'­bhe­dāt su­ṣu­pta­cai­tanyavat *</seg> | sa­nni­dhā­naṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_7 a_32"><l ana="sbt" n="sbt_7ab"><lb n="76,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 7
 </span>tva­nma­tā­mṛ­ta­bā­hyā­nāṃ sa­rva­thai­kā­nta­vā­di­nā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_7cd">ā­ptā­bhi­mā­na­da­gdhā­nāṃ sveṣṭaṃ dṛṣṭena bādhyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_33" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="76,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 076,07</span>... samādhi­va­ca­na­tvā­t­, teṣāṃ sveṣṭasya sa­dā­dye­kā­nta­sya dṛ­ṣṭa­bā­dha­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">a­ne­kā­ntā­tma­ka­va­stu­sā­kṣā­tka­ra­ṇaṃ <lb n="76,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 076,08</span>ba­hi­ra­ntaś ca sa­ka­la­ja­ga­tsā­kṣī­bhū­taṃ vipakṣe pra­tya­kṣa­vi­ro­dha­lakṣaṇam anena dakṣayati *</seg> | sa­dā­dye­kā­nta­vi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="76,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 076,10</span>... kā­la­va­rti­prā­ṇi­bhi­r a­nu­bha­va­nā­t suni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇa­tva­si­ddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">na hi kiñcid rūpānta­ra­vi­ka­laṃ sada<span type="hard-break">- </span><lb n="76,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 076,11</span>sa­nni­tyā­ni­tyā­dye­kā­nta­rū­paṃ saṃvedanam anyad vā saṃ­pa­śyā­mo yathātra pratijñāyate, citrajñā­na­va­t ka­tha­ñci­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="76,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 076,12</span>saṅkī­rṇa­vi­śe­ṣai­kātmanaḥ sukhādi­cai­ta­nya­sya va­rṇa­saṃ­sthānā­dyā­tma­naḥ skandhasya ca pre­ṣa­ṇā­t *</seg> | syān mataṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_34" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="80,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 080,05</span>... hi­sta­ttvaṃ­, saṃ­pa­śyā­mo­, yathā pra­ti­jñā­ya­te sa­rva­thai­kā­nta­vā­di­bhi­r iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">sā­mā­nya­vi­śe­ṣai­kā­tmanaḥ saṃ­vi­tti­r ekā<span type="hard-break">- </span><lb n="80,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 080,06</span>nta­syā­nu­pa­la­bdhi­r vā sarvataḥ siddhā ca­kṣu­rā­di­matām a­nā­rha­ta­ka­lpanām astaṃ ga­ma­ya­tī­ti kiṃ naḥ pramāṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="80,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 080,07</span>ntareṇa *</seg> | na tāvat sā­mā­nyai­kānta­syo­pa­la­bdhi­r vi­śe­ṣa­syā­py u­pa­la­bdheḥ | nāpi vi­śe­ṣai­kāntasya, sāmānya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="81,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 081,05</span>... tena sā­mā­nya­taḥ sa­mā­ro­pa­sya vya­va­cche­da­nā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">dṛ­ṣṭa­syā­nva­yavya­ti­re­ka­yoḥ sva­bhā­va­bhe­da­pra­da­rśa­nā­rtha­tvā­c ca <lb n="81,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 081,06</span>ga­ri­ṣṭha­tva­si­ddheḥ­*</seg> | pratyakṣam eva hi sva­vi­ṣa­ye sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ka­tvā­nya­ya­sya vi­dhi­la­kṣa­ṇa­sya sa­rva­thai­kā­nta­vya­ti­re<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="81,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 081,10</span>... granthakāra iti cet <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">a­ne­kā­ntai­kā­nta­yo­r u­pa­la­mbhā­nu­pa­la­mbha­yo­r e­ka­tva­pra­da­rśa­nā­rthaṃ tāvad ubhayam āha matā<span type="hard-break">- </span><lb n="81,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 081,11</span>nta­ra­pra­ti­kṣe­pā­rthaṃ vā, yad āha *</seg> <span resp="?" rend="underline">dharmakīrtiḥ</span> —<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">sādha­rmya­vai­dha­rmya­yo­r a­nya­ta­re­ṇā­rtha­ga­tā­v u­bha­ya­pra­ti­pā­da­naṃ <lb n="81,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 081,12</span>pakṣā­di­va­ca­naṃ vā ni­gra­ha­sthā­na­m iti | na tad yuktam *</seg> | kuta iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">sā­dha­na­sā­ma­rthye­na vi­pa­kṣa­vyā­vṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="81,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 081,13</span>tti­la­kṣa­ṇe­na pakṣaṃ prasā­dha­ya­taḥ kevalaṃ va­ca­nā­dhi­kyo­pā­la­mbha­ccha­le­na pa­rā­ja­yā­dhi­ka­ra­ṇa­prā­ptiḥ svayaṃ nirā<span type="hard-break">- </span><lb n="81,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 081,14</span>kṛtapakṣeṇa pra­ti­pa­kṣi­ṇā lakṣa­ṇī­ye­ti</seg> vacanāt | ya­tho­kte­na hi sā­dha­na­sā­ma­rthye­na svapakṣaṃ sā­dha­ya­taḥ sa­dvā­di­naḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="83,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 083,11</span>... sthānam ity etat katham a­yu­kta­m iti ced ucyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">pra­ti­jñā­nu­pa­yo­ge śā­strā­di­ṣv api nā­bhi­dhī­ye­ta­, viśeṣābhāvā<span type="hard-break">- </span><lb n="83,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 083,12</span>t</seg> | na hi śāstre pratijñā nā­bhi­dhī­ya­te eva a­ni­ya­ta­ka­thā­yāṃ vā, agnir atra dhū­mā­t­, vṛkṣo 'yaṃ śiṃ­śa­pā­tvā­di<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="83,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 083,22</span>... pra­si­ddhe­r vyarthā pratijñā he­tvā­di­va­ca­nā­d eva ca sā­dhya­pra­si­ddhe­r ni­ga­ma­nā­di­ka­m a­ki­ñci­tka­ra­m eveti kaścit so 'pi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">yat sa<span type="hard-break">- </span><lb n="83,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 083,23</span>t tat sarvaṃ kṣa­ṇi­kaṃ­, yathā ghaṭaḥ, saṃś ca śabda iti tri­la­kṣa­ṇaṃ hetum a­bhi­dhā­ya yadi sa­ma­rtha­ya­te­, katham iva <lb n="83,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 083,24</span>sandhām atiśete ? * sva­he­tu­sa­ma­rtha­na­m a­nta­re­ṇa tada­bhi­dhā­ne 'pi ta­da­rthā­pra­ti­pa­tteḥ | tāva­tā­rtha­pra­ti­pa­ttau samarthanaṃ</seg> <pb n="084"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="84,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 084,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">vā ni­ga­ma­nādikaṃ *</seg> katham a­ti­śa­yī­ta ? a­ki­ñci­tka­ra­tvā­vi­śe­ṣāt, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">yataḥ pa­rā­ja­yo na bhavet *</seg>, tāthāga<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="86,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 086,15</span>... kta­va­ca­nam a­sā­dha­nā­ṅga­va­ca­naṃ ni­gra­ha­sthā­na­m iti tadā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">sa­ttva­mā­tre­ṇa na­śva­ra­tvasiddhāv u­tpa­tti­ma­ttva­kṛ­ta­ka­tvā­di­va<span type="hard-break">- </span><lb n="86,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 086,16</span>canam a­ti­ri­kta­vi­śe­ṣa­ṇo­pā­dā­nā­t kṛ­ta­ka­tva­pra­ya­tnā­na­nta­rī­ya­ka­tvā­di­ṣu ca ka­pra­tya­yā­ti­re­kāda­sā­dha­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="86,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 086,17</span>ṅga­va­ca­naṃ pa­rā­ja­yā­ya pra­bha­ve­t | kvacit pa­kṣa­dha­rma­tvapra­da­rśa­naṃ­, saṃś ca śabda ity a­vi­gā­nā­t</seg> * | yasya niru<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="87,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,06</span>... pradarśanaṃ saṃś ca śabda ity a­vi­gā­nā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">tri­la­kṣa­ṇa­va­ca­na­sa­ma­rtha­naṃ ca a­sā­dha­nā­ṅga­va­ca­na­m a­pa­ja­ya­prā­pti­r iti <lb n="87,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,07</span>vyāhataṃ</seg> *, saṃśca śabda iti va­ca­na­m a­nta­re­ṇā­pi śabde sa­ttva­pra­tī­te­s tasya ni­gra­ha­sthā­na­tva­pra­sa­ṅgā­t | prati<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="87,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,13</span>... syād iti ced evam etat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">tathā­nya­syā­pi pra­stu­te­ta­ra­sya vā­di­no­ktā­vi­tarasya sva­pa­kṣa­m a­sā­dha­ya­to vijayā<span type="hard-break">- </span><lb n="87,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,14</span>saṃ­bha­vā­n ni­gra­ha­sthā­na­m a­yu­kta­m</seg> * | svapakṣaṃ sā­dha­ya­tas tu tatsiddhyaiva vi­ja­ya­saṃ­bha­vā­d i­ta­ra­sya pa­rā­ja­ya­prā­pte­r nāpra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="87,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,15</span>stu­tā­di­va­ca­naṃ ni­gra­ha­sthā­na­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">sā­dha­nā­ṅga­syāvacanaṃ</seg> * vādino ni­gra­ha­sthā­naṃ­, sveṣṭasā­dha­na­va­ca­na­m a­bhyu­pa­gamyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="87,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,16</span>'­pra­ti­bha­yā tū­ṣṇīṃ­bhā­vā­d ity apy anena pra­tyu­kta­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">pra­ti­vā­di­no 'py ado­ṣo­dbhā­va­naṃ do­ṣa­syā­nu­dbhāsanaṃ vānena <lb n="87,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,17</span>pratyuktaṃ</seg> * nyāyasya sa­mā­na­tvā­t | kim evaṃ vādinā ka­rta­vya­m iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">vi­ji­gī­ṣu­ṇo­bha­yaṃ kartavyaṃ <lb n="87,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,18</span>sva­pa­ra­pa­kṣa­sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­m</seg> * | tataḥ kim iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">ato '­nya­ta­re­ṇāsi­ddhā­nai­kā­nti­ka­va­ca­ne 'pi jalpāpa<span type="hard-break">- </span><lb n="87,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,19</span>ri­sa­mā­ptiḥ</seg> * ka­sya­ci­t sva­pa­kṣa­si­ddhe­r a­bhā­vā­t | kathaṃ tarhi vā­da­pa­ri­sa­mā­pti­r vā­di­pra­ti­vā­di­no­r iti cet, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="87,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 087,20</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">ni­rā­kṛ­tā­va­sthā­pi­ta­vi­pa­kṣa­sva­pa­kṣa­yo­r eva jayeta ra­vya­va­sthā­, nānyathā</seg> * | tad u­ktaṃ­–­"­sva­pa­kṣa­si­ddhe­r ekasya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="88,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 088,01</span>... "­sva­pa­kṣa­si­ddhi­pa­rya­ntā śā­strī­yā­rtha­vi­cā­ra­ṇā | vastvā­śra­ya­tva­to ya­dva­llau­ki­kā­rtha­vi­cā­ra­ṇā­" iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_7">iti <lb n="88,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 088,02</span>da­rśa­ya­nn u­bha­ya­m āha</seg> * gra­ntha­kā­raḥ śrī­svā­mi­sa­ma­nta­bha­drā­cā­ryaḥ | 'sa tvam evāsi ni­rdo­ṣaḥ­' iti, tvanmatā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_8 a_36"><l ana="sbt" n="sbt_8ab"><lb n="88,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 8
 </span>ku­śa­lā­ku­śa­laṃ karma pa­ra­lo­ka­ś ca na kvacit | </l><l ana="sbt" n="sbt_8cd">e­kā­nta­gra­ha­ra­kte­ṣu nātha sva­pa­ra­vai­ri­ṣu || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_37" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="88,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 088,13</span>... ritvaṃ tu teṣāṃ tatpra­ti­ṣe­dhā­bhi­dhā­nā­t | tatsva­vai­ri­tvaṃ sā­dha­ya­ti­, yasmāt <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">ka­rma­pha­la­saṃ­bandha­pa­ra­lo­kā­di­ka­m ekā<span type="hard-break">- </span><lb n="88,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 088,14</span>nta­vā­di­nāṃ prā­ye­ṇe­ṣṭaṃ tadane­kā­nta­pra­ti­ṣe­dhe­na bādhyate</seg> * | nanu ca śū­nya­vā­di­bhi­r advaitāva­la­mbi­bhi­ś ca tasyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="89,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 089,01</span>... ca kathaṃ ka­rmā­di­ka­m anāśrayaṃ na vi­ru­dhya­te ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">tato 'nuṣṭhānam abhima­ta­vyā­ghā­ta­kṛ­t­, sa­da­sa­nni­tyā­ni­tyā­dye<span type="hard-break">- </span><lb n="89,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 089,02</span>kānteṣu kasyacit kutaścit kadācit kvacit prā­du­rbhā­vāsaṃ­bha­vā­t</seg> * | nanu ca '­ka­sya­ci­t karmaṇaḥ pu­ṇya­pā­pā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="89,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 089,06</span>... ubhayatra ta­dvi­ro­dhāvi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">na hi sa­rvā­tma­nā sarvasya bhūtāv eva janma vi­ru­ddha­m api tu sa­rva­thā­'­bhāve <lb n="89,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 089,07</span>'pi, vyalī­ka­pra­ti­bhā­sā­nā­m a­nu­pa­ra­ma­pra­sa­ṅgā­t</seg> * | nanu ca śūnyavādinaḥ sva­pna­da­śā­yā­m i­vā­nya­dā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="89,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 089,16</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">na kevalaṃ svabhā­va­nai­rā­tmye evāyaṃ doṣaḥ kiṃ tv anta­ru­bha­yayatra vā niranva­ya­sa­ttvo 'pi</seg> *, kāryasya nirhe<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="89,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 089,19</span>... du­rbhā­vā­t kuto ni­ṣkā­ra­ṇa­tvaṃ kā­rya­sye­ti cen na, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">kārya­kā­la­m a­prā­pnu­va­taḥ kā­ra­ṇa­tvā­nu­pa­pa­tte­ś ci­ra­ta­rā­tī­ta­va­t</seg> * </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="90,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,01</span>... bhāvayoḥ kāryasya bhā­vā­bhā­vau tad eva kā­ra­ṇa­m iti kalpa­nā­yāṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">saty'abhavataḥ svayam eva ni­ya­me­na paścād bhava<span type="hard-break">- </span><lb n="90,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,02</span>tas tatkāryatvaṃ viruddhaṃ</seg> *, tatra ta­da­kā­ra­ṇa­tva­sā­dha­nād a­nya­kā­rya­va­t­, tasya vā ta­da­kā­rya­tvasiddhes tadvat | kāryam eva </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="90,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,03</span>tada­na­nta­raṃ saṃ­bha­va­tī­ti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">kā­lā­nta­re 'pi kin na syāt ? tada­bhā­vā­vi­śe­ṣā­t sa­ma­na­nta­ra­va­t</seg> * | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="90,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,04</span>kā­lā­nta­re 'pi kiñcid bhavaty eva mū­ṣi­kā­'­larkṣa­vi­ṣa­vi­kā­ra­va­dbhā­vi­rā­jyā­di­ni­mi­tta­ka­ra­ta­la­re­khā­di­vac ceti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">sa<span type="hard-break">- </span><lb n="90,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,05</span>marthe sa­ty­'­abhavataḥ punaḥ kā­lā­nta­re bhā­vi­na­s ta­tpra­bha­vā­bhyu­pa­ga­me katham a­kṣa­ṇi­ke '­rtha­kri­yā­nu­pa­pa­ttiḥ­, <lb n="90,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,06</span>tatsa­ttvā­sa­ttva­yo­r a­vi­śe­ṣāt</seg> * | svasa­ttā­kṣa­ṇā­t pūrvaṃ paścāc cāsati samarthe kāraṇe svakā­la­ni­ya­tā­'­rtha­kri­yo­pa­pa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="90,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,07</span>dyate, na punaḥ śaśva­tsa­tī­ti kuto niyamaḥ ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">kā­ra­ṇa­sā­ma­rthyā­pe­kṣi­ṇaḥ phalasya kā­la­ni­ya­ma­ka­lpanāyām a<span type="hard-break">- </span><lb n="90,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,08</span>calapakṣe 'pi samānaḥ pa­ri­hā­raḥ</seg> * | yathaiva hi, kṣaṇikaṃ kāraṇaṃ yad yadā yatra ya­tho­tpi­tsu kāryaṃ tat tadā tatra </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="90,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,13</span>... ṅgāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">kṣaṇa­va­rtti­na ekasmāt kā­ra­ṇa­sva­bhā­va­m abhedayatāṃ vicitraka­rma­ṇā­m utpattau kūṭasthe 'pi kiṃ na syāt <lb n="90,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,14</span>kramaśaḥ kā­ryo­tpa­ttiḥ ? </seg> * tasyāpi ta­thā­vi­dhai­kasva­bhā­va­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">katham a­tro­tpa­tti­r nāma ? tatra samānaḥ parya<span type="hard-break">- </span><lb n="90,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,15</span>nu­yo­gaḥ­, sadasator a­nu­tpa­tte­r niṣpanna­kha­pu­ṣpa­va­t</seg> | nityaṃ katham u­tpa­dya­te sa­ttvā­nni­ṣpa­nna­va­d iti paryanuyu­jya­te­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="90,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,16</span>na punaḥ kṣaṇikaṃ kathaṃ prā­du­rbha­ve­t ? a­sa­ttvā­t kha­pu­ṣpa­va­d iti pa­rya­nu­yo­gārham iti pa­kṣa­pā­ta­mā­tra­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">sataḥ punar guṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="90,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 090,17</span>ntarādhānam anekaṃ kramaśo 'py anu­bha­va­taḥ kiṃ virudhyeta, </seg> ? * | nanv ekatvaṃ vi­ru­dhya­te | sa hi guṇāntarādhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="91,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,04</span>... pa­rya­nu­yo­ga­syā­vi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">kṣa­ṇa­sthā­yi­naḥ kasyacid eva grā­hya­grā­ha­kā­kā­ra­vai­śva­rū­pyā­na­bhyupagame 'pi saṃvidi<span type="hard-break">- </span><lb n="91,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,05</span>tajñānasya grā­hya­grā­ha­kā­kā­ra­vi­ve­kaṃ parokṣaṃ bi­bhrā­ṇa­sya sāma­rthya­prā­pteḥ</seg> *, saṃvedana­syai­ka­sya pra­tya­kṣa­pa­ro­kṣā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="91,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,09</span>... bibhrāṇaṃ sā­ma­rthya­prā­pta­m eva, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">anyathā śūnya­saṃ­vi­do­r vipratiṣedhāt</seg> | grāhyagrāha­kā­kā­ra­śū­nya­ta­yā hi śūnyam | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="91,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,11</span>... pra­lā­pa­mā­tra­pra­sa­kteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">tad ayaṃ</seg> *­yo­gā­cā­raḥ sau­trā­nti­ko vā sarvathā śūnyaṃ saṃ­vi­da­dvai­taṃ vā­ni­ccha­n­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">kṣa­ṇa­sthā­yi <lb n="91,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,12</span>kāraṇaṃ sva­sa­ttā­yāṃ kāryaṃ ku­rva­da­bhyu­pa­ga­ccha­n kra­mo­tpa­tti­m uparuṇaddhi saka­la­ja­ga­de­ka­kṣa­ṇa­vṛ­tti­pra­sa­ṅgā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="91,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,13</span>kā­lā­nta­re kāryaṃ ku­rva­tkā­ra­ṇaṃ kṣa­ṇi­ka­m abhyupa­ga­ccha­tāṃ nāyaṃ doṣa iti cen na, teṣām api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">kā­ra­ṇa­sya kā­rya­kā­la<span type="hard-break">- </span><lb n="91,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,14</span>prāptau kṣaṇa­bha­ṅga­bha­ṅgā­nu­ṣa­ṅgā­t, tada­prā­pnu­va­ta­s tatkṛtau vya­lī­ka­ka­lpa­nā­vi­śe­ṣe­ṇa kū­ṭa­sthā­na­ti­śā­ya­nā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="91,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 091,18</span>... kṣa­ṇi­ka­vā­di­bhiḥ | iti kū­ṭa­sthā­d a­na­ti­śā­ya­naṃ kṣa­ṇi­ka­sya siddham eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">tataḥ su­bhā­ṣi­taṃ</seg> * sa­ma­nta­bha­dra­svā­mi<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="092"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="92,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 092,01</span>bhiḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_8">ku­śa­lā­dya­saṃ­bhū­ti­r e­kā­nta­gra­ha­ra­kte­ṣv iti</seg> *, paraspa­ra­ni­ra­pe­kṣa­sa­da­sa­du­bha­yai­kānta­ni­tyā­ni­tyo­bha­yai­kā­nta­vā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_9 a_38"><l ana="sbt" n="sbt_9ab"><lb n="92,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 9
 </span>bhā­vai­kā­nte pa­dā­rthā­nā­m a­bhā­vā­nām a­pa­nha­vā­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_9cd">sarvā­tma­ka­m a­nā­dya­nta­m a­sva­rū­pa­m atāvakam || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_39" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="93,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,04</span>... rūpasya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">sāṃkhyair </seg> a­bhyu­pa­ga­mā­d a­bhā­vā­pa­hna­vā­si­ddheḥ kathaṃ sa­rvā­tma­ka­tvā­di­r doṣa iti cen na, tathā bhā­vai­kā­nta­vi­ro­dhā­t </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="93,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,08</span>... t | vastuno 'stīti pra­tya­ya­vi­ṣa­yo hi paryā­yo­sti­tvaṃ­, nā­stī­ti­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­s tu nā­sti­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">niṣparyā­ya­dra­vyai<span type="hard-break">- </span><lb n="93,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,09</span>kā­nta­pa­kṣe sa­rvā­tma­ka­tvā­di­do­ṣā­nu­ṣa­ṅgaḥ</seg> *kathaṃ pa­ri­ha­rtuṃ śakyaḥ ? sarva­vi­va­rtā­tma­ka­syai­ka­syā­nā­dya­na­nta­sya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="93,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,12</span>... ṇā­ma­vi­dyo­pa­ka­lpi­ta­tvā­d iti cet <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">kutaḥ punar vi­śe­ṣā­na­panhuvīta</seg> * ? na tāvat pra­tya­kṣā­t­, tasya vidhāyaka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="93,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,14</span>... pra­tya­kṣa­syā­pi pra­ti­ṣe­dha­ka­tva­prasaṅgāt | svayaṃ na ku­ta­ści­t pra­mā­ṇā­dayaṃ vi­śe­ṣā­na­pa­nhu­te | kiṃ tarhi ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">tatsādhana<span type="hard-break">- </span><lb n="93,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,15</span>vya­bhi­cā­rā­t</seg> | vastu­vi­śe­ṣa­sā­dha­na­vādinā hi na kā­ra­ṇa­bhe­da­s ta­tsā­dha­naṃ pra­yo­kta­vyaṃ­, ta­syā­bhe­da­vā­di­naṃ pratya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="93,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,16</span>si­ddha­tvā­t | nāpi vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyāsaḥ, tata eva | kiṃ tarhi ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">saṃvi­nni­rbhā­sa­bhe­dā­d bhāva­sva­bhā­va­bhe­daḥ praka<span type="hard-break">- </span><lb n="93,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,17</span>lapyeta | sa punar abhede 'py ātmanaḥ khaṇḍaśaḥ pra­ti­bhā­sa­nā­t</seg> * vyabhicārī | nanu jñā­nā­tma­naḥ khaṇḍaśaḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="93,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,19</span>... viparyā­si­ta­da­rśa­naiḥ | grā­hya­grā­ha­ka­saṃ­vi­tti­bhe­da­vā­n iva la­kṣya­te­" iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">tadanyatrāpi vi­bhra­mā­bhā­ve kośa<span type="hard-break">- </span><lb n="93,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 093,20</span>pānaṃ vidheyam</seg> * | śakyaṃ hi vaktuṃ, saṃ­vi­nni­rbhā­sa­bhe­daḥ kutaścit pra­ti­pa­ttu­r vibhrama eva, tattvataḥ saṃvinmā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="94,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 094,01</span>... va­ca­nā­t | tathā cāsiddhaṃ viśeṣasādhanaṃ na sā­dhya­sā­dha­nā­yā­la­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">tad ekaṃ ca­kṣu­rā­di­jñā­na­pra­ti­bhā­sa­bhe­da­va<span type="hard-break">- </span><lb n="94,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 094,02</span>śād rū­pā­di­vya­pa­de­śa­bhā­g grā­hya­grā­ha­ka­saṃ­vi­ttivat</seg> * | cakṣu­rā­di­jñā­na­pra­ti­bhā­sa­bhe­do 'py asiddha e­vā­bhe­davādi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="94,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 094,04</span>... iti cet samaḥ samādhiḥ | yo 'pītare­ta­rā­bhā­va­pra­tya­yā­dbhā­va­sva­bhā­va­bhe­daṃ sā­dha­ye­t tasya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">i­ta­re­ta­rā­bhā­va­vi­kalpo 'pi <lb n="94,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 094,05</span>katham ayathārtho na syād va­rṇā­di­vi­kalpavat</seg> * | varṇādi­pra­tya­yo bhā­va­sva­bhā­va­bhe­daṃ sva­sā­dhya­m artham a­nta­re­ṇai­va bhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="94,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 094,07</span>... bhā­va­pra­tya­ye­na vya­bhi­cā­rā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">na hi va­stu­vya­ti­ri­kta­m asan nāma, pra­mā­ṇa­syā­rtha­vi­ṣa­ya­tvā­t</seg> * | pratyakṣam a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="94,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 094,09</span>... yād iti cen na, tasya bhū­ta­lā­di­bhā­va­vi­ṣa­ya­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">abhā­va­dṛ­ṣṭau hi ta­da­va­sā­na­kā­ra­ṇā­bhā­vā­d bhā­va­da­rśa­na­m ana<span type="hard-break">- </span><lb n="94,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 094,10</span>vasaraṃ prāpnoti</seg> *, kramato '­na­nta­pa­ra­rū­pā­bhā­va­pra­ti­pa­ttā­v e­vo­pa­kṣī­ṇa­śa­kti­ka­tva­pra­sa­ṅgā­t | pratyakṣasya kvacit pra­ti­pa­ttā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="95,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 095,03</span>... ṣa­ya­tvā­t tatraiva pra­mā­ṇa­tvo­pa­pa­tte­r a­vya­bhi­cā­rā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">saka­la­śa­kti­vi­ra­ha­la­kṣa­ṇa­sya nirupākhyasya sva­bhā­va­kā­ryāde<span type="hard-break">- </span><lb n="95,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 095,04</span>r a­bhā­vā­t kutas ta­tpra­mi­tiḥ</seg> * syād ā­nu­mā­ni­kī ? na hi ni­ru­pā­khya­sya svabhāvaḥ kaścit saṃ­bha­va­ti­, bhā­va­sva­bhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_40" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="95,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 095,13</span>... tvasyaiva tataḥ pa­ri­cchi­tte­r ity aparas tasyāpi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">vastuno nānātvaṃ bu­ddhyā­di­kārya­nā­nā­tvā­t pra­tī­ye­t</seg> *, nā­nya­thā­, a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="95,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 095,14</span>tiprasaṅgāt | tad api vya­bhi­cā­ry eva, vipakṣe 'pi bhāvāt | tathā hi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">sva­bhā­vā­bhe­de 'pi vividhakarmatā dṛṣṭā yu­ga­pa­de­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="95,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 095,15</span>rtho­pa­ni­ba­ddha­dṛ­ṣṭi­vi­ṣa­ya­kṣa­ṇa­va­t</seg> * | na hy ekatra na­rta­kyā­di­kṣa­ṇe yu­ga­pa­du­pa­ni­ba­ddha­dṛ­ṣṭī­nāṃ pre­kṣa­ka­ja­nā­nāṃ vividhaṃ karma </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="95,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 095,16</span>buddhivyapa­de­śa­su­khā­di­kā­rya­m a­si­ddhaṃ­, yena tasya sva­bhā­vā­bhe­de 'pi vi­vi­dha­ka­rma­tā na bhavet | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">śaktinānātvaṃ prasavaviśe<span type="hard-break">- </span><lb n="95,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 095,17</span>ṣāt | sa ced vya­bhi­cā­rī­, kutas tadgatiḥ</seg> *? tasyāpi śa­kti­nā­nā­tvo­pa­ga­mā­n na buddhyādiḥ pra­sa­va­vi­śe­ṣo vyabhi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="96,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 096,01</span>... vya­bhi­cā­rī syāt ? iti kuto va­stu­nā­nā­tva­ga­tiḥ ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">ke­va­la­m avidyā sva­bhā­va­de­śa­kā­lā­va­sthā­bhe­dā­nā­'­'<span type="hard-break">- </span><lb n="96,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 096,02</span>tmani paratra vā sataḥ svayam asatī mi­thyā­vya­va­hā­ra­pa­da­vī­m upanayati yataḥ kṣa­ṇa­bha­ṅgi­no bhi­nna­saṃ­tatayaḥ <lb n="96,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 096,03</span>skandhā vi­ka­lpe­rann anyathā vā iti</seg> * sa­ttā­dvai­ta­vā­dī vi­śe­ṣā­na­pa­nhu­vī­ta ta­drū­pā­di­ska­ndhānāṃ dravyādi­pa­dā­rthā­nāṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="96,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 096,05</span>... bhi­cā­rā­t­, so 'pi<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">pratibhāsa­kā­ryā­dya­bhe­de 'pi kasyacid ekatvaṃ sā­dha­ya­tī­ti sā­dhya­sā­dha­na­yo­r abhede kiṃ kena <lb n="96,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 096,06</span>kṛtaṃ syāt ? pa­kṣa­vi­pa­kṣā­de­r abhāvāt</seg> * | ka­sya­ci­d dhi sa­nmā­tra­de­ha­sya pa­ra­bra­hma­ṇa­s tadvādī ekatvaṃ pratibhāsa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="96,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 096,17</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_9">kvacid a­sā­dha­nā sā­dhya­si­ddhiḥ­, a­ti­pra­sa­ṅgā­t</seg> * | sādhanaṃ hi pramāṇaṃ sādhyate ni­ścī­ya­te '­ne­ne­ti | tadra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_10 a_42"><l ana="sbt" n="sbt_10ab"><lb n="97,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 10
 </span>kā­rya­dra­vya­m anādi syāt prā­ga­bhā­va­sya nihnave | </l><l ana="sbt" n="sbt_10cd">pra­dhvaṃ­sa­sya ca dharmasya pracyave '­na­nta­tāṃ vrajet || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_43" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="101,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 101,20</span>... nu­sā­ri­ṇāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">prā­ga­bhā­vā­na­bhyu­pa­ga­me gha­ṭā­de­r a­nā­di­tva­pra­sa­ṅgā­t pu­ru­ṣa­vyā­pā­rānarthakyaṃ syāt</seg> | na ca puruṣa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="102,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 102,06</span>... kalpanā yuktā | etena ku­mbha­kā­rā­di­vyā­pā­rā­d gha­ṭā­dya­bhi­vyakti­ka­lpa­nā pratyuktā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ka­lpa­yi­tvā­pi tadabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="102,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 102,07</span>vyaktiṃ tasyāḥ prā­ga­bhā­vo '­ṅgī­ka­rta­vyaḥ | tathā hi | sataḥ śabdasya tā­lvā­di­bhi­r a­bhi­vya­ktiḥ prāgasa<span type="hard-break">- </span><lb n="102,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 102,08</span>tī kri­ya­te­, na punaḥ śabda eveti sva­ru­ci­vi­ra­ci­ta­da­rśa­na­pra­da­rśa­na­mā­tra­m</seg> | nanu ca mī­māṃ­sa­kaiḥ śabda<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="102,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 102,12</span>... eva prā­ga­sa­ttva­m a­nu­ma­nya­tāṃ­, viśeṣābhāvāt | śa­bdā­dbhi­nnai­vā­bhi­vya­kti­r iti cet <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">sā yadi śra­va­ṇa­jñā­no­tpa<span type="hard-break">- </span><lb n="102,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 102,13</span>ttiḥ, saiva kathaṃ prāksatī yatnataḥ kartavyā ? </seg> tasyāḥ prā­ga­sa­ttve śa­bda­syā­śrā­va­ṇa­tvā­pa­tte­r nityatva­vi­ro­dhaḥ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="102,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 102,18</span>... bhi­vya­kti­r iti cet tarhi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">yo­gya­tā­yāṃ sa­mā­na­ś carcaḥ</seg> | yogyatāpi hi yadi śa­bda­dha­rma­tvā­c chabdād abhinnā tadā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="103,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,03</span>... ci­vi­ra­ci­ta­da­rśa­na­pra­da­rśa­na­mā­tra­pra­sa­kteḥ | ā­va­ra­ṇa­vi­gamo '­bhi­vya­kti­r iti cet <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tadā­va­ra­ṇa­vi­ga­maḥ prāk kim abhūt ? <lb n="103,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,04</span>bhūtau vā kiṃ yatnena ? </seg> viśeṣasyā­dhā­na­m a­bhi­vya­kti­r iti cen nanu <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">vi­śe­ṣā­dhā­na­m api tādṛg eva, ka­rma­ka­rtṛ­ka­ra­ṇā­nāṃ <lb n="103,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,05</span>prā­ga­bhā­vā­bhā­vā­t</seg> | āva­ra­ṇa­vi­ga­ma­vi­śe­ṣā­dhā­na­yo­r hi śa­bda­pu­ru­ṣa­śro­trā­ṇāṃ sva­rū­pa­tve teṣāṃ yājñikar api nitya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="103,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,09</span>... yitum | yato 'tra<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">na kaścid vi­śe­ṣa­he­tus tā­lvā­da­yo vyañjakā, na punaś cakrādayo '­pī­ti­, </seg> te vā ghaṭādeḥ kā­ra­kā­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="103,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,10</span>na punaḥ śabdasya tā­lvā­da­yo 'pīti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">na hi vya­ñja­ka­vyā­pṛ­ti­r ni­ya­me­na vyaṅgyaṃ sa­nni­dhā­payati</seg> | sa­nni­dhā­pa­ya­ti </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="103,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,11</span>ca tā­lvā­di­vyā­pṛ­ti­r ni­ya­me­na śabdam | tato nāsau tā­lvā­dī­nāṃ vyaṅgyaś ca­krā­dī­nāṃ gha­ṭā­di­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">nāyaṃ <lb n="103,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,12</span>doṣaḥ sa­rva­ga­ta­tvā­d va­rṇā­nā­m ity api vārtaṃ, </seg> pramā­ṇa­ba­lā­yā­ta­tvā­bhā­vā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">anyatrāpi ta­thā­bhā­vā­nu­ṣa­ṅgā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="103,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,13</span>śakyaṃ hi vaktuṃ, gha­ṭā­dī­nāṃ sa­rva­ga­ta­tvā­c ca­krā­di­vyā­pā­rā­n ni­ya­me­no­palabdhir iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">i­ṣṭa­tvā­d adoṣo 'yaṃ</seg> kāpilā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="103,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,14</span>nām iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">cen na, kā­ra­ṇa­vyā­pā­re­ṣv api codyāni­vṛ­tteḥ­, </seg> ca­krā­dī­ny api kā­ra­ṇā­ni svavyā­pā­rā­ṇāṃ ni­ya­me­na </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="103,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,15</span>sa­nni­dhā­pa­kā­nya­bhi­vya­ñja­kā­ni bha­va­ntu­, teṣāṃ sa­rva­ga­ta­tvā­d eveti codyasya ni­va­rta­yi­tu­m a­śa­kya­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">etenāva<span type="hard-break">- </span><lb n="103,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 103,16</span>sthā pratyuktā</seg> | svavyā­pā­ro­tpā­da­ne hi kā­ra­ṇā­nāṃ vyā­pā­rā­nta­rā­ṇi ka­lpa­nī­yā­ni tathā ta­du­tpā­da­ne 'pīty anava<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="104,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 104,03</span>... etenāvasthā pratyuktā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tadvi­śe­ṣai­kā­nte tadvato '­nu­pa­yo­gaḥ­, tā­va­te­ti ka­rta­vya­tā­sthā­nāt | a­bhe­dai­kā­nte <lb n="104,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 104,04</span>pūrvavat prasaṅgaḥ | pa­ri­ṇā­me 'py eṣa pa­rya­nu­yo­gaḥ</seg> | pa­ri­ṇā­mi­no ba­hu­dhā­nakasya pa­ri­ṇā­mā gha­ṭā­da­yo '­tya­nta­bhi­nnā vā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="104,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 104,05</span>syur abhinnā vā ? ka­tha­ñci­d bhe­dā­śra­ya­ṇe syā­dvā­dā­nu­sa­ra­ṇa­pra­sa­ṅgā­t | tatra pa­ri­ṇā­mā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">nāṃ tada­bhi­nnā­nāṃ kramaśo vṛtti<span type="hard-break">- </span><lb n="104,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 104,06</span>rmā bhūt, </seg> pa­ri­ṇā­mi­no 'kramatvāt | tato <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">bhinnānāṃ vyapadeśo 'pi mā bhūt</seg> <span type="hard-break">-</span>pra­dhā­na­syai­te pa­ri­ṇā­mā iti, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="104,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 104,07</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">saṃ­ba­ndhā­si­ddhe­r a­nu­pa­kā­ra­ka­tvā­t</seg> | na hi nityaṃ pradhānaṃ pa­ri­ṇā­mā­nā­m u­pa­kā­ra­kaṃ­, tasya kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyā­m upa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="104,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 104,08</span>kā­ra­ka­tvā­yo­gā­t | nāpi pa­ri­ṇā­me­bhya­s ta­syo­pa­kā­raḥ­, tasya tatkā­rya­tve­nā­ni­tya­tvā­pa­tteḥ | tais tasyo<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">pakāre 'pi <lb n="104,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 104,09</span>sarvaṃ sa­mā­na­m a­na­va­sthā ca</seg> | yāvanto hi pa­ri­ṇā­mā­s tā­va­nta­s tasyo­pa­kā­rā­s tatkṛtās tato yadi bhinnās tadā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,05</span>... rā­na­rtha­kya­sya sa­ma­rtha­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tathā vi­nā­śā­na­bhyu­pa­ga­me tasya kiṃ kṛtam a­śra­va­ṇa­m ? </seg> svā­va­ra­ṇa­kṛ­ta­m iti cen nai<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,06</span>ta­tsā­raṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tadā­tmā­na­m a­kha­ṇḍa­ya­taḥ kasyacid ā­va­ra­ṇa­tvā­yo­gā­t</seg> | tirodhāyakasya ka­sya­ci­d vā­yu­vi­śe­ṣa­sya śabdā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,07</span>tmānaṃ kha­ṇḍa­ya­ta e­vā­va­ra­ṇa­tve sva­bhā­va­bhe­dapra­sa­ṅgaḥ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ā­vṛ­tā­nā­vṛ­ta­sva­bhā­va­yo­r a­bhe­dā­nu­pa­pa­tteḥ | tayor abhede <lb n="105,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,08</span>vā śabdasya śrutir a­śru­ti­r vety ekāntaḥ</seg> pra­sa­jye­ta­, pu­ru­ṣa­vyā­pā­rā­t pūrvam a­śru­ti­s ta­da­na­nta­raṃ śrutir iti vi­bhā­gā­nupa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,11</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ta­ma­sā­pi gha­ṭā­de­r a­kha­ṇḍa­ne pū­rva­va­d u­pa­la­bdhiḥ kin na bha­vi­tu­m a­rha­ti­, </seg> tasya te­no­pa­la­bhya­ta­yā­py a­kha­ṇḍa­nā­t | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,14</span>... ṇe samartho '­sa­ma­rtho vā ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">sva­saṃ­vi­ttyu­tpa­ttau kā­ra­ṇā­nta­rā­pe­kṣā mā bhūt ta­tka­ra­ṇa­sa­ma­rtha­sya | anyathā</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,16</span>... m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ta­da­sā­ma­rthya­m a­kha­ṇḍa­ya­d a­ki­ñci­tka­raṃ kiṃ sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇaṃ syāt ? ta­tkha­ṇḍa­ne vā sva­bhā­va­hā­ni­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="105,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,17</span>vya­ti­re­kā­t | vya­ti­re­ke vya­pa­de­śānu­pa­pa­ttiḥ | iti pūrvavat sarvaṃ, </seg> śa­bdā­sā­ma­rthya­yoḥ pa­ra­spa­ra­m a­nu­pa­kā­ra­ka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,21</span>... '­na­bhyu­pagamāt | pra­tha­ma­pa­kṣe tu <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">varṇānāṃ vyā­pi­tvā­n ni­tya­tvā­c ca kra­ma­śru­ti­r a­nu­pa­pa­nnai­va­, </seg> de­śa­kā­la­kṛ­ta­kra­mā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="105,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,22</span>saṃ­bha­vā­t | ta­da­bhi­vya­ktipra­ti­ni­ya­mā­t teṣāṃ kra­ma­śru­ti­r iti cen na, asminn api pakṣe <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">samā­na­ka­ra­ṇā­nāṃ tādṛśā<span type="hard-break">- </span><lb n="105,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 105,23</span>m a­bhi­vya­kti­ni­ya­mā­yo­gā­t sarvatra sarvadā sarveṣāṃ saṃkulā śrutiḥ syāt</seg> | samānaṃ hi karaṇaṃ varṇānāṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="106,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 106,06</span>... la­sa­ha­kā­ri­ṇāṃ kathaṃ na saṃkulā śrutiḥ syāt, kra­ma­śru­ti­r vā na vi­ru­dhye­ta ? iti ced atro­cya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">va­ktṛ­śro­tṛ­vi­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="106,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 106,07</span>yos tatkāraṇa­kā­rya­yoḥ kra­ma­vṛ­tti­m apekṣya pariṇāmināṃ kra­mo­tpa­tti­pra­ti­pattyor na kiñcid viruddhaṃ paśyāmaḥ | </seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="106,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 106,13</span>... syā­dvā­di­nāṃ pra­sa­jye­ta | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">sa­rva­ga­tā­nā­m eṣa kramo duṣkaraḥ syāt</seg> | tataḥ kra­mo­tpa­tti­pra­ti­pa­ttyo­r a­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="106,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 106,15</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">kṣa­ṇi­ke­ṣv eva ka­ra­ṇā­ṅga­hārādiṣu pra­tyā­bhi­jñā­nā­d viruddho hetuḥ</seg> | etena bu­ddhi­bhi­r vya­bhi­cā­rī ca hetur uktaḥ, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="106,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 106,17</span>... iti va­ca­nā­t­, ta­tho­pa­ga­me vi­ro­dhā­bhā­vā­d iti cet <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tatkri­yai­ka­tve 'pi kim i­dā­nī­m anekaṃ syāt ? </seg> tathā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="106,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 106,18</span>buddhyekatve 'pi na kiñcid anekaṃ syād ity api pra­ti­pa­tta­vyaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">sa­rva­va­rṇai­ka­tva­pra­saṅgāt | śakyaṃ hi va­ktu­m­, abhi<span type="hard-break">- </span><lb n="106,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 106,19</span>vya­ñja­ka­bhe­dā­d vaiśvarūpyaṃ ja­la­ca­ndravat | kvacit pra­tya­kṣa­vi­ro­dhe tad anyatrāpy a­vi­ro­dhaḥ kutaḥ ? </seg> yathaiva hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="107,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,01</span>... rā­di­kri­yai­kā va­kta­vyā­, yena śabdasya ni­tya­tva­sā­dha­ne pra­tya­bhi­jñā­naṃ viruddhaṃ na syāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tad ayaṃ tālvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="107,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,02</span>vyā­pā­ra­ja­ni­ta­śrā­va­ṇa­sva­bhā­vaṃ pa­ri­tya­jya viparī­ta­sva­bhā­va­m ā­sā­da­ya­nn api nityaś cen na kiñcid a­ni­tya­m</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="107,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,08</span>... sa­kṛ­dbhi­nna­de­śa­sva­bhā­va­ta­yo­pa­la­mbho bhrāntaḥ, sarvadā bā­dha­kā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">yuga­pa­tpra­ti­ni­ya­ta­de­śama­ndra­tā­ra­śru­teḥ <lb n="107,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,09</span>ka­sya­ci­d ekakatve na kvacid a­ne­ka­tva­si­ddhiḥ</seg> | sa e­vā­ya­m akāra iti pratya­va­ma­rśā­d a­kā­rā­de­r ekatve '­ṅga­hā­rā­di­kri<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="107,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,10</span>yā­vi­śe­ṣa­syā­py e­ka­tva­m astu sa e­vā­ya­m a­ṅga­hā­rā­di­r iti pra­tya­va­ma­rśā­t | tathā sa­rva­syā­rtha­vi­śe­ṣa­syāpi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">na hi <lb n="107,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,11</span>kathañcit kvacit pra­tya­va­ma­rśo na syād va­rṇa­va­t | tacche­ṣa­vi­śe­ṣa­bu­ddhe­r a­bhi­vya­ñja­ka­he­tu­tva­prakḷptau sarvaṃ sa­ma­ñja­saṃ <lb n="107,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,12</span>prekṣāmahe</seg>, sa­rva­syā­ṅga­hā­rā­de­r api de­śā­di­vi­śe­ṣa­bu­ddhe­r abhivyañja­ka­he­tu­tva­prakḷpteḥ karttuṃ su­śa­ka­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tad eteṣāṃ <lb n="107,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,13</span>pu­dga­lā­nāṃ ka­ra­ṇa­sa­nni­pā­to­pa­ni­pā­te śrā­va­ṇa­sva­bhā­vaḥ śabdaḥ pū­rvā­pa­ra­ko­ṭyo­ra­sa­n prayatnāna­nta­rī­ya­ko <lb n="107,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 107,14</span>gha­ṭā­di­va</seg> d iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ­, na punaḥ prāk paścāc ca san ne­vā­pau­ru­ṣe­ya iti | tasya prā­ga­bhā­va­va­t pra­dhvaṃ­sa­syā­pi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="108,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,09</span>... vi­śe­ṣo­pa­ga­mā­t | tad evaṃ śabdasya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">pu­dga­la­sva­bhā­va­tve da­rśa­na­vi­stā­ra­vi­kṣe­pa­pra­ti­ghā­ta­ka­rṇa­pū­ra­ṇai­ka­śro­tra­pra­ve<span type="hard-break">- </span><lb n="108,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,10</span>śā­dyu­pā­la­mbho ga­ndha­pa­ra­mā­ṇu­kṛ­ta­pra­ti­vidhā­na­ta­yo­pe­kṣā­m arhati</seg> | nanu ca na pu­dga­la­sva­bhā­vaḥ śabdaḥ, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="108,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,12</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ka­rṇa­śa­ṣku­lyāṃ ka­ṭa­ka­ṭā­ya­mā­na­sya prāyaśaḥ pratighā­ta­he­to­r bha­va­nā­dyu­pa­ghātinaḥ śabdasya prasiddhir asparśa<span type="hard-break">- </span><lb n="108,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,13</span>tva­ka­lpa­nā­m a­sta­ṅga­ma­ya­ti</seg> | nanu ca na pu­dga­la­sva­bhā­vaḥ śabdaḥ, ni­śchi­dra­bha­va­nā­bhya­nta­ra­to ni­rga­ma­nā­t­, tatra </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="108,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,16</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ni­śchi­dra­ni­rga­ma­nā­da­yaḥ sū­kṣma­sva­bhā­va­tvā­t sne­hā­di­sparśā­di­va­n na vi­ru­dhye­ra­n</seg> | katham anyathā pi­hi­ta­tā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="108,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,20</span>... r yataḥ śabdasya pu­dga­la­sva­bhā­va­tvaṃ pra­ti­kṣi­pe­t­, tasya pu­dga­la­sva­bhā­va­tva­ni­rṇa­yā­t sa­rva­thā­py a­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ato yatna<span type="hard-break">- </span><lb n="108,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,21</span>ja­ni­ta­va­rṇā­dyā­tmā śrā­va­ṇa­m adhyasvabhāvaḥ prāk paścād api pu­dga­lā­nāṃ nāstīti tāvān eva dhva­ni­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="108,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,22</span>ṇāmaḥ</seg> sarvair a­bhyu­pa­ga­nta­vyaḥ­, tasya saka­la­kā­la­ka­lā­vyā­pi­tve ma­dhya­va­tprā­k­, paścāc ca śrā­va­ṇa­sva­bhā­va­tva­pra­sa­ṅgā­t </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="108,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,23</span>pra­ya­tna­ja­ni­ta­va­rṇa­pa­da­vā­kyā­tma­katvā­yo­gā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">tat prāk pra­dhvaṃ­sā­bhā­va­pra­ti­kṣe­pe kauṭasthyaṃ kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyāṃ <lb n="108,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 108,24</span>svākā­ra­jñā­nā­dya­rtha­kri­yāṃ vyā­va­rta­ya­tī­ti ni­ru­pā­khya­m ity a­bhi­prā­yaḥ</seg> śrī­svā­mi­sa­ma­nta­bha­drā­cā­ryā­ṇāṃ­, prāk<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="109,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 109,02</span>... tato no­pā­la­mbhaḥ śreyān iti, tad apy a­yu­ktaṃ­, va­rṇa­vya­ti­re­kā­nu­pū­rvya­saṃ­bha­vā­t | ka­tha­ñci­t kri­ya­mā­ṇā­m api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_10">ta­dā­nu­pū<span type="hard-break">- </span><lb n="109,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 109,03</span>rvī­ka­lpa­nāṃ vi­sta­re­ṇa pra­ti­kṣe­psyā­maḥ</seg>, "­va­kta­rya­'­nā­pte­" ity atra ta­tpra­ti­kṣe­pa­vi­stā­ra­va­ca­nā­t | tad iha pa­ryā­ptaṃ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_11 a_45"><l ana="sbt" n="sbt_11ab"><lb n="109,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 11
 </span>sa­rvā­tma­kaṃ tad ekaṃ syād anyāpo­ha­vya­ti­krame | </l><l ana="sbt" n="sbt_11cd">anyatra sa­ma­vā­ye na vya­pa­di­śye­ta sarvathā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_46" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="109,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 109,11</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">svabhā­vā­nta­rā­t sva­bhā­va­vyā­vṛ­tti­r a­nyā­po­haḥ</seg> | sva­bhā­vā­nta­rā­d iti va­ca­nā­n na sva­sva­bhā­vā­d vyā­vṛ­tti­r a­nyā­po­haḥ­, tasyāḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="109,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 109,23</span>... hi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">saṃvido grāhyā­kā­rā­t kathañcid vyā­vṛ­ttā­v anekānta­si­ddhi­r anyathā saṃ­ba­ndhā­si­ddhiḥ</seg>, sarvathā vyāvṛttau <pb n="110"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,01</span>saṃ­vi­dgrā­hyā­kā­ra­yo­r u­pa­kā­ryo­pa­kā­ra­ka­bhā­vā­na­bhyu­pa­ga­mā­t sambandhā­nta­rā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">a­vyā­vṛ­ttā­v a­nya­ta­ra­sva­bhā­va­hā­ne­r na <lb n="110,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,02</span>kiñcit syāt</seg> | saṃvido grāhyākāre '­nu­pra­ve­śe grā­hyā­kā­ra eva syān na saṃ­vi­dā­kā­raḥ | tathā ca tasyāpy a­bhā­vaḥ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,04</span>... cit saṃ­ve­da­na­mā­tra­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">vi­ṣa­yā­kā­ra­vi­ka­la­syā­nu­pa­la­bdheḥ</seg> | nanu ca 'nānyo 'nubhāvyo buddhyāsti tasyā nānubha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,05</span>vo 'paraḥ | grā­hya­grā­ha­ka­vai­dhu­ryā­t svayaṃ saiva pra­kā­śa­te­' iti cen na, emapi<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">saṃvitteḥ svala­kṣa­ṇa­pra­tya­kṣa­vṛ­ttā­v api <lb n="110,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,06</span>saṃ­ve­dyā­kā­ra­vi­ve­ka­sva­bhā­vā­nta­rā­nu­pa­la­bdheḥ sva­bhā­va­vyā­vṛ­ttiḥ</seg> sva­bhā­vā­nta­rāt siddheti kathaṃ talla­kṣa­ṇā­nyā­po<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,07</span>ha­vya­ti­kra­maḥ sau­ga­ta­sya śakyaḥ kartum ? ci­trai­ka­jñā­na­vādinaḥ punaḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">śava­la­vi­ṣa­ya­ni­rbhā­se 'pi</seg> lohitādīnāṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,08</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">pa­ra­spa­ra­vyā­vṛ­tti­r a­bhyu­pa­ga­ma­nī­yā­, anyathā ci­tra­pra­ti­bhā­sā­saṃ­bha­vā­t ta­da­nya­ta­ma­vat, tadā­la­mba­na­syā­pi <lb n="110,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,09</span>nī­lā­de­r a­bhe­da­sva­bhā­va­tvā­pa­tte­r nī</seg> lādya­nya­ta­ma­va­t | pratibhāsa­bhe­dā­bhā­ve 'pi nī­lā­de­r bhe­da­vya­va­sthi­tau na kiñcid a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,13</span>... paṭādeḥ svā­kā­re­bhyo nī­lā­di­bhyo vyāvṛttiḥ siddhā | kutaḥ pra­mā­ṇā­d iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tadvatas tebhyo vyā­vṛ­ttiḥ­, <lb n="110,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,14</span>e­kā­ne­ka­sva­bhā­va­tvā­d gha­ṭa­rū­pā­di­va­d ity a­nu­mā­nā­t</seg> | na hi lo­hi­tā­di­ni­rbhā­sā eva nī­lā­dyā­kā­rā eva </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,16</span>... py a­bā­dhi­ta­pra­tī­ti­si­ddha­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">anyathā dravyam eva syān na rū­pā­da­yaḥ</seg> | etena ci­tra­jñā­na­m eva syān na tallo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,17</span>hi­tā­di­ni­rbhā­sā ity u­pa­da­rśi­ta­m | śakyaṃ hi vaktuṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">sva­bhā­vai­ka­tve 'pi nirbhāsavai­la­kṣa­ṇyaṃ ka­ra­ṇa­sā­ma­grī­bhe­da<span type="hard-break">- </span><lb n="110,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,18</span>m a­nu­vi­da­dhyā­d­, dūrā­sa­nnai­kā­rtho­pa­ni­ba­ddha­nā­nā­da­rśa­na­ni­rbhā­sa­va­t</seg> | yathaiva hi ci­tra­pa­ṭā­di­dra­vya­m ekasva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="110,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,20</span>... ṇa­vā­sa­nā­sā­ma­grī­bhe­dā­d vi­la­kṣa­ṇa­lo­hi­tā­di­ni­rbhā­sa­m | ta­thā­na­bhyu­pa­ga­me <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">pra­ti­pu­ru­ṣaṃ vi­ṣa­ya­sva­bhā­va­bhe­do vā <lb n="110,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 110,21</span>sā­ma­grī­saṃ­ba­ndha­bhe­dāt</seg> | kvacid ekatrārthe dū­ra­stha­pu­ru­ṣa­syā­nyo hi dūre de­śa­sā­ma­grī­saṃ­ba­ndho 'nyaś cāsann a­de­śa­sā­ma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="111,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 111,02</span>... dam a­nta­re­ṇā­nu­pa­pa­tteḥ | tato 'ntar bahiśca sva­bhā­va­bhe­dai­kānta­si­ddhe­r na kvacid e­ka­tva­vya­va­sthā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">anyathā</seg> ni­rbhā­sa­bhe­de 'pi </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="111,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 111,03</span>kasyacid e­ka­rū­pa­to­pa­ga­me <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">na kevalaṃ rū­pā­de­r abhedaḥ</seg> | kiṃ tarhi ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">kasyacit kramaśaḥ saṃbandhyanta­ro­pa­ni­pā­to <lb n="111,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 111,04</span>'pi svabhāvaṃ na bhe­da­ye­t | tataḥ kra­ma­va­nty api kāryāṇi ta­tsva­bhā­va­bhe­daṃ nā­nu­mā­pa­ye­yuḥ</seg> kramaśaḥ sukhādi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="111,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 111,06</span>... pa­ga­ntu­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tato yāvanti saṃbandhya­nta­rā­ṇi tāvantaḥ pratyekaṃ bhā­va­sva­bhā­va­bhe­dāḥ pa­ra­spa­ra­vyā­vṛ­ttāḥ</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="111,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 111,10</span>... ni­rā­ka­rtu­m aśakteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">na hi ka­sya­ci­t ke­na­ci­t sā­kṣā­tpa­ra­mpa­ra­yā vā saṃbandho nāstīti, ni­ru­pā­khya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="111,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 111,11</span>pra­sa­ṅgā­t</seg> | guṇa­gu­ṇi­noḥ pa­ryā­ya­ta­dva­to­ś ca sā­kṣā­da­vi­ṣvagbhā­vā­khya­sa­ma­vā­yā­sa­ttve sva­ta­ntra­sya guṇasya pa­ryā­ya­sya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="112,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,05</span>... vyāvṛttā na bhaveyuḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tad evaṃ pra­ti­kṣa­ṇa­m a­na­nta­pa­ryā­yāḥ pra­tye­ka­m arthasārthāḥ</seg>, na punar e­ka­sva­bhā­vā eva bhāvāḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="112,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,06</span>kṣa­ṇa­mā­tra­sthi­ta­yaḥ­, a­nva­ya­syā­nā­ra­ta­m a­vi­cche­dā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">kramaśo 'pi vicchede '­rtha­kri­yā­nu­pa­pa­tteḥ svayam asatas tattvataḥ <lb n="112,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,07</span>kvacid u­pa­kā­ri­tā­nu­pa­pa­tteḥ</seg> kutaḥ ka­syā­tma­lā­bhaḥ syāt ? ka­tha­ñci­d a­vi­cche­de punaḥ sa sughaṭa eva <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">kā­ra­ṇa­sya <lb n="112,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,08</span>sva­kā­ryā­tmanā bhavataḥ pra­ti­kṣe­pāyogāt svabhāvāntarāna­pe­kṣa­ṇa­va­t</seg>, svayam u­tpi­tso­r api sva­bhā­vā­nta­rā­pe<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="112,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,11</span>... t pra­ti­kṣa­ṇa­m a­na­nta­pa­ryā­yaḥ kra­me­ṇā­vi­cchi­nnā­nva­ya­saṃ­ta­ti­r arthaḥ pra­tī­ya­te <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tasmād ayam u­tpi­tsu­r eva vi­na­śya­ti</seg> jī­vā­diḥ­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="112,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,12</span>pūrva­duḥ­khā­di­pa­ryā­ya­vi­nā­śā­'­ja­ha­dvṛ­tti­tvā­t ta­du­tta­ra­su­khā­di­pa­ryā­yo­tpā­da­sya | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">naśvara eva tiṣṭhati</seg>, kathañcid asthāsno<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="112,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,13</span>r nā­śā­nu­pa­pa­tte­r a­śva­vi­ṣā­ṇa­va­t | sa­ddra­vya­ce­ta­na­tvā­di­nā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">sthāsnur e­vo­tpa­dya­te</seg> sa­rva­thā­py asthāsnoḥ ka­dā­ci­d u­tpā­dā­yo­gā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="112,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,19</span>... sthi­tyā­dī­nāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">sthitir e­vo­tpa­dya­te</seg> sāmarthyād vi­na­śya­ti ca, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">vināśa eva tiṣṭhati</seg> sāmarthyād u­tpa­dya­te ca, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">utpa<span type="hard-break">- </span><lb n="112,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 112,20</span>ttir eva naśyati</seg> sā­ma­rthyā­t ti­ṣṭha­tī­ti ca jñā­ya­te­, tri­la­kṣa­ṇā­j jī­vā­di­pa­dā­rthā­d a­bhi­nnā­nāṃ sthi­tyā­dī­nāṃ tri­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="113,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,04</span>... ryā­yā­tma­kaṃ jīvādi vastu, kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyā­m a­rtha­kri­yā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti pra­mā­ṇo­pa­pa­nna­m | tathā ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">sthiti<span type="hard-break">- </span><lb n="113,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,05</span>r eva sthāsyaty u­tpa­tsya­te vi­na­ṅkṣya­ti</seg> sā­ma­rthyā­t sthi­to­tpa­nnā vi­na­ṣṭe­ti gamyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">vināśa eva sthāsya<span type="hard-break">- </span><lb n="113,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,06</span>ty u­tpa­tsya­te vi­na­ṅkṣya­ti</seg> sthita utpanno vinaṣṭa iti ca gamyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">u­tpa­tti­r e­vo­tpa­tsya­te vi­na­ṅkṣya­ti <lb n="113,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,07</span>sthā­sya­tī­ti na ku­ta­ści­d u­pa­ra­ma­ti</seg> | sotpannā vinaṣṭā sthiteti gamyate | sthi­tyā­dyā­śra­ya­sya vastuno '­nā­dya­na<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="113,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,14</span>... vi­ṣa­ya­tvasiddheḥ | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">bhāva eva dravati droṣyaty a­du­dru­va</seg> d iti dravyaṃ tathā kṣīyante kṣeṣyante kṣitā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="113,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,16</span>... ty abhūd iti bhāvaḥ paryāya iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">sattaiva vi­śe­ṣya­te dra­vya­kṣe­tra­kā­la­bhā­va­tma­nā</seg>, tasyā eva tathā vya­va­hā­ra­vi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="113,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,17</span>ṣa­ya­tva­gha­ṭa­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tataḥ pa­ra­spa­ra­vyā­vṛ­tta­sva­bhā­vā­na­'na­nta­gu­ṇa­pa­ryā­yā­t pra­ti­kṣa­ṇa­m ā­sā­da­ya­ntī sattaiva <lb n="113,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,18</span>ti­ṣṭha­tī­ty ādiyojyaṃ</seg>, tasyā apy e­kā­śī­ti­vi­ka­lpa­tvo­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tathā bhedān eva saṃ­dra­va­ntī­tyā­di pratipa<span type="hard-break">- </span><lb n="113,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 113,19</span>ttavyaṃ</seg> kṣitān kurvantī ka­la­ya­ntī bhavantī ca sattaiva ti­ṣṭha­tī­tyā­di­yo­ja­nā­yāḥ saṃ­bha­vā­t | tathā coktaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_47" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="114,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,03</span>tathā keṣāñcit tattvato <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">'­tya­ntā­bhā­vā­pā­kṛ­tau na kvacit kiñcit kathañcin na varteta</seg> | vartatām iti cet, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,04</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tathā sarvaṃ sarvatra sa­rva­tho­pa­la­bhye­ta</seg> | na ca jñā­nā­di­kaṃ gha­ṭā­dā­v u­pa­la­bhya­te­, nāpi rū­pā­di­ka­m ātmādau | na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,06</span>... ye 'pi tattatra tathā nāstīti pra­ti­pa­dya­te eveti siddho '­tya­ntā­bhā­vaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">kathaṃ punar a­bhā­va­pra­ti­pa­ttiḥ ? kathaṃ ca <lb n="114,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,07</span>na syāt ? </seg> sarvathā bhā­va­vi­la­kṣa­ṇa­syā­bhā­va­sya vā­sta­va­sya grā­ha­ka­pra­mā­ṇā­bhā­vā­t, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">pra­tya­kṣa­sya rū­pā­di­sva­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="114,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,08</span>vi­ṣa­ya­tvā</seg> d abhāve pra­vṛ­ttya­yo­gā­t tasya tatkā­ra­ṇa­tva­vi­ro­dhā­t­, ta­tkā­ra­ṇatve sva­la­kṣa­ṇa­tā­pa­tteḥ­, akāraṇa­syā­vi­ṣa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,09</span>ya­tva­vya­va­sthi­teḥ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">pramāṇā­nta­ra­syā­pi svakāraṇa­vi­ṣa­ya­tvā­t</seg> | tasya kā­ryā­nu­mā­na­tve tāvad a­bhā­va­sya kāraṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,11</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">asato '­nu­pa­labdheḥ pa­ryu­dā­sa­vṛ­ttyā vastuni ni­ya­mā­t</seg> sa­rva­thā­py a­bhā­vā­vi­ṣa­ya­tva­si­ddhiḥ | tadviṣayo 'pi bhāva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,12</span>svabhāva e­vā­bhā­vaḥ | ka­sya­ci­d e<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">kasya kai­va­lya­m itarasya vai­ka­lya­m iti bruvann api devānāṃ priyo</seg> du­rvi­da­gdha­bau­ddho </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,13</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">nā­va­dhā­ra­ya­ti­, bhāvābhā­va­pra­ti­pa­tte­r a­bhā­vā­bhyu­pa­ga­mā­t </seg> | so 'yaṃ svayam a­nā­di­vā­sa­no­dbhū­ta­vi­ka­lpa­pa­ri­ni­ṣṭhi­taḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,15</span>... katham a­bhā­va­pra­ti­pa­ttau pra­kṛ­ta­parya­nu­yo­gaṃ kuryāt ? na ced asvasthaḥ pa­ra­mā­rtha­taḥ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">svapararū­pā­di­bhā­vā­bhā­va­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="114,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,16</span>tvāt sarvasya niḥ­śre­ṇī­pada­ba­ndhā­bhyā­m iva bhā­vā­bhā­va­sva­bhā­vā­bhyāṃ pra­ti­ba­ndhā­t</seg>, sva­rū­pā­di­bhi­r iva para<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,18</span>... pra­kā­śa­na­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">na kiñcit pramāṇaṃ sa­rvā­tma­nā bhāvam abhāvaṃ vā gra­hī­tu­m a­rha­ti­, a­ni­ya­ma­pra­saṅgāt</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="114,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,19</span>tā­thā­ga­tā­nāṃ hi bhāva eva pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">bhā­va­pra­me­yai­kā­nta­vā­di­nā­m a­bhā­va­pra­ti­pa­tti­r ayuktiḥ | ato na <lb n="114,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 114,20</span>bhā­va­ni­ya­ma­pra­ti­pa­ttiḥ</seg>, ka­sya­ci­t kvacit ka­tha­ñci­d a­sa­ttvā­si­ddheḥ svasva­bhā­va­vya­va­sthi­tya­yo­gā­t | teṣāṃ<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">tatprameyato</seg> <pb n="115"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="115,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 115,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_11">'­pa­saṃ­khyā­naṃ pra­mā­ṇa­dva­ya­niyamaṃ vi­gha­ṭa­ya­ti | bhā­va­nai­rā­tmyasya pra­mā­ṇā­kā­ra­ṇatvāt pra­ti­ba­ndha­ni­yamo mā bhūt, </seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_12 a_48"><l ana="sbt" n="sbt_12ab"><lb n="115,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 12
 </span>a­bhā­vai­kā­nta­pa­kṣe 'pi bhā­vā­pa­hna­va­vā­di­nām | </l><l ana="sbt" n="sbt_12cd">bodhavākyaṃ pramāṇaṃ na kena sādha­na­dū­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_49" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="115,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 115,12</span>... vānām ? iti sa­vi­sma­yaṃ va­ca­na­m | sva­pa­ra­pa­kṣasā­dha­na­dū­ṣa­ṇo­pa­ga­me tu sa­tsi­ddhi­r avi­pra­ti­ṣi­ddhā | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">bahir antaś ca <lb n="115,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 115,13</span>pa­ra­mā­rtha­sa­t­, ta­da­nya­ta­rāpāye 'pi sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­pra­yo­gānu­pa­pa­tteḥ | iti pra­kṛ­tā­rtha­pa­ri­sa­mā­ptau kiṃ tri­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="115,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 115,14</span>pa­ri­ka­lpa­na­yā ? </seg> sapa­kṣa­sa­ttvā­bhā­ve 'pi sādhyābhāvā­saṃ­bhū­ṣṇu­tā­ni­ya­ma­ni­rṇa­yai­ka­la­kṣa­ṇa­mātrād eva sā­dha­na­sya sā­dhya­si­ddhau </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="115,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 115,19</span>... tattvato nai­rā­tmya­sya sā­dhya­tvā­yo­gā­d a­nai­rā­tmya­sya dū­ṣya­tvā­yo­ga­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">na hi saṃvṛttyā sā­dhya­sā­dha­na­vya­va­sthā yu<span type="hard-break">- </span><lb n="115,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 115,20</span>ktimatī</seg>, pa­ra­mā­rtha­to­pa­ga­me nai­rā­tmya­sya ta­tsi­ddhe­r api sāṃ­vṛ­ta­tva­pra­sa­ṅgā­t­, sāṃ­vṛ­tā­t sā­dha­nā­d vā­sta­va­si­ddhya­saṃ­bha­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">śū<span type="hard-break">- </span><lb n="115,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 115,21</span>nya­si­ddhe­r a­pa­ra­mā­rtha­tve punar a­ni­rā­kṛ­ta­sa­dbhā­va­sya sarvasyāśū­nya­tā­nu­ṣa­ṅgā­t</seg> tatsādhanaṃ vi­ru­ddha­m ā­pa­dye­ta | svarūpasya <pb n="116"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,01</span>ve­dya­ve­da­ka­bhā­vā­di­śū­nya­sya sva­to­ga­teḥ sā­dha­no­pa­nyā­se­na tatra <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­de 'pi samānaṃ</seg>, ku­ta­ści­t tattvataḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,04</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">heyopāde­yo­pā­ya­ra­hi­ta­m ayam a'hrīkaḥ kevalaṃ vikrośati</seg> ta­ttvo­pa­pla­va­vā­di­va­t | atha saṃvṛttyā heyasya sa­dvā­da­syo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,06</span>... matis tarhi yadi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">saṃ­vṛ­ttyā­stī­ti svarū­pe­ṇe­ty ayam artha</seg> s tadā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">kṛtam anukūlaṃ, kevalaṃ vaktātmano vaiyātyaṃ sūca<span type="hard-break">- </span><lb n="116,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,07</span>yati</seg>, nyā­ya­ba­lā­n nyakkṛ­ta­syā­pi svā­rtha­si­ddhi­vi­kalaṃ pra­la­pa­to dhā­rṣṭya­mā­tra­pra­si­ddheḥ sva­rū­pe­ṇā­sti­tva­sya saṃ­ve­da­na­va­t sa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,08</span>rva­bhā­vā­nāṃ syā­dvā­di­bhi­r a­bhī­ṣṭa­tvā­t tena ta­da­nu­kū­la­ka­ra­ṇā­t saṃ­pra­ti­patteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">atha pa­ra­rū­pe­ṇa nāsti</seg> ity ayam arthas ta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,09</span>thaiva syā­dvā­di­nā­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">nāmni vi­vā­dā­t | etad api tādṛg eva</seg>, pa­ra­rū­pe­ṇa grā­hya­grā­ha­kā­bhā­vā­di­vi­ka­la­saṃ­ve­da­na­va<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,10</span>t sa­rva­pa­dā­rthā­nāṃ nāstitve vi­vā­dā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">tad e­te­no­bha­yā­nu­bha­ya­vi­ka­lpaḥ pratyuktaḥ</seg> | yadi hi saṃ­vṛ­ttyā­stī­ti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,12</span>... kaścid vi­vā­daḥ­, tathāgre sa­ma­rtha­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">atha tad asti mṛṣātmaneti sa­mā­na­ś carcaḥ</seg>, mṛ­ṣā­tma­nā­sti<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,13</span>tvasya sva­pa­ro­bha­yā­nu­bha­ya­rū­pā­sti­tva­vi­ka­lpa­ca­tu­ṣṭa­ye 'py u­kta­do­ṣā­nu­ṣa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">saṃ­vṛ­ti­r vi­cā­rā­nu­pa­pa­tti­r ity ayuktaṃ, <lb n="116,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,14</span>ta­da­bhā­vā­t</seg> | na hi vi­cā­ra­syā­bhā­ve kasyacid vi­cā­re­ṇā­nu­pa­pa­ttiḥ śakyā vaktum | nāpi śū­nya­vā­di­naḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,17</span>... vi­cā­ra­ṇā­" iti | so 'yaṃ sau­ga­ta­s tadabhāvā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">t tatparapra­ti­pā­da­nā­rthaṃ śāstram upadeṣṭāraṃ vā varṇayan sarvaṃ pra<span type="hard-break">- </span><lb n="116,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,18</span>ti­kṣi­pa­tī­ti katham a­nu­nma­ttaḥ</seg> ? svayam u­pa­di­ṣṭaṃ vi­cā­ra­pra­ti­pā­da­nā­rthaṃ śā­strā­di­kaṃ pra­ti­kṣi­pa­nn unmatta eva syāt | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="116,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,20</span>... tarhi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_12">śau­ddho­da­ne­r eva tāvat pra­jñā­pa­rā­dho 'yaṃ lo­kā­ti­krā­ntaḥ kathaṃ ba­bhū­ve­ty a­ti­vi­smayam āsmahe | tanmanye <lb n="116,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 116,21</span>punar adyāpi kīrttayantīti kiṃ bata param anyatra mo­ha­nī­ya­pra­kṛ­teḥ</seg> ? sva­pnā­di­vi­bhra­ma­va­t sarvasya vi­bhra­mā­da­do­ṣa </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_13 a_51"><l ana="sbt" n="sbt_13ab"><lb n="117,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 13ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kā­tmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l></lg><p n="a_52" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="117,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,05</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">bhā­vā­bhā­va­yo­r e­ka­ta­ra­pra­ti­kṣe­pai­kā­nta­pa­kṣo­pa­kṣi­pta­do­ṣa­pa­ri­ji­hī­rṣa­yā sa­da­sa­dā­tma­kaṃ sarvam a­bhyu­pa­ga­ccha<span type="hard-break">- </span><lb n="117,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,06</span>to 'pi vāṇī vi­pra­ti­ṣi­dhye­ta­, tayoḥ pa­ra­spa­ra­pa­ri­hā­ra­sthi­ti­la­kṣa­ṇa­tvā­t | na hi sarvātmanā kañcid arthaṃ <lb n="117,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,07</span>santaṃ ta­thai­vā­sa­nta­m ā­ca­kṣā­ṇaḥ svasthaḥ, svābhyupe­te­ta­ra­ni­rā­sa­vi­dhā­na­ka­ra­ṇā­c chū­nyā­va­bo­dha­va­t</seg> | yathaiva </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_53" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="117,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,13</span>tathā sāṃ­khya­syai­va­m u­bha­yai­kātmyaṃ bruvata<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">s trailokyaṃ vyakter a­pai­ti­, ni­tya­tva­pra­ti­ṣe­dhā­t­, a­pe­ta­m apy asti, <lb n="117,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,14</span>vi­nā­śa­pra­ti­ṣe­dhā­d iti vā ta­da­nya­thā­pe­ta­m a­nya­thā­stī­ti syā­dvā­dā­va­la­mba­nanam a­ndha­sa­rpa­bi­la­pra­ve­śa­nyā­ya­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="117,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,15</span>sarati</seg>, trai­lo­kya­sya vyaktātmanā­'­pe­ta­tva­si­ddheḥ avyaktātma­nā­sti­tva­vya­va­sthi­teḥ "­he­tu­ma­d a­ni­tya­m avyāpi sakri<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_13 a_54"><l ana="sbt" n="sbt_13cd"><lb n="117,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 13cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_55" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="117,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,22</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">yo 'pi pakṣa­tra­yo­pa­kṣi­pta­do­ṣa­ji­hā­sa­yā sa­rva­thā­'­va­kta­vyaṃ tattvam a­va­la­mbe­ta so 'pi katham a­va­kta­vyaṃ <lb n="117,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,23</span>brūyāt</seg>, ye­nā­vā­cya­tai­kā­nte 'py a­vā­cya­m i­tyu­kti­r yujyate | ta­da­yu­ktau kathaṃ param a­va­bo­dha­ye­t ? sva­saṃ­vi­dā pa­rā­va­bo­dha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="117,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,25</span>... a­pa­rī­kṣi­ta­ta­ttvā­bhyu­pa­ga­ma­sya sarveṣāṃ ni­ra­ṅku­śa­tvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">naiṣa doṣaḥ sva­la­kṣa­ṇa­m a­ni­rde­śyaṃ pratyakṣaṃ kalpa<span type="hard-break">- </span><lb n="117,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 117,26</span>nā­po­ḍha­m i­tyā­di­va</seg> t sarvam avācyaṃ tattvam iti vacane 'pi vi­ro­dhā­bhā­vā­t pa­ra­pra­ti­pā­da­na­syā­nya­thānu­pa­pa­tteḥ | <pb n="118"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,01</span>iti ka­sya­ci­d vacanaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tad apy asat yad asataḥ sa­mu­dā­hṛ­ta­m</seg> | siddha­sā­dhya­vyavasthā hi kathāmārgāḥ | na ca svalakṣa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,06</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">ya­thai­vā­kṣa­vi­ṣaye 'bhidhānaṃ nāsti ta­thā­kṣa­jñā­ne viṣayo 'pi naivāsti | tatas tatra pra­ti­bhā­sa­mā­ne 'pi na pratibhā<span type="hard-break">- </span><lb n="118,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,07</span>seta</seg> | śakyaṃ hi vaktuṃ 'yo ya­trā­dhe­ya­ta­yā nāsti tadātmā vā na bhavati sa tasmin pra­ti­bhā­sa­mā­ne 'pi na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,10</span>... myak, ka­ra­ṇa­śa­kte­r api pra­ti­bhā­sa­pra­sa­ṅgā­t | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">na kevalaṃ vi­ṣa­ya­ba­lā­d dṛṣṭer utpattiḥ, api tu cakṣu<span type="hard-break">- </span><lb n="118,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,11</span>rā­di­śa­kte­ś ca</seg> | vi­ṣa­yā­kā­rā­nu­ka­ra­ṇā­d da­rśa­na­sya tatra viṣayaḥ pra­ti­bhā­sa­te­, na punaḥ ka­ra­ṇaṃ­, ta­dā­kā­rā­na­nu­ka­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,12</span>d iti cet tarhi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">ta­da­rtha­va­tka­ra­ṇa­m a­nu­ka­rttu­m a­rha­ti­, na cārthaṃ, vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | da­rśa­na­sya kā­ra­ṇā­nta­ra­sa­dbhā<span type="hard-break">- </span><lb n="118,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,13</span>ve 'pi vi­ṣa­yā­kā­rā­nu­kā­ri­tva­m eva su­ta­sye­va pi­trā­kā­rā­nu­ka­ra­ṇa­m ity api vārtaṃ, svo­pā­dā­na­mā­trā­nu­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="118,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,14</span>pra­sa­ṅgā­t</seg> | vi­ṣa­ya­syā­la­mba­napra­tya­ya­ta­yā svopādānasya ca sa­ma­na­nta­ra­pra­tya­ya­ta­yā pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣā­d da­rśa­na­sya </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,15</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">u­bha­yā­kā­rā­nu­ka­ra­ṇe py a</seg> nu­jñā­ya­māne <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">rū­pā­di­va­du­pā­dānasyāpi vi­ṣa­ya­tā­pa­ttiḥ­, atiśayā­bhā­vā­t­, varṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="118,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,16</span>der vā tadva­da­vi­ṣa­ya­tva­pra­sa­ṅgā­t</seg> | darśanasya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tajja­nma­rū­pā­vi­śe­ṣe 'pi ta­da­dhya­va­sā­ya­ni­ya­mā­d ba­hi­ra­rtha­vi­ṣa­ya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="118,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,17</span>m ity asāraṃ</seg>, va­rṇā­dā­v ivopādāne 'py a­dhya­va­sā­ya­pra­sa­ṅgā­t­, a­nya­tho­bha­ya­trā­dhya­va­sā­yā­yo­gā­t | na hi rū­pā­dā­v a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,18</span>dhyavasāyaḥ saṃ­bha­va­ti­, tasya darśanavi­ṣa­ya­tvo­pa­ga­mā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">da­rśa­na­syā­na­dhya­va­sā­yā­tma­ka­tvā­t</seg> ta­syā­dhya­va­sā­yā­tma­katve </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,19</span>svalakṣaṇa­vi­ṣa­ya­tva­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">adoṣo 'yaṃ, pratyakṣasyā­dhya­va­sā­yahe­tu­tvā­d ity a­ni­rū­pi­tā­bhi­dhā­naṃ</seg> sau­ga­ta­sya­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,20</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tatrābhilā­pā­bhā­vā­t</seg> | yathaiva hi va­rṇā­dā­v a­bhi­lā­pā­bhā­va­s tathā pratyakṣe 'pi tasyā­bhi­lā­pa­ka­lpa­nā­to '­po­ḍha­tvā­d ana<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="118,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 118,21</span>bhi­lā­pā­tma­kā­rtha­sā­ma­rthye­no­tpatteḥ | pratyakṣasya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">ta­da­bhā­ve 'py a­dhya­va­sā­ya­ka­lpa­nāyāṃ pratyakṣaṃ kiṃ nā­dhya­va­sye­t</seg> ? <pb n="119"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,06</span>... d adoṣa iti cen na, pra­tya­kṣa­va­t tasya jā­tyā­di­vi­ṣa­ya­tva­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">yathaiva hi pratya­kṣa­syā­bhi­lā­pa­saṃ­sa­rga­yo­gya­tā <lb n="119,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,07</span>nāsti tathā ta­tsa­ma­na­nta­ra­bhā­vi­no 'pi vi­ka­lpa­sya</seg>, tasyāpy abhila­pa­ne­nā­bhi­la­pya­mā­ne­na ca jā­tyā­di­nā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,09</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tathā hi | kiñcit kenacid viśiṣṭaṃ gṛhyamāṇaṃ kvacid vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­tatsaṃ­ba­ndha­vya­va­sthā­gra­ha­ṇa­m a­pe­kṣa­te <lb n="119,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,10</span>da­ṇḍi­va­t</seg>, "­vi­śe­ṣa­ṇaṃ viśeṣyaṃ ca saṃbandhaṃ laukikīṃ sthitim | gṛhītvā saṃkalayyaitat tathā pratyeti nā­nya­thā­" </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,11</span>iti va­ca­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">na cāyam iyato vyā­pā­rā­n kartuṃ sa­ma­rthaḥ­; pra­tya­kṣa­balo­tpa­tte­r a­vi­cā­ra­ka­tvā­t pra­tya­kṣa­va­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,12</span>kaścid āha '<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">naitad evaṃ</seg> dū­ṣa­ṇaṃ­, pra­tya­kṣā­d e­vā­dhya­va­sā­yo­tpa­ttya­na­bhyu­pa­ga­mā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">śabdārtha­vi­ka­lpa­vā­sa­nā­pra­bha­va<span type="hard-break">- </span><lb n="119,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,13</span>tvān ma­no­vi­ka­lpa­sya</seg> ta­dvā­sa­nā­vi­ka­lpa­syā­pi pū­rva­ta­dvā­sa­nā­pra­bha­va­tvā­d ity a­nā­di­tvā­d vā­sa­nā­vi­ka­lpa­sa­ntā­na­sya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,15</span>... py e­vaṃ­vā­di­naḥ śa­bdā­rtha­vi­ka­lpa­vā­sa­nā­pra­bha­vā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">t tatas tarhi katham akṣabuddheḥ rū­pā­di­vi­ṣa­ya­tva­ni­ya­maḥ</seg> siddhyet ? </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,18</span>... rū­pā­di­vi­ṣa­ya­tva­ni­yamo 'pi mā bhū­da­vi­śe­ṣā­t | rūpā­dyu­lle­khitvād vi­ka­lpa­sya tadbalāt <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tadabhyu­pa­ga­me vā</seg> pratya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,19</span>kṣabuddhe<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">r a­bhi­lā­pa­saṃ­sa­rgo 'pi tadvad a­nu­mī­ye­ta</seg>, ta­dvi­ka­lpa­syā­bhi­lāpe­nā­bhi­la­pya­mā­na­jā­tyā­dyu­lle­khi­ta­yo­tpa­ttya­nya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="119,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,21</span>... ma­ta­si­ddhiḥ | na ca saugato da­rśa­na­syā­bhi­lā­pa­saṃ­sa­rga­m upaiti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tasmād ayaṃ kiñcit paśyan ta­tsa­dṛ­śaṃ <lb n="119,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 119,22</span>pūrvaṃ dṛṣṭaṃ na smartum arhati ta­nnā­ma­vi­śe­ṣā­sma­ra­ṇā­t | ta­da­sma­ra­n naiva ta­da­bhi­dhā­naṃ pra­ti­pa­dya­te | </seg> <pb n="120"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="120,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">ta­da­pra­ti­pa­ttau tena tan na yo­ja­ya­ti | tad a­yo­ja­ya­n nā­dhya­va­syatīti na kvacid vikalpaḥ śabdo vety avi<span type="hard-break">- </span><lb n="120,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,02</span>kalpābhidhānaṃ jagat syāt</seg> | nanu ca nā­ma­saṃ­śrayasya vi­ka­lpa­sya pra­tyā­tma­ve­dya­tvā­t sarveṣām a­bhi­dhā­na­sya ca </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="120,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,04</span>... sva­saṃ­ve­da­ne­ne­ndri­ya­pra­tya­kṣe­ṇa vā ni­rvi­ka­lpa­ke­na vi­ka­lpo­bhi­dhā­naṃ vā gṛhītaṃ nāma, atiprasaṅgāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tathā hi | <lb n="120,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,05</span>bahir antar vā gṛhītam apy a­gṛ­hī­ta­kalpaṃ kṣa­ṇa­kṣa­ya­sva­la­kṣa­ṇa­saṃ­ve­da­nā­di­va­t | tathā cā­yā­ta­m a­ce­ta­na­tvaṃ <lb n="120,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,06</span>jagataḥ</seg> | nanu ca nā­sma­nma­te kaścit kiñcin nī­lā­di­kaṃ su­khā­di­kaṃ vā saṃvidan pū­rva­saṃ­vi­di­taṃ ta­tsa­dṛ­śaṃ tannāma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="120,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,10</span>... ty a­pa­raḥ­, tasyāpi dṛ­śya­mā­na­nā­mnaḥ pū­rva­dṛ­ṣṭa­sya ca tatsa­dṛ­śa­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">saha smṛtir a­yu­ktai­va</seg>, sva­ma­ta­vi­ro­dhā­t­, sakṛ<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="120,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,12</span>... vi­ra­ha­si­ddhiḥ ? nāmamātre 'pi sa­ha­smṛ­ti­r a­yu­ktai­va­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">ta­nnā­mā­kṣa­ra­mā­trā­ṇā­m api kra­ma­śo­dhya­va­sā­nā­t</seg>, a­dhya­va­sānā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="120,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,13</span>bhāve smṛter a­yo­gā­t kṣa­ṇa­kṣa­yā­di­va­t | na ca yu­ga­pa­t ta­da­dhya­va­sā­yaḥ saṃ­bha­va­ti­, vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">anyathā saṃkulā <lb n="120,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,14</span>pra­ti­pa­ttiḥ syāt</seg>, nīlam iti nāmni na­kā­rā­dī­nāṃ pa­ra­spa­ra­vi­vi­ktā­nā­m apratipatteḥ | ki­ñcā­bhi­lā­pa­sya pa­da­la­kṣa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="120,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,15</span>ṇasya ta­daṃ­śā­nāṃ ca varṇānāṃ nā­ma­vi­śe­ṣa­sya smṛtā­va­sa­tyāṃ vyavasāyaḥ syāt satyāṃ vā ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">nāmno nā­mā­nta­re­ṇa <lb n="120,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 120,16</span>vināpi smṛtau kevalārtha­vya­va­sā­yaḥ kiṃ na syāt ? </seg> svābhi­dhā­na­vi­śe­ṣā­pe­kṣā evārthā niścayair vya­va­sī­ya­nte </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="121,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,02</span>... ity a­bhi­lā­pa­ra­hi­ta­tvā­d iti vyā­khyā­nā­t | pratha­ma­pa­kṣo­pa­kṣi­pta­do­ṣa­pa­ri­ji­hī­rṣa­yā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tannā­mā­nta­ra­pa­ri­ka­lpa­nā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="121,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,03</span>m a­na­va­sthā</seg> | nā­ma­ta­daṃ­śā­nā­m api nā­mā­nta­ra­smṛ­tau hi vya­va­sā­ye nā­mā­nta­ra­ta­daṃ­śā­nā­m api vya­va­sā­yaḥ sva­nā­mā­nta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="121,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,05</span>... yojyā, '­a­bhi­lā­pa­vi­ve­ka­taḥ­' ity a­bhi­lā­pa­ni­śca­ya­ta iti vyā­khyā­nā­t | pra­ti­pā­di­ta­do­ṣa­bha­yā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">t tad ayam aśabdaṃ <lb n="121,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,06</span>sāmānyaṃ vya­va­sya­n sva­la­kṣa­ṇa­m api vya­va­sye­t­, </seg> sā­mā­nya­la­kṣa­ṇa­sva­la­kṣa­ṇa­yo­r hi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">bhe­dā­bhā­vā­t | </seg> nanv a­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="121,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,22</span>... vi­śe­ṣa­ni­ra­pe­kṣaḥ kin na syāt ? yato 'yaṃ sva­la­kṣa­ṇa­m aśabdaṃ na vya­va­sye­t | tataḥ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">sā­mā­nya­va­t sva­la­kṣa­ṇa­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="121,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,23</span>dhya­va­sya­nn a­bhi­lā­pe­na yo­ja­ye­t | tato na kiñcit pra­me­ya­m a­na­bhi­lā­pyaṃ nāma</seg> śru­ta­jñā­na­pa­ri­cche­dyaṃ­, śabdayo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="121,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,24</span>jitasya śru­ta­vi­ṣa­ya­tvo­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">pratya­kṣa­syā­na­bhilāpyatve smārttaṃ śa­bdā­nu­yo­janaṃ dṛ­ṣṭa­sā­mā­nya­vya­vasāyo <lb n="121,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 121,25</span>yady a­pe­kṣe­ta so 'rtho vyavahito bhavet tadi­ndri­ya­jñā­nā­t sā­mā­nya­vya­va­sā­yo na syāt | </seg> yathaiva </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="122,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 122,13</span>... syāt, tasya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">prāg ivāja­na­ka­tvā­t­, ta­da­nta­re­ṇā­pi da­rśa­na­m ayaṃ gaur iti nirṇayaḥ syāt</seg>, 'yaḥ prā­ga­ja­na­ko </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="122,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 122,16</span>... sidhyet | kiñca sau­ga­tā­nā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">m a­na­bhi­lā­pya­sya viśeṣasyā­nu­bha­ve katham a­bhi­lā­pya­sya smṛtiḥ ? a­tya­nta­bhe­dā­t</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="122,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 122,21</span>... ka­tvā­dhya­va­sā­yo '­kṣa­jñā­nā­t pra­sa­jye­ta | kiṃ ca<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">śa­bdā­rtha­yoḥ saṃ­ba­ndha­syāsvā­bhā­vi­katve katham a­rtha­mā­traṃ paśyan śabda<span type="hard-break">- </span><lb n="122,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 122,22</span>m a­nu­sma­re­t</seg> śabdaṃ śrṛṇvan <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tadarthaṃ vā ? yato 'yaṃ vya­va­sā­yaḥ</seg> sau­ga­ta­sya sidhyet | na hi sa­hya­mā­traṃ paśyan vindhyasya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="123,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 123,03</span>... na punar a­bhi­dhā­na­jā­tyā­di­yo­ja­nā­pe­kṣa­yā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">cakṣu­rā­di­jñā­na­sya kathañcid vya­va­sā­yā­tma­ka­tvā­bhā­ve dṛṣṭa­sa­jā­tī<span type="hard-break">- </span><lb n="123,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 123,04</span>ya­smṛ­ti­r na syāt, dāna­hiṃ­sā­vi­ra­ti­ce­ta­saḥ sva­rgā­di­pha­la­ja­na­na­sā­ma­rthya­saṃ­ve­da­na­va­t kṣa­ṇa­kṣa­yā­nu­bha­va­na<span type="hard-break">- </span><lb n="123,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 123,05</span>vad vā</seg> | vya­va­sā­yā­tma­no mā­na­sa­pra­tya­kṣā­d dṛ­ṣṭa­sa­jā­tī­ya­smṛ­ti­r iti cen na, a­vya­va­sā­yā­tma­no '­kṣa­jñā­nā­t sa­ma­na­nta­ra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="124,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,04</span>... tivat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">pratyakṣe '­bhi­lā­pa­saṃ­skā­ra­vi­cche­da kutas ta­dvi­ka­lpyā­bhilā­pa­saṃ­yo­janaṃ yataḥ sā­mā­nya­m a­bhi­lā­pyaṃ <lb n="124,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,05</span>syāt</seg> | pra­tya­kṣa­gṛ­hī­ta­m eva hi svala­kṣa­ṇa­m anyavyāvṛttaṃ sā­dhā­ra­ṇākā­ra­ta­yā pra­ti­bhā­sa­mā­naṃ sāmānyaṃ vi­ka­lpā­bhi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="124,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,06</span>lā­pa­yo­ja­ne­nā­bhi­lāpyam iṣyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">na ca grā­ha­ka­pra­tya­kṣa­smṛ­ti­pra­ti­bhā­sa­bhe­dā­d vi­ṣa­ya­sva­bhā­vā­bhe­dābhāvaḥ, <lb n="124,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,07</span>sa­kṛ­de­kā­rtho­pa­ni­ba­ddha­da­rśa­na­pra­tyā­sa­nne­ta­ra­pu­ru­ṣa­jñā­na­vi­ṣa­ya­va­t</seg> | yathā hi sakṛd e­ka­smi­nn arthe pā­da­pā­dā­v upani<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="124,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,10</span>... sva­la­kṣa­ṇa­syai­ka­sva­bhā­va­tvā­bhyu­pa­ga­mā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tathā ca ma­nda­pra­ti­bhā­si­ni</seg> sva­la­kṣa­ṇe ghaṭādau śa­bda­vi­ka­lpa­vi­ṣa­ye </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="124,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,11</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">ta­tsaṃ­ke­ta­vya­va­hā­ra­ni­ya­ma­ka­lpa­nā­yā­m api kathañcid a­bhi­dhe­ya­tvaṃ vastunaḥ siddham | ity alaṃ prasa­ṅge­na­, </seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="124,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,14</span>... paryāptaṃ pra­sa­ṅge­na | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_13">tasmād a­vā­cya­tai­kā­nte yad a­vā­cya­m ity a­bhi­dhā­naṃ tad a­sa­ma­ñja­saṃ­, sva­la­kṣa­ṇa­m a­ni­rde­śya­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="124,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 124,15</span>tyā­di­va­t sva­va­ca­na­vi­ro­dhā­t</seg> tad apy a­sa­d­, yad asataḥ sa­mu­dā­hṛ­ta­m iti pra­ti­pā­da­nā­t | yathaiva hi sva­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_14 a_57"><l ana="sbt" n="sbt_14ab"><lb n="124,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 14
 </span>kathañcit te sa­de­ve­ṣṭaṃ ka­tha­ñci­d asad eva tat | </l><l ana="sbt" n="sbt_14cd">tatho '­bha­ya­m avācyaṃ ca na­ya­yo­gā­n na sarvathā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_60" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="127,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 127,12</span>... a­śva­vi­ṣā­ṇa­va­d iti cen<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14"> na, a­va­gra­he­hā­de­r anyonyaṃ sva­la­kṣa­ṇavi­ve­kai­kā­nte jī­vā­nta­ra­vatsvātmany api santā<span type="hard-break">- </span><lb n="127,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 127,13</span>na­bhe­da­pra­sa­ṅgā­t</seg> | tathā ca yad eva mayā vi­ṣa­ya­vi­ṣayi­sa­nni­pāta­da­śā­yāṃ kiñcid ity ā­lo­ki­taṃ tad eva va­rṇa­saṃ­sthā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,01</span>... yadi punas tebhyaḥ kathañcid abhinnā vā­sa­nā­nu­ma­nya­te ta­ddhe­tu­s tadā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">a­ha­ma­ha­mi­ka­yā­tmā vivartā­na­nu­bha­va­nn anā<span type="hard-break">- </span><lb n="128,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,02</span>di­ni­dha­naḥ svala­kṣa­ṇa­pra­tya­kṣaḥ sa­rva­lo­kā­nāṃ kvacic ci­tra­vi­tti­kṣa­ṇe nīlādi­vi­śe­ṣa­ni­rbhā­sa­va­dā­tma­bhū­tā­n <lb n="128,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,03</span>pa­ra­spa­ra­to vi­vi­ktā­n sa­ha­kra­ma­bhāvino gu­ṇa­pa­ryā­yā­n ā­tma­sā­t kurvan sann eva</seg> siddhaḥ, tasyaiva vā­sa­ne­ti </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,04</span>nā­mā­nta­ra­ka­ra­ṇā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tadekatvābhāve nī­lā­di­vi­śe­ṣa­ni­ya­ta­da­rśa­na­nā­nā­saṃ­tā­na­saṃ­ve­da­na­kṣa­ṇa­vac ci­tra­saṃ­ve­da­naṃ <lb n="128,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,05</span>na syāt | </seg> kra­ma­vṛ­tti­su­khā­dī­nā­m iva da­rśa­nā­va­gra­hā­dī­nā­m e­ka­saṃ­tā­ni­pa­ti­ta­tvā­d a­nu­saṃ­dhā­na­m ananani­ba­ndha­na­tva­m anuma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,06</span>tam iti cet tarhi saṃ­ta­ti­r ātmaiva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tathā kramavṛttīnāṃ su­khā­dī­nāṃ ma­ti­śru­tā­dī­nāṃ vā tādātmyavigamai<span type="hard-break">- </span><lb n="128,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,07</span>kānte saṃ­ta­ti­r a­ne­ka­pu­ru­ṣa­va­n na</seg> syāt | sukhādi­ma­tyā­dī­nāṃ nairantaryād a­vya­bhi­cā­ri­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­d vāsya vāsaka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,08</span>bhāvāc cā­pa­rā­mṛṣṭa­bhe­dā­nā­m ekā saṃ­ta­tiḥ­, na punar e­ka­pu­ru­ṣe­, tada­bhā­vā­d iti cet tarhi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">nairanta­ryā­de­r a­vi­śe­ṣā­t saṃtā<span type="hard-break">- </span><lb n="128,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,09</span>na­vya­ti­ka­ro 'pi kin na syāt ? na hi ni­yā­ma­kaḥ kaścid vi­śe­ṣaḥ­, a­nya­trā­bhe­da­pa­ri­ṇā­mā­t</seg> | saṃ­tā­ni­nāṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,11</span>... saṃ­ka­ra­sye­ṣṭa­tvā­t­, tenā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">py a­saṃ­ka­re ha­rṣa­vi­ṣā­dā­di­ci­tra­pra­ti­pa­tte­r a­yo­gā­t</seg> | asti ca saikatrāpi viṣaye yatra </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,13</span>... nānya iti kra­ma­ta­ś ci­tra­pra­ti­pa­tti­r abādhā | tato jīvaḥ sann eva | evaṃ ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">ya­thai­ka­tra samanantarāv a­gra­hā­di­sa­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="128,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,14</span>di­sva­bhā­va­saṃ­ka­ra­pa­ri­ṇā­ma­s tathaiva sarvatra ce­ta­nā­ce­ta­ne­ṣu saṃ­pra­tya­tī­tā­nā­ga­te­ṣu­, ta­tsva­bhā­vā­vi­cchi­tteḥ | ataḥ <lb n="128,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,15</span>ka­tha­ñci­t sad eveṣṭaṃ</seg> jīvādi tattvaṃ, sa­ka­la­bā­dha­kā­bhā­vā­t | tarhi sad eva sarvaṃ jī­vā­di­va­stu na punar asad iti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,17</span>... thānu­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">na kevalaṃ jī­vā­jī­va­pra­bhe­dāḥ sa­jā­tī­ya­vi­jā­tī­ya­vyā­vṛ­tti­la­kṣa­ṇāḥ­, kiṃtu buddhikṣaṇe 'pi <lb n="128,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,18</span>kvacid grā­hya­grā­ha­ka­yoḥ sitādi­ni­rbhā­sāṃ­śa­pa­ra­mā­ṇu­saṃ­vi­ttayo 'pi, pa­ra­spa­ra­pari­hā­ra­sthi­ti­la­kṣa­ṇa­tvā­d anyathā <lb n="128,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,19</span>sthū­la­śa­va­lāva­lo­ka­nā­bhā­vā­t ta­de­kāṃ­śa­va­t</seg> sarvathā pa­ra­spa­ra­m a­vyā­vṛ­ttā­nāṃ grā­hya­grā­ha­ka­si­tā­di­ni­rbhā­sā­va­ya­va­pa­ra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,21</span>... bhra­ma­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tathā ca sa­ka­la­ce­ta­ne­ta­rara­kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­ma­la­vaviśeṣāḥ pa­ra­spa­ra­vi­vi­ktā­tmā­naḥ</seg> siddhā, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="128,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 128,22</span>sva­sva­bhā­va­sya sva­bhā­vā­nta­re­ṇa mi­śra­ṇā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tada­nyo­nyā­bhā­va­mā­traṃ jagat | anyathā sa­rva­thai­ka­tva­pra­sa­ṅgā­t</seg> <pb n="129"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="129,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,01</span>tatrā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">nvayasya vi­śe­ṣā­pe­kṣaṇād abhāvo vā</seg>, svatantrasya tasya jā­tu­ci­da­pra­ti­bhā­sa­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tad iṣṭam asad eva ka­tha­ñci­t</seg> | </seg> </p><p n="a_61" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="129,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,03</span>... śa­kya­tvā­d ity aparaḥ so 'pi na ta­ttva­vi­t­, su­yu­ktya­ti­la­ṅgha­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">na hi bhā­vā­bhā­vai­kā­nta­yo­r ni­ṣpa­ryā­ya­m aṅgī<span type="hard-break">- </span><lb n="129,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,04</span>karaṇaṃ yuktaṃ, ya­thai­vā­sti­, tathaiva nāstīti vi­pra­ti­ṣe­dhāt</seg> | tataḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">ka­tha­ñci­t sa­da­sa­dā­tma­kaṃ dra­vya­pa­ryā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="129,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,05</span>na­yā­pe­kṣa­yā</seg> | dra­vya­na­yā­pe­kṣa­yai­va sarvaṃ sat paryāyana­yā­pe­kṣa­yai­va ca sarvam a­sa­dā­tma­kaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">vi­pa­rya­ye ta­thai­vā­saṃ­bha<span type="hard-break">- </span><lb n="129,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,06</span>vāt</seg> | na hi dra­vya­na­yā­pe­kṣa­yā sarvam asat saṃ­bha­va­ti­, nāpi pa­ryā­ya­na­yā­pe­kṣa­yā sarvaṃ sat, pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="129,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,07</span>bhā­vā­bhā­va­sva­bhā­va­ra­hi­taṃ ta­dvi­la­kṣaṇam eva vastu yuktam ity api na sāraṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">sarvathā jā­tya­nta­ra­ka­lpa­nā­yāṃ vā <lb n="129,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,08</span>tadaṃśani­ba­ndha­na­vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­tte­r a­tya­ntā­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t</seg> | na cāsāv asti, sa­da­sa­du­bha­yā­tma­ke vastuni svarūpā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="129,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,11</span>... vo­bha­yā­tma­ka­m iti yuktaṃ vaktuṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">sa­rva­tho­bha­ya­rū­pa­tve vā jā­tya­nta­ra­pra­ti­pa­tte­r a­yo­gā­t</seg> pā­na­ka­vad eva | na hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="129,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,13</span>... tadvadvastuni na sa­dā­dyaṃ­śa eva pra­tī­ti­vi­ṣa­yaḥ­, ta­daṃ­śi­no jā­tya­nta­ra­sya pra­tī­tya­bhā­vā­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tathā cā­na­va­sthā<span type="hard-break">- </span><lb n="129,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,14</span>di­do­ṣā­nu­ṣa­ṅgaḥ</seg> | ye­nā­tma­nā sattvaṃ te­nā­sa­ttva­syā­bhyu­pa­ga­me yena cāsattvaṃ tena ka­tha­ñci­t sa­ttvā­nu­ma­na­ne punaḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="129,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,19</span>... vastu <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tadiṣṭaṃ syād ubhayaṃ</seg>, na punaḥ sa­rva­thā­, syāt kāreṇa jā­tya­nta­ra­tva­syā­pi svī­ka­ra­ṇā­t | </seg> </p><p n="a_62" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="129,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,21</span>... kaścit so 'pi pā­pī­yā­n | tathāhi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">sa­dbhā­ve­ta­rābhyām a­na­bhi­lā­pe va­stu­naḥ­, kevalaṃ mūkatvaṃ jagataḥ syāt, vi<span type="hard-break">- </span><lb n="129,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,22</span>dhi­pra­ti­ṣe­dha­vya­va­hā­rā­yo­gāt | na hi sarvātmanā­na­bhi­lā­pya­sva­bhā­vaṃ buddhir adhya­va­sya­ti | na cā­na­dhya­vaseyaṃ <lb n="129,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 129,23</span>pramitaṃ nāma, gṛ­hī­ta­syā­pi tā­dṛ­śa­syāgṛ­hī­ta­ka­lpa­tvā­t | mū­rcchā­cai­tanyavad </seg> iti | na hi ni­rvi­ka­lpa­ka<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="130"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="130,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,01</span>da­rśa­na­pra­ti­bhā­si vastu vya­va­ti­ṣṭhe­ta ye­nā­na­bhi­la­pa­nn api tat paśyet | <span resp="?" rend="underline">na so 'sti pratyayo loke yaḥ śa­bdā­nu­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="130,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,02</span>mādṛte | a­nu­vi­ddha­m ivābhāti sarvaṃ śabde pra­ti­ṣṭhi­ta­m | <ref type="no-in-dandas" rend="a">1</ref> | vā­grū­pa­tā ced u­tkrā­me­d a­va­bo­dha­sya śāśvatī | na <lb n="130,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,03</span>prakāśaḥ pra­kā­śe­ta sā hi pra­tya­va­marśinī</span> | <ref type="no-in-dandas" rend="a">2</ref> | iti darśanāntaram apy a­nā­lo­ci­ta­ta­ttvaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">sarvātmanā­bhi­dhe­ya­tve 'pi <lb n="130,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,04</span>pra­tya­kṣe­ta­rā­vi­śe­ṣapra­sa­ṅgā­t</seg> | ca­kṣu­rā­di­śa­bdā­di­sā­ma­grī­bhe­dā­t pra­tya­kṣe­ta­ra­yo­r viśeṣa iti cen na, pra­tya­kṣā­d iva śabdā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="130,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,11</span>... pra­ti­bhā­sa­bhe­da­ni­ba­ndha­na­tva­vi­ro­dhā­t | tatpra­ti­bhā­sa­syā­py abhede, sa eva pra­tya­kṣe­ta­rā­vi­śe­ṣa­pra­sa­ṅgaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tathānābhi<span type="hard-break">- </span><lb n="130,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,12</span>dheyatve 'pi sa­tye­ta­ra­yo­r abhedaḥ syāt</seg> yat sat tat sarvam a­kṣa­ṇi­kaṃ­, kṣaṇike kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyā­m a­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­d i<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="130,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,15</span>... sa­rva­thā­na­bhi­dhe­ya­tva­vi­ro­dhā­t | so 'yaṃ <span resp="?" rend="underline">saugataḥ</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">sva­pa­kṣa­vi­pa­kṣa­yo­s ta­ttvā­ta­ttva­pra­da­rśa­nā­ya yat kiṃcit pra­ṇa­ya­n <lb n="130,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,16</span>vastu sa­rva­thā­na­bhi­dhe­yaṃ pra­ti­jā­nātīti kim apy etan ma­hā­dbhu­taṃ­, </seg> sa­rva­thā­bhi­dhe­ya­ra­hi­te­nā­nu­mā­na­vā­kye­na satya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="130,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,18</span>... <span resp="?" rend="underline">he­tu­va­co 'śaktam api sva­ya­m­"</span> iti va­ca­nā­t | svayaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_14">tatkṛtāṃ va­stu­si­ddhi­m u­pa­jī­va­ti­, na tadvācyatāṃ ceti <lb n="130,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 130,19</span>sva­dṛ­ṣṭi­rā­ga­mā­tra­m a­na­va­sthā­nuṣaṅgāt</seg>, vastuno '­nu­mā­na­vā­kya­vā­cya­tā­nu­pajīvane ta­tkṛ­tā­yāḥ siddher u­pa­jī­va<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_15 a_64"><l ana="sbt" n="sbt_15ab"><lb n="131,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 15
 </span>sad eva sarvaṃ ko necchet sva­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_15cd">asad eva viparyāsān na cen na vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_68" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="133,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,04</span>tataḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_15">syāt sa­da­sa­dā­tma­kāḥ padārthāḥ sarvasya sa­rvā­ka­ra­ṇā­t | na hi pa­ṭā­da­yo gha­ṭā­di­va­tkṣī­rā­dyā­ha­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="133,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,05</span>ṇa­la­kṣa­ṇā­m a­rtha­kri­yāṃ kurvanti gha­ṭā­di­jñā­naṃ vā | tadubha­yā­tma­ni dṛṣṭāntaḥ sulabhaḥ</seg>, sa­rva­pra­vā­di­nāṃ sveṣṭa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="133,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,08</span>... pra­tī­te­r iti cen na, tayoḥ kathañcid a­rpi­ta­yo­r vi­ru­ddha­tvā­si­ddhe­s tathā pra­ti­pa­tti­sa­dbhā­vā­c ca | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_15">śā­bde­ta­ra­pra­tyayayo<span type="hard-break">- </span><lb n="133,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,09</span>r e­ka­va­stu­vi­ṣa­ya­yo­r e­kā­tma­sa­ma­ve­ta­yoḥ kāra­ṇa­vi­śe­ṣa­va­śā­t pa­ri­vṛ­ttātmanoḥ sva­bhā­va­bhe­de 'pi kathañcid eka<span type="hard-break">- </span><lb n="133,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,10</span>tvam asty eva, vicchedānu­pa­la­bdheḥ</seg> | na hi śā­bda­pra­tya­kṣa­ve­d a­na­yo­r a­spa­ṣṭe­ta­ra­pra­ti­bhā­sa­na­sva­bhā­va­bhe­do­si­ddhaḥ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="133,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,15</span>... dā­no­pā­de­ya­tā­nu­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_15">u­pā­dā­na­sya kāryakālam ātmānaṃ ka­thaṃ­ci­d ana­ya­ta­ś ci­ra­ta­ra­ni­vṛ­ttā­vi­vā­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="133,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,16</span>ṣāt kā­ryo­tpa­ttā­v api vya­pa­de­śā­nu­pa­pa­tte­s tādṛśāṃ sva­rū­pai­katvam asty eva</seg> | na ca sa­vye­ta­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t sarvathā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="133,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,17</span>sa­mā­na­kā­la­to­pā­dā­no­pā­de­ya­yo­r yatas tadbhāvo vi­ru­ddhye­ta­, dra­vya­sā­mā­nyā­pe­kṣa­yā tayor e­ka­tva­m iti ma­na­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_15">viśe<span type="hard-break">- </span><lb n="133,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,18</span>ṣāpekṣayā tu nāsty eva</seg> tādṛśām e­ka­tva­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_15">na hi paurastyaḥ pāścātyaḥ svabhāvaḥ pāścātyo vā paura<span type="hard-break">- </span><lb n="133,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,19</span>styaḥ</seg> | nanv evam ekatvaṃ mā bhūt pū­rvā­pa­ra­pa­ri­ṇā­mā­nāṃ­, kra­ma­syai­vā­va­sthā­nā­d a­kra­ma­sya tadviru­ddha­tvā­d iti na manta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="133,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 133,20</span>vyaṃ yasmān<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_15">ni­ra­pe­kṣa­s tatra kramo 'pi pra­ti­bhā­sa­vi­śe­ṣavaśāt pra­ka­lpye­ta tadekatvād akramaḥ kin na syāt</seg> ? </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_69" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="134,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 134,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_15">ta­de­kā­ne­kā­kā­ra­m a­kra­ma­kra­mā­tma­ka­m a­nva­ya­vya­ti­re­ka­rū­paṃ sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­kaṃ sadasa­tpa­ri­ṇā­maṃ <lb n="134,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 134,04</span>sthi­tyu­tpa­tti­vi­nā­śā­tma­kaṃ sva­pra­de­śa­ni­ya­taṃ svaśarī­ra­vyā­pi­naṃ tri­kā­la­go­ca­ra­m ātmānaṃ paraṃ vā <lb n="134,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 134,05</span>ka­tha­ñci­t sākṣātkaroti parokṣayati vā ke­śā­di­vi­ve­ka­vyā­mu­gdha­bu­ddhivat tā­dṛ­śai­kacaitanyaṃ sukhādi<span type="hard-break">- </span><lb n="134,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 134,06</span>bhedaṃ vastu svato 'nyataḥ sa­jā­tī­ya­vi­jā­tī­yā­d vi­vi­kta­la­kṣa­ṇaṃ bibharti | anyathā­na­va­sthā­nā­t kvacit ka<span type="hard-break">- </span><lb n="134,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 134,07</span>thaṃcid a­ni­ya­maḥ syāt</seg> | sarvo hi laukikaḥ pa­rī­kṣa­ka­ś ca tāvad ekam a­kra­mā­tma­ka­m a­nva­ya­rū­paṃ sāmānyātmakaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_16 a_71"><l ana="sbt" n="sbt_16ab"><lb n="135,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 16
 </span>kra­mā­rpi­ta­dva­yā­d dvaitaṃ, sahāvācyam a­śa­kti­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_16cd">avaktavyottarāḥ śeṣās trayo bhaṅgāḥ sva­he­tu­taḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_73" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="135,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 135,12</span>... yād iti kuto '­va­si­ta­m iti ced u­cya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">sva­pa­ra­rū­pā­dya­pe­kṣaṃ sa­da­sa­dā­tma­kaṃ­, vastu, na vi­pa­ryā­se­na­, tathādarśa<span type="hard-break">- </span><lb n="135,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 135,13</span>nāt</seg> | sa­ka­la­ja­na­sā­kṣi­kaṃ hi sva­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­pe­kṣa­yā sattvasya pa­ra­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­pe­kṣa­yā cā­sa­ttva­sya da­rśa­naṃ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="135,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 135,15</span>... patteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">kalpa­yi­tvā­pi tajja­nma­rū­pā­dhya­va­sā­yā­n svānu­pa­la­mbha­vyā­vṛ­tti­la­kṣa­ṇaṃ darśanaṃ pra­mā­ṇa­yi­ta­vyam | <lb n="135,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 135,16</span>tathāhi | buddhir iyaṃ yayā prattyāsattyā ka­sya­ci­d e­vā­kā­ra­m a­nu­ka­ro­ti tayā tam evārthaṃ ni­ya­me­no­pa­la­bhe­ta <lb n="135,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 135,17</span>nā­nya­thā­, pā­ra­mpa­rya­pa­ri­śra­maṃ pa­ri­ha­re­t</seg> | nanu tajjanmata­drū­pa­ta­da­dhya­va­sā­ye­ṣu satsu nīlādau darśanaṃ pra­mā­ṇa­m u­pa­la­bha­te­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="135,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 135,20</span>... sa­ma­na­nta­rapra­tya­ye­nā­nai­kā­nti­ka­tvā­t <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">trilakṣa­ṇa­syā­pi vi­bhra­ma­he­tupha­la­vi­jñā­nai­r vya­bhi­cā­rā­t</seg>, kā­ma­lā­dyu­pa­ha­ta­ca<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="136"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="136,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 136,02</span>... bhāvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">tada­na­bhyu­pa­ga­me svābhyu­pa­ga­mā­si­ddheḥ kiṃsādhanaḥ param u­pā­la­bhe­ta</seg> yato 'vaśyaṃ darśanaṃ ni­ya­ta­sva­vi­ṣa­yā­nu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="136,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 136,05</span>... pa­rā­bhyu­pa­ga­mā­nta­rā­t tatpra­ti­pa­ttā­va­na­va­sthā­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">ta­de­ko­pa­la­mbhaniyamaḥ sva­pa­ra­la­kṣa­ṇābhyāṃ bhā­vā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="136,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 136,06</span>tmānaṃ pra­sā­dha­ya­ti | tadabhāve na pra­va­rte­ta nāpi ni­va­rte­ta pra­mā­ṇā­nta­ra­va­t</seg> | sva­syā­rtha­sya cai­ka­syai­vo­pa­la­mbho </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_74" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="136,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 136,12</span>katham a­va­kta­vyaṃ sarvam iti ced u­cya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">niṣparyāyaṃ bhā­vā­bhā­vā­va­bhi­dhānaṃ nāñjasaiva vi­ṣa­yī­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="136,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 136,13</span>roti, śabda­śa­kti­svā­bhā­vyā­t</seg>, sarvasya pa­da­syai­ka­pa­dā­rtha­vi­ṣa­ya­tvaprasiddheḥ sad iti pa­da­syā­sa­da­vi­ṣa­ya­tvā­t­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="137,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 137,01</span>... ṣa­ya­tva­pra­si­ddheḥ | siddham e­kā­rtha­ni­ve­da­na­śa­kti­sva­bhā­va­tvaṃ śa­bda­sya­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">va­ca­na­sū­ca­na­sā­ma­rthya­vi­śe­ṣā­na­ti­la­ṅgha­nā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="137,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 137,07</span>... vi­ru­dhya­te saṃjñāśa­bda­va­t­, iti tad a­yu­ktaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">sa­ṅke­tā­nu­vi­dhāne 'pi kartṛkarmaṇoḥ śaktaśaktyor a­nya­ta­ra­vya­pa­de<span type="hard-break">- </span><lb n="137,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 137,08</span>śārha­tvā­da­yo dā­ru­va­jra­le­kha­na­vat</seg> | na hi ya­thā­ya­so dā­ru­le­kha­ne kartuḥ śaktis tathā va­jra­le­kha­ne 'sti, yathā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="138,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 138,11</span>... ka­rtṛ­ka­rma­ṇoḥ śa­ktya­śa­tkyo­r a­na­ti­la­ṅgha­nā­rha­tvāt kā­ra­ṇa­kā­rya­va­d ity a­na­va­dya­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">a­nya­thā­'­cā­kṣu­ṣa­tvā­da­yaḥ śabdā<span type="hard-break">- </span><lb n="138,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 138,12</span>didharmā na bhaveyuḥ</seg> | śakyaṃ hi vaktuṃ, 'rūpa­va­cca­kṣu­rjñā­na­ja­na­na­śa­kti­yu­ktaḥ śabdaś cākṣuṣa eva, ra­sa­va­c ca rasana<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="138,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 138,14</span>... tvā­ghrā­ṇī­ya­tvā­da­yo dharmāḥ syuḥ, aśrā­va­ṇa­tvādayaś ca ra­sā­di­dharmā na bhaveyuḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">ato yāvanti pararūpāṇi tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="138,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 138,15</span>nty eva pratyātmaṃ svabhāvānta­rā­ṇi­, tathā pa­ri­ṇā­mā­t</seg>, śa­bdā­dī­nā­m anyathā sva­rū­pā­yo­gā­t | yadi punaś ca<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_75" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="138,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 138,20</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">dravya­pa­ryā­yau vya­sta­sa­ma­stau sa­mā­śri­tya ca­ra­ma­bha­ṅga­tra­ya­vya­va­sthā­na­m</seg> | vyastaṃ dravyaṃ dra­vya­pa­ryā­yau </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_76" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="139,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 139,08</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">na khalu sa­rvā­tma­nā sāmānyaṃ vācyaṃ, ta­tpra­ti­pa­tte­r a­rtha­kri­yāṃ pra­tya­nu­pa­yo­gā­t | na hi gotvaṃ vāhado<span type="hard-break">- </span><lb n="139,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 139,09</span>hādāv u­pa­yu­jya­te</seg>, sva­vi­ṣa­ya­jñā­na­mā­tre 'pi tasyā­'­sā­ma­rthyā­t | vya­kti­sa­hi­ta­sya sā­mā­nya­sya tatra sāmarthye 'pi na prati<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="139,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 139,20</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">lakṣitala­kṣa­ṇa­yā vṛttiḥ ka­thaṃ­ci­d a­tā­dā­tmye na bha­va­te­, saṃ­ba­ndhā­nta­rāsiddheḥ kā­rmu­kā­di­va­t | na hi</seg> <pb n="140"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="140,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 140,09</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">tādṛśo '­nu­pa­la­mbhā­t saṃketo 'pi na sidhyet</seg> | na cā­saṃ­ke­ti­tam api sāmānyaṃ vācyaṃ nāma, a­ti­pra­sa­ṅgā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="140,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 140,10</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">satāpi tādṛśāny avyāvṛ­ttyā­tma­nā bha­vi­ta­vya­m­, anyathā vi­śe­ṣa­vatsva­bhā­va­hā­ni­pra­sa­ṅgā­t vi­śe­ṣā­ṇāṃ <lb n="140,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 140,11</span>vā tadvat tato vyāvṛtteḥ</seg> | parāpa­ra­sā­mā­nya­yoḥ pa­ra­spa­raṃ svā­śra­yā­c ca ka­thaṃ­ci­d a­vyā­vṛ­ttau sva­rū­pa­saṃ­ka­rā­t pratini<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_77" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="140,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 140,15</span>... gyatvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">na cānyāpohaḥ sarvathārthaḥ śabdasya vi­ka­lpa­sya vā</seg>, svaviṣaya­vi­dhi­ni­ra­pe­kṣa­sya gu­ṇa­bhā­ve<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="140,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 140,18</span>... trārthatvāt <span resp="?" rend="underline">'­a­po­haḥ śa­bda­li­ṅgābhyāṃ na vastu vidhi no­cya­te­'</span> iti va­ca­nā­t­, saty api ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">sā­dha­na­va­ca­ne­na <lb n="140,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 140,19</span>ni­tya­tva­sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­de sva­la­kṣa­ṇa­syā­ni­tya­tvāsiddhau sā­dha­na­va­ca­nā­na­rtha­kyā­t</seg> | na śabdasya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="141,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,04</span>... a­nya­thā­ti­pra­sa­ṅgā­t | pra­tya­kṣa­taḥ pra­mi­te­na sva­la­kṣa­ṇe­na tasyai­ka­tvā­dhya­va­sā­na­m iti cen nanv evaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">vi­ka­lpā­bhi­dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="141,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,05</span>nayor va­stu­saṃ­spa­rśā­bhā­ve sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­na­syā­kṛ­ta­ni­rṇa­ya­sya va­stu­sa­nni­dhe­r a­vi­śe­ṣā­t kiṃ kena pramitaṃ syāt ? <lb n="141,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,06</span>na hi mi­thyā­dhya­va­sā­ye­na ta­ttva­vya­va­sthā­pa­naṃ</seg>, saṃ­śa­ya­vi­pa­ryā­sa­kā­ri­ṇā­pi da­rśa­ne­na sva­la­kṣa­ṇa­sya pra­mi­ta­tva­pra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="141,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,12</span>... rvi­ka­lpa­ka­tvā­vi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">va­stu­da­rśa­na­sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­da­yo­r a­nya­ta­ra­syā­pi svatas ta­ttvā­pa­ri­ni­ṣṭhitāv itare<span type="hard-break">- </span><lb n="141,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,13</span>ta­rā­śra­ya­do­ṣaḥ</seg> | sa­mā­ro­po hi yena vya­va­cchi­dya­te sa niścayaḥ | sva­rū­pa­m a­ni­ści­nvann api yadi svataḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="141,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,18</span>... cyā­di­va­c ca jva­ro­pa­śa­ma­nā­dā­v iti vada­nni­rā­kṛ­taḥ­, sarvathā tato vastuni pra­vṛ­ttya­yo­gā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_16">sa­ma­yā­darśino 'pi <lb n="141,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,19</span>kvacid anva­ya­bu­ddhya­bhi­dhāna­vya­va­hā­ro '­ta­tkā­rya­kā­ra­ṇa­vya­ti­re­kavya­va­sthā­yāṃ gu­ḍū­cyā­dyu­dā­ha­ra­ṇa­pra­kḷ­ptiṃ <lb n="141,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 141,20</span>vi­pa­ryā­sa­ya­ti</seg>, tasya va­stu­bhū­tā­rtha­sā­dṛ­śya­pa­ri­ṇā­ma­sā­dha­na­tvā­t | na hi gu­ḍū­cyā­da­yo jva­ro­pa­śa­ma­na­śa­kti<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="142"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_17 a_79"><l ana="sbt" n="sbt_17ab"><lb n="142,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 17
 </span>astitvaṃ pra­ti­ṣe­dhyenā­vi­nā­bhā­vye­ka­dharmiṇi | </l><l ana="sbt" n="sbt_17cd">vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­t sādharmyaṃ yathā bhe­da­vi­va­kṣa­yā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_80" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="142,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 142,14</span>... tatrāpi tadu­bha­ya­sa­dbhā­vā­t | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">sarvam ittham anitthaṃ veti pratijñāyā­'­bhi­pre­tya vā pra­me­ya­tvā­di­he<span type="hard-break">- </span><lb n="142,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 142,15</span>tū­pā­dā­ne 'pi vya­ti­re­ko 'sty eva, pra­me­ya­tva­sya va­stu­dha­rma­tvā­t</seg> | pa­ri­ṇā­mī jīvaḥ śa­bdā­di­r vā nā­pa­ri­ṇā­mī­ti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="142,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 142,18</span>... pra­ti­vā­di­pra­si­ddhe 'rthe 'nvaya­va­tkha­pu­ṣpā­dau sādhyadharma­ni­vṛ­ttau sā­dha­na­dharma­ni­vṛ­tti­la­kṣa­ṇo vya­ti­re­ko 'sty eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">kha­pu­ṣpā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="142,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 142,19</span>yo 'pi tatra vya­va­hā­ram icchatā prameyāḥ pra­ti­pa­tta­vyā iti na kiñcit pramāṇaṃ prame­yā­bhā­va­syā­pi <lb n="142,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 142,20</span>ta­thā­bhā­vā­nu­ṣa­ṅge­ṇā­vya­va­sthā­pra­sa­ṅgā­t | na caitad viruddhaṃ sva­la­kṣa­ṇa­m a­ni­rde­śya­m i­tyā­di­va­t</seg> | na hi svala<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="143,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 143,06</span>... vya­va­hri­ye­ra­n | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">darśane svā­kā­ra­m a­na­rpa­ya­tā sva­bhā­va­kā­rya­pra­ti­ba­ndhā­bhā­ve pra­me­ya­tvaṃ pra­mā­ṇā­nta­ram a­va­śya­m ā<span type="hard-break">- </span><lb n="143,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 143,07</span>karṣati | tato vi­pra­ti­ṣi­ddha­m etat</seg> kha­pu­ṣpā­dī­nāṃ pra­me­ya­tvaṃ­, pra­mā­ṇa­dva­ya­ni­ya­ma­vi­ro­dhā­t | na ca pra­mā­ṇā­nta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="143,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 143,09</span>... dvyava­hā­rā­bhā­vaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">na ca sva­la­kṣa­ṇa­m evānyāpohaḥ sarvathā vi­dhi­ni­yamayor e­ka­tā­na­tvāsaṃ­bha­vā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="143,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 143,13</span>... mayoḥ saṃbhava iti cen na, saṃ­ke­ta­vi­śe­ṣa­sya vastu­sva­bhā­va­vi­śe­ṣa­ni­ba­ndha­na­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">tatsvabhā­va­bhe­dā­bhā­ve ca <lb n="143,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 143,14</span>saṃ­ke­ta­vi­śe­ṣā­nu­pa­pa­tte­r a­bhi­dhā­na­pra­tya­yaviśeṣo 'pi mā bhūt tadanya­ta­ra­va­t</seg> | nanv anindrasvabhāve 'pi padārthe </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="144,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,04</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">tato yāvanti pa­ra­rū­pā­ṇi pratyekaṃ tā­va­nta­s tataḥ pa­rā­vṛ­tti­la­kṣa­ṇāḥ sva­bhā­va­bhe­dāḥ pra­ti­kṣa­ṇaṃ pra­tye­ta­vyāḥ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="144,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,06</span>... sva­la­kṣa­ṇa­sya sva­rū­pa­bhū­tā­ny eva, teṣāṃ pa­ra­rū­pa­tvā­d anyathā tataḥ parāvṛtter a­nu­pa­pa­tteḥ | pa­ra­rū­pā­ṇy api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">yadi saṃba<span type="hard-break">- </span><lb n="144,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,07</span>ndhya­nta­rā­ṇi bhāvasvabhā­va­bhe­da­kā­ni na syus tadā nityatve 'pi ka­sya­ci­t saṃba­ndhya­nta­re­ṣu kā­dā­ci­t keṣu <lb n="144,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,08</span>kramaśo '­rtha­kri­yā na vai vi­pra­ti­ṣi­dhye­ta | śakyaṃ hi vaktuṃ, kra­ma­va­rtī­ni kāraṇāni tatta­nni­rva­rta­nā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="144,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,09</span>kānīti nityaṃ svabhāvaṃ na vai jahāti kṣa­ṇi­ka­sā­ma­grī­sa­nni­pa­ti­tai­ka­ta­ma­vat | tad etat tadā tattat kartuṃ samartha<span type="hard-break">- </span><lb n="144,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,10</span>m ekaṃ sva­bhā­va­m avicalitaṃ bibhrāṇaṃ sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇā­ni sva­bhā­va­syābhe­da­kā­ni nā­nā­kā­rya­ni­ba­ndha­nā­ni <lb n="144,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,11</span>kā­dā­ci­t kāni pratīkṣate iti</seg> | na caivaṃ vacane vi­ṣa­ma­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ­, kṣi­tyu­da­ka­bī­jā­ta­pā­di­sā­ma­gryā­m a­ntya­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="144,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,13</span>... bhedasya kṣa­ṇi­ka­vā­di­naḥ si­ddha­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">tad ime 'rthā vi­dhi­pra­ti­ṣe­dhā­bhyāṃ saṃ­pra­ti­ba­ddhā na pra­ti­ba­ndha­m ati<span type="hard-break">- </span><lb n="144,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,14</span>vartante vastuta eva | tato na saṃ­vṛ­ti­s ta­dvya­va­hā­rā­ya bhedam āvṛttya ti­ṣṭha­tī­ti yuktaṃ</seg>, vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­saṃ­ba<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="144,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,17</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">tada­ne­ka­sva­bhā­vā­bhā­ve vi­ni­rbhā­sāsaṃ­bha­vā­d ātmani paratra cā­saṃ­bha­vi­na­m ā­kā­ra­m ādarśayatīti mugdhāyate <lb n="144,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,18</span>sarva­trā­sa­hāya­rū­pā­nu­pa­la­bdheḥ</seg> | jā­tu­ci­nni­raṃ­śa­rū­po­pa­la­bdhau hi nā­nā­rū­po­pa­la­bdhiḥ saṃ­vṛ­ti­r ātmani parasmiṃ<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="144,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,22</span>... <span resp="?" rend="underline">tasya paśyanti na taṃ kaścana paśyati</span> | <ref type="no-in-dandas" rend="a">2</ref> | ' ity api kin na syāt ? sa­rva­thā­py a­vi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">tad iyaṃ saṃvṛtiḥ <lb n="144,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 144,23</span>sāmānyasāmānā­dhi­ka­ra­ṇya­vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­vā­di­vya­va­hā­ra­ni­rbhā­sān bibhratī svayam a­ne­ka­rū­pa­tāṃ</seg> <pb n="145"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="145,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">pratikṣipantaṃ vyavasthāpayati</seg>, tām a­nta­re­ṇa sā­mā­nyā­di­vya­va­hā­ra­ni­rbhā­sa­saṃ­vṛ­tya­nu­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">tadvadbhā­vā­nta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="145,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,02</span>ṇām a­ne­kā­ntā­tma­ka­tve vāstavī sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­di­sthi­ti­r a­vi­śe­ṣe­ṇa vi­ka­lpa­bu­ddhe­r mithyātvaṃ pratijā<span type="hard-break">- </span><lb n="145,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,03</span>nantaṃ pra­ti­kṣi­pa­ty eva</seg>, saṃvṛteḥ svarūpe '­ne­kā­ntā­tma­ka­tvaṃ­, na tu tato 'nyeṣāṃ bhā­vā­nā­m iti vi­bhā­vā­yi­tu­m aśakteḥ | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="145,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,04</span>tato na sva­la­kṣa­ṇa­m e­vā­nyā­po­haḥ saṃ­bha­va­ti yena kha­pu­ṣpā­da­yaḥ prameyāḥ syuḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">yat punar etad anyato vyā­vṛ­tti­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="145,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,05</span>nātmi­kai­ve­ti tan na, ca­kṣu­rā­di­jñā­na­sya ni­rvya­va­sā­yā­tma­ka­sya svayam abhūtā­vi­śe­ṣā­t­, ni­rṇa­ya­sya bhāva<span type="hard-break">- </span><lb n="145,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,06</span>svabhā­vā­saṃ­spa­rśi­naḥ sarvathā va­stu­ta­ttvā­pa­ri­cche­dā­d idam ittham eveti svayam ekāntā­nu­pa­pa­tteḥ</seg> | so 'yaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="145,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,08</span>... va­stu­ta­ttva­m ittham eveti vā svayaṃ pra­ti­pa­dye­tānyaṃ vā pra­ti­pā­da­ye­d iti sa­vi­sma­yaṃ naś cetaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">ato 'yaṃ bhāvaḥ <lb n="145,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,09</span>sva­bhā­va­bhe­dā­n vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­vi­ṣa­yā­n bibhrāṇaḥ pra­tya­kṣe­ta­ra­pra­mā­ṇa­sa­ma­dhi­ga­ta­la­kṣa­ṇaḥ pra­tī­ye­ta</seg> pra­me­yaḥ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="145,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,14</span>... haraṇaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_17">tasmād yad vi­śe­ṣa­ṇaṃ tat pra­ti­ṣe­dhyā­vi­nā­bhā­vi kvacid dha­rmi­ṇi­, yathā sādharmyaṃ bhedavi­va­kṣa­yā kṛta<span type="hard-break">- </span><lb n="145,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 145,15</span>ka­tvā­dau­, vi­śe­ṣa­ṇaṃ cā­sti­tvaṃ­, tataḥ pra­ti­ṣe­dhya­dha­rma­pra­ti­ba­ndhi</seg> ity a­nu­mā­na­m a­na­va­dya­m a­va­ti­ṣṭha­te­, hetor asiddha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_18 a_82"><l ana="sbt" n="sbt_18ab"><lb n="145,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 18
 </span>nāstitvaṃ pra­ti­ṣe­dhye­nā­vi­nā­bhā­vy e­ka­dha­rmi­ṇi | </l><l ana="sbt" n="sbt_18cd">viśeṣaṇatvād vaidharmyaṃ ya­thā­'­bhe­da­vi­vakṣayā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_83" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="146,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,03</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_18">bhe­dā­bhe­da­vi­va­kṣa­yo­r a­va­stu­ni­ba­ndha­natve viparyā so 'pi kiṃ na syāt</seg> ? śa­bdā­ni­tya­tva­sā­dha­ne kṛ­ta­ka­tvā­di<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="146,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,06</span>... s tatra bhedābhe­da­vi­va­kṣa­yo­r vipakṣe­ta­rā­pe­kṣa­yo­r va­stu­ni­ba­ndha­na­tva­m u­pa­ga­ntu­m arhati | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_18">tataḥ sa­ma­ñja­sa­m e­ta­t­, yat kiñci<span type="hard-break">- </span><lb n="146,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,07</span>d vi­śe­ṣa­ṇaṃ tat sarvam ekatra pra­ti­pa­kṣa­dha­rmā­vi­nā­bhā­vi yathā vai­dha­rmya­m a­bhe­da­vi­va­kṣa­yā hetau, tathā ca <lb n="146,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,08</span>nāstitvaṃ viśeṣaṇam</seg> ity a­nu­mā­naṃ­, sādhyasadbhāve eva sā­dha­na­sya sa­dbhā­va­ni­śca­yā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_18">anyathā vya­va­hā­ra­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="146,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,09</span>ka­ra­pra­sa­ṅgā­t</seg>, kara­bha­tva­sya ka­ra­bha­vaddadhany api sa­dbhā­vā­nu­ṣa­ṅgā­t da­dhi­tva­sya ca dadhnīva karabhe 'pi prasakteḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="146,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,14</span>... ttatsarvaṃ vi­śe­ṣa­ṇaṃ sva­pra­ti­ṣe­dhye­nā­vi­nā­bhā­vi | iti si­ddhā­nya­thā­nu­pa­pattiḥ, vipakṣe bā­dha­ka­sa­dbhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_18">na hi <lb n="146,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,15</span>sve­cchā­pra­kḷ­pta­dha­rma­dha­rmi­vya­va­sthā­yāṃ pa­ra­mā­rthā­va­tā­raḥ syāt</seg>, yataḥ sarva e­vā­ya­m a­nu­mā­nā­nu­me­ya­vya­va­hā­ro </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="146,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,16</span>bu­ddhyā­rū­ḍhe­na dha­rma­dha­rmi­nyā­ye­na bahiḥ sa­da­sa­ttva­m a­pe­kṣa­te iti yuktaṃ bhavet | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_18">tadasamī­kṣi­ta­tattvārthair lo­ka­pra­tī<span type="hard-break">- </span><lb n="146,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,17</span>ti­va­śā­d bhe­dā­bhe­da­vya­va­sthi­ti­s tattvapra­ti­pa­tta­ye sa­mā­śrī­ya­te iti bā­lā­bhi­lā­pa­ka­lpaṃ bhā­va­sva­bhā­vo­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="146,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 146,18</span>rodhā</seg> t sarvatra bhe­dā­bhe­da­vya­va­sthi­teḥ­, anyathā tatas tattva­pra­ti­pa­tte­r a­yo­gā­t | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_19 a_85"><l ana="sbt" n="sbt_19ab"><pb n="147"/><lb n="147,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 19
 </span>vi­dhe­ya­pra­ti­ṣe­dhyā­tmā viśeṣyaḥ śa­bda­go­ca­raḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_19cd">sā­dhya­dha­rmo yathā hetur a­he­tu­ś cāpy a­pe­kṣa­yā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_87" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="147,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 147,16</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">kiñcit kenacid viśiṣṭaṃ gṛhyamāṇaṃ vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­ta­tsaṃ­ba­ndha­lo­ka­sthi­ti­saṃ­ka­la­ne­na gṛhyeta nā­nya­the­ty a<span type="hard-break">- </span><lb n="147,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 147,17</span>bhi­ni­ve­śe 'pi vastuno vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­sva­bhā­va­yoḥ pratyekaṃ da­rśa­na­m a­va­śyaṃ­bhā­vi</seg>, vastuna eva da­rśa­naṃ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="147,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 147,20</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">tato vi­dhi­pra­ti­ṣe­dhā­v ātmānau viśeṣasya savikalpakatvaṃ sā­dha­ya­taḥ­, </seg> sarvathā tasya bhedābhāve sad idam a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="147,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 147,21</span>sad idam iti pratyekaṃ da­rśa­nā­bhā­vā­nu­ṣa­ṅgā­t­, idam u­pa­la­bhe nedam iti vi­ka­lpo­tpa­tti­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">tataḥ sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="147,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 147,22</span>vi­śe­ṣā­tma­kaṃ vastu sva­la­kṣa­ṇaṃ</seg>, na punaḥ sa­ka­la­vi­ka­lpā­tī­taṃ vi­śe­ṣa­mātraṃ sāmānyamātraṃ vā pa­ra­spa­ra­ni­ra­pe­kṣaṃ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="148,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,01</span>... syād ā­śra­ya­bhū­taḥ kaś ca tayos tena saṃbandho yena vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhāvaḥ syād iti ced ucyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">a­sti­tva­nā­sti<span type="hard-break">- </span><lb n="148,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,02</span>tvayor dharmi sā­mā­nya­m | tatra tā­dā­tmya­la­kṣa­ṇaḥ saṃ­ba­ndhaḥ­, saṃbandhānta­ra­ka­lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā­pra­sa­ṅgā­t | <lb n="148,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,03</span>tan naitatsā­raṃ­–­jā­tyādi­ma­tā­m etan na saṃ­bha­va­ty e­ve­ti­, tadabhāve evāsaṃbhavāt</seg>, '­vi­śe­ṣa­ṇaṇa­vi­śi­ṣṭa­va­stu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="148,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,07</span>... parokṣe ca vijñāne ni­rbā­dha­m a­nu­bha­vā­t ta­dvi­pa­rī­ta­sya jā­tu­ci­da­pra­tī­teḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">tathā sati nai­kā­nte­na da­rśa­na­vi­kalpā<span type="hard-break">- </span><lb n="148,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,08</span>bhi­dhā­nā­nāṃ vi­ṣa­ya­bhe­do 'sti kathaṃcit pra­ti­bhā­sa­bhe­de 'pi pra­tyā­sa­nne­ta­ra­pu­ru­ṣa­da­rśa­navat</seg>, pra­ti­bhā­sa­bhe­dā­d viṣaya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="148,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,11</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">tathā hi | dhū­mā­da­yaḥ kṛ­ta­ka­tvā­da­yo vā kvacid a­gni­sa­li­la­yo­r vi­nā­śe­ta­ra­yo­r vā sā­dha­ne­ta­ra­sva­bhā­vā­bhyāṃ <lb n="148,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,12</span>sā­kṣā­tkri­ye­ra­n, i­ta­ra­thā vi­śe­ṣya­pra­ti­pa­tte­r a­yo­gā­t</seg> | na hi dhū­mā­dī­nā­m agnyādau sādhye sā­dha­na­tvaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="148,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,17</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">anapekṣāyāṃ tu virodhaḥ</seg>, kvacid ekatra sādhye hetūnāṃ sā­dha­na­tve­ta­ra­yo­r a­nu­pa­la­mbhāt | yataś caivaṃ pra­si­ddha­m u<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="148,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,18</span>dāharaṇaṃ, vā­di­pra­ti­vā­di­no­r bu­ddhi­sā­myā­t <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">tasmād yad a­bhi­dhe­yaṃ tad viśeṣyam</seg> | ya­tho­tpa­ttyā­di­r a­pe­kṣa­yā hetur a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="148,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,20</span>... vi­śe­ṣya­m | ity a­nu­mā­nā­d ekasya vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣyā­tma­ka­tva­vi­ro­dha­ni­rāsaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">yad vā viśeṣyaṃ tad a­bhi­lā­pyaṃ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="148,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 148,22</span>... dāsaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">yad vā vastu tat sarvaṃ vi­dhe­ya­pra­ti­ṣe­dhyā­tma­kaṃ­, ya­tho­tpa­ttyā­di­r a­pe­kṣa­yā hetur a­he­tu­ś ca sādhyeta</seg> <span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="149"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="149,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 149,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_19">rayoḥ, tathā ca vi­ma­tya­dhi­ka­ra­ṇaṃ sa­ttvā­bhi­dhe­ya­tvā­di</seg> | ity antadīpakaṃ sarvatra yojyaṃ sādhanaṃ vastu ca </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_20 a_89"><l ana="sbt" n="sbt_20ab"><lb n="149,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 20
 </span>śe­ṣa­bha­ṅgā­ś ca netavyā ya­tho­kta­naya­yo­ga­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_20cd">na ca kaścid virodho 'sti munīndra tava śāsane || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_90" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="149,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 149,05</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_20">syād asti syān nāstīti bha­ṅga­dva­ya­m u­pa­yu­kta­m | ta­da­pe­kṣayā śeṣatvaṃ bha­ṅga­tra­yā­pe­kṣaṃ</seg> vā | vi­dhe­ya­pra­ti­ṣe­dhyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="149,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 149,06</span>tmety anena tṛ­tī­ya­bha­ṅga­sya sva­pra­ti­ṣe­dhye­nā­vi­nā­bhā­vi­no '­sā­dha­ne sādhane cā­pe­kṣya­mā­ṇe ity arthaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_20">ya­tho­kta­na­ya­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="149,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 149,07</span>gata iti vi­śe­ṣa­ṇa­tvādīn ā­kṣi­pa­ti | tadana­bhi­lā­pyādayo 'pi kvacid dharmiṇi pratyanī­ka­sva­bhā­vā­vi­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="149,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 149,08</span>bhāvinaḥ pra­tī­ya­nte­, viśeṣaṇa­tvā­di­bhyaḥ | pū­rvo­kta­m udāha­ra­ṇa­m</seg> | yathaiva hi vastuno 'stitvaṃ nāstitvaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="149,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 149,12</span>... nubhayāva­kta­vya­tve­nā­vi­nā­bhā­vi sā­dha­nī­yaṃ­, yathoktānāṃ he­tū­dā­ha­ra­ṇa­rū­pa­na­yā­nāṃ gha­ṭa­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_20">na caivaṃ sati <lb n="149,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 149,13</span>kiñcid vi­pra­ti­ṣi­ddhaṃ, a­nya­thai­va vi­ro­dhā­t</seg> | ava­kta­vya­tvā­deḥ sva­pra­tya­nī­ka­sva­bhā­vā­vi­nā­bhā­vā­bhā­va­pra­kā­re­ṇai­va </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_21 a_92"><l ana="sbt" n="sbt_21ab"><lb n="149,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 21
 </span>evaṃ vi­dhi­ni­ṣe­dhā­bhyā­m a­na­va­sthitam a­rtha­kṛ­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_21cd">neti cen na yathā kāryaṃ bahiranta­ru­pā­dhi­bhiḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_93" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="150,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,04</span>... ced ucyate, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">sa­pta­bha­ṅgī­vi­dhau syādvāde vi­dhi­pra­ti­ṣe­dhā­bhyāṃ sa­mā­rū­ḍhaṃ vastu sa­da­sa­dā­tma­ka­m a­rtha­kri­yā­kā­ri­, <lb n="150,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,05</span>ka­thaṃ­ci­t sata eva sāmagrī sa­nni­pā­ti­naḥ sva­bhā­vā­ti­śa­yo­tpa­tteḥ su­va­rṇa­sye­va ke­yū­rā­di­saṃ­sthānam</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="150,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,08</span>... pāte ke­yū­rā­di­saṃ­sthā­nā­tma­no­tpadyate | tataḥ sa­da­sa­dā­tma­ka­m e­vā­rtha­kṛ­t | tadvajjīvā­di­va­stu pra­tye­ya­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">neti ced i<span type="hard-break">- </span><lb n="150,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,09</span>tyādi­nai­kā­nte '­rtha­kri­yāṃ pra­ti­kṣi­pati | na tāvat sataḥ punar u­tpa­tti­r asti</seg>, ta­tkā­ra­ṇā­pe­kṣā­nu­pa­ra­ma­pra­sa­ṅgā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="150,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,10</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">na cā­nu­tpa­nna­sya sthi­ti­vi­pa­ttī</seg>, sa­rva­thā­py asattvā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">t kha­pu­ṣpa­va­t | nāpy asataḥ sa­rva­tho­tpa­ttyā­da­ya­s tadvat</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="150,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,11</span>tasmān na sa­de­kā­nte '­sa­de­kā­nte cā­rtha­kri­yā saṃ­bha­va­ti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">yadi punaḥ sāmagryāḥ prāga­vi­dya­mā­na­sya janma <lb n="150,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,12</span>syāt ko doṣaḥ syāt</seg> ? tanni­ra­nva­ya­vi­nā­śe­tara­pa­kṣa­yo­s ta­dai­kā­ntābhāvaḥ pra­sa­jye­ta | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">tasyā ni­ra­nva­ya­vi­nāśe <lb n="150,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,13</span>ni­ṣkā­ra­ṇa­sya tathai­vo­tpa­tti­r na syāt | na hi ni­rā­dhā­ro­tpa­tti­r vi­pa­tti­r vā, kri­yā­rū­pa­tvā­t sthi­ti­va­t | <lb n="150,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,14</span>naitan mantavyaṃ '­no­tpa­ttyā­diḥ kriyā, kṣa­ṇi­ka­sya tada­saṃ­bha­vā­t | tato 'siddho hetuḥ' iti, pratyakṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="150,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,15</span>di­vi­ro­dhā­t</seg> | pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dha­s tāvat <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">prā­du­rbhā­vā­di­ma­ta­ś ca­kṣu­rā­di­buddhau pra­ti­bhā­sa­nā­t</seg> tadbuddhyā prādu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="150,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,16</span>rbhā­va­vi­nā­śā­va­sthā­na­kri­yā­ra­hi­ta­sa­ttā­mā­tro­pa­ga­ma­sya bā­dha­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">anyathā tadvi­śi­ṣṭa­vi­ka­lpo 'pi mā bhūt | <lb n="150,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 150,17</span>na hi da­ṇḍa­pu­ru­ṣa­saṃ­ba­ndhā­da­rśa­ne daṇḍīti vikalpaḥ syāt</seg> | ta­thā­vi­dha­pū­rva­ta­dvā­sa­nā­va­śā­t prā­du­rbhā­vā­dyada<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="151,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 151,01</span>... prā­ga­sa­ta u­tpa­tti­r ity ayam api pakṣo na kṣe­ma­ṅka­raḥ­, syā­dvā­dā­śra­ya­ṇa­pra­sa­ṅgā­t­, asa­tkā­rya­vā­da­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">tataḥ sūktaṃ <lb n="151,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 151,02</span>'yad e­kā­nte­na sad asad vā tan no­tpa­ttu­m a­rha­ti­, vyo­ma­va­ndhyā­su­ta­va­t­' iti</seg> | na hy e­kā­nte­na sa­dvyo­mo­tpa­dya­te­, nāpy e<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="151,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 151,03</span>kā­nte­nā­sa­n va­ndhyā­su­ta iti na sā­dhya­sā­dha­na­vi­kalam u­dā­ha­ra­ṇa­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">katham i­dā­nī­m a­nu­tpa­nna­sya ga­ga­nā­deḥ <lb n="151,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 151,04</span>sthitir iti cen na, anabhyupa­ga­mā­t</seg> sarvathā ga­ga­nā­dya­nu­tpā­da­sya | ke­va­la­m iha vyomno <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_21">dra­vya­na­yā­pe­kṣa­yā <lb n="151,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 151,05</span>pa­ra­pra­si­ddhyā co­dā­ha­ra­ṇaṃ</seg> pra­ti­pā­di­ta­m | tato na pū­rvā­pa­ra­vi­ro­dhaḥ­, pūrvaṃ sa­rva­thā­nu­tpa­tti­ma­taḥ sthiti<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_22 a_95"><l ana="sbt" n="sbt_22ab"><lb n="152,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 22
 </span>dharme dharmenya evārtho dharmiṇo '­na­nta­dha­rma­ṇaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_22cd">aṅgitve '­nya­ta­mā­ntasya śe­ṣā­ntā­nāṃ ta­da­ṅga­tā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_96" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="153,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,05</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_22">yadi punaḥ pra­tyu­pā­dhi pa­ra­mā­rtha­taḥ sva­bhā­va­bhe­do na syāt tadā dṛṣṭe '­bhi­hi­te vā pramāṇāntaram uktyantaraṃ vā <lb n="153,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,06</span>ni­ra­rtha­kaṃ syāt, gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­t punar ukteś ca</seg> | tathā hi | sākṣā­du­pa­la­bdhe śabdādau kṣa­ṇi­ka­tvā­dya­nu­mā­naṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="153,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,07</span>svārthaṃ na syāt, dha­rmi­pra­ti­pa­ttau ka­sya­ci­d a­pra­ti­pa­nna­sva­bhā­va­sya sādhya­syā­bhā­vā­t­, sarvathā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_22">sva­bhā­vā­ti­śa­yā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="153,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,08</span>vāt</seg> | parārthaṃ cā­nu­mā­naṃ va­ca­nā­tma­kaṃ na yu­jye­ta­, dha­rmi­va­ca­na­mā­trā­d eva sā­dhya­ni­rde­śa­si­ddheḥ­, sā­dha­na­dha­rmo­kti<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="153,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,14</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_22">sadu­tpa­tti­kṛ­ta­ka­tvā­deḥ pra­tya­nī­kasva­bhā­va­vi­śe­ṣā­bhā­vā­d yāvanti pa­ra­rū­pā­ṇi tā­va­ntya­s tatas tato vyāvṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="153,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,15</span>ttayaḥ pra­tye­ka­m ity eṣāpi kalpanā mā bhūt</seg> | na hi kiṃcid a­sa­da­nu­tpa­tti­ma­da­'kṛ­ta­kā­di vā va­stu­bhū­ta­m asti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="153,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,22</span>... ni­ssva­bhā­va­bhe­da­va­stu­rū­pā­bhyu­pa­ga­ma­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_22">satāṃ hi sva­bhā­vā­nāṃ gu­ṇa­pra­dhā­na­bhā­vaḥ syāt</seg> pādo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="153,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 153,23</span>tta­mā­ṅga­va­t­, na punar asatāṃ śa­śā­śva­vi­ṣā­ṇā­dī­nā­m a­vi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_22">tataḥ pa­ri­ka­lpi­ta­vyā­vṛ­ttyā dharmāntaravyava<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span></seg> <pb n="154"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="154,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 154,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_22">sthāpanaṃ pa­ri­pha­lgu­prā­yaṃ­, va­stu­sva­bhā­vā­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t</seg> | śakyaṃ hi vaktuṃ, na kiñcid vastu nā­mā­sti­, tasyāva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="154,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 154,06</span>... cen na, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_22">ta­the­ndri­ya­bu­ddha­yo 'pi sva­la­kṣa­ṇa­vi­ṣa­yā mā bhūvan | kevalaṃ vyāvṛttiṃ pa­śye­yuḥ­, adṛṣṭe vi­ka­lpā­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="154,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 154,07</span>gād a­ti­pra­sa­ṅgā­c ca</seg> | yathaiva hi nīle pī­tā­dī­nā­m a­dṛ­ṣṭa­tvā­n na ta­dvi­ka­lpo­tpa­tti­r nī­la­sya­, dṛ­ṣṭa­tvā­n nī­la­vi­ka­lpa­syai<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_23 a_98"><l ana="sbt" n="sbt_23ab"><lb n="154,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 23
 </span>e­kā­ne­ka­vi­ka­lpā­dā­v u­tta­ra­trā­pi yo­ja­ye­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_23cd">prakriyāṃ bha­ṅgi­nī­m enāṃ nayair na­ya­vi­śā­ra­daḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_99" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="154,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 154,21</span>... n na­ya­vi­śā­ra­daḥ syā­dvā­dī­, tato 'nyasya ta­dyo­ja­ne '­na­dhi­kā­rā­t | tad yathā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23">syād ekaṃ sa­ddra­vya­na­yā­pe­kṣa­yā</seg> | na hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="155,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,07</span>... d iti cen na, ka­thaṃ­ci­d e­ka­tve­na vi­ro­dhā­bhā­vā­t ka­thaṃ­ci­d vi­śi­ṣṭa­pra­ti­bhā­sā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23">yady api te viśeṣāḥ pa­ra­spa­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="155,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,08</span>vyā­vṛ­tta­pa­ri­ṇā­māḥ kā­lā­di­bhe­de 'pi sadrūpāvi­śi­ṣṭā­ś ci­tra­jñā­nanī­lā­di­ni­rbhā­sa­va­t</seg> | yathā hi citra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_100" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="155,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,16</span>tathā jī­vā­di­vi­śe­ṣāḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23">syād a­ne­ka­tva­m ā­ska­nda­nti­, </seg> bhedena da­rśa­nā­t saṃ­khyā­saṃ­khyā­va­darthavat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23">na hi <lb n="155,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,17</span>saṃ­khyā­saṃ­khyā­va­to­r bhe­de­nā­dṛ­ṣṭau vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­vi­ka­lpaḥ ku­ṇḍa­li­va­t kṣī­ro­da­ka­va­d atadve­di­ni­, </seg> yataḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="155,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,18</span>sau­ga­ta­s tayor abhedaṃ manyeta | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23">na ca bhe­dai­kā­nte tadvattāsti, vya­pa­de­śa­ni­mi­ttā­bhā­vā­t</seg> | saṃkhyāv ānartha iti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="155,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,21</span>... ttam iti cen na, tasyāpi tato bhede vya­pa­de­śa­ni­mi­ttā­nta­rā­pe­kṣa­ṇā­t pa­rya­nu­yo­gā­ni­vṛ­tte­r<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23"> a­na­va­sthā­pra­sa­ṅgā­c ca | tasmād ayaṃ <lb n="155,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,22</span>ka­thaṃ­ci­d eva saṃ­khyā­saṃ­khyā­va­toḥ sva­bhā­va­bhe­daṃ pa­śya­ti­, tadvi­śi­ṣṭa­vi­ka­lpa­nā­t kvacin nirṇaye 'py anyatra <lb n="155,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 155,23</span>saṃśayād va­rṇa­ra­sā­di­va­d iti</seg> | tad evaṃ sarvaṃ siddhaṃ syād a­ne­ka­m | iti dvitīyo bhaṅgaḥ | </seg> </p><p n="a_102" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="156,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 156,13</span>pra­jñā­dhī­śa­pra­pū­jyo­jjvala­gu­ṇa­ni­ka­ro­dbhū­ta­sa­tkī­rti­sa­mpa<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23">dvidyānando</seg> da­yā­yā­'­na­va­ra­ta­m a­khi­la­kle­śa­ni­rṇā­śa­nā­ya | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="156,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 156,14</span>stādgauḥ sāmantabhadrī di­na­ka­ra­ru­ci­ji­tsa­pta­bha­ṅgī­vi­dhī­ddhā bhā­vā­dye­kā­nta­ce­ta­s ti­mi­ra­ni­ra­sa­nī <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_23">vo '­ka­la­ṅka</seg> <span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_24 a_106"><l ana="sbt" n="sbt_24ab"><lb n="157,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 24
 </span>advaitaikā­nta­pa­kṣe 'pi dṛṣṭo vi­ru­dhya­te | </l><l ana="sbt" n="sbt_24cd">kā­ra­kā­ṇāṃ kri­yā­yā­ś ca naikaṃ svasmāt pra­jā­ya­te || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_107" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="157,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 157,05</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_24">sa­dā­dye­kā­nte­ṣu do­ṣo­dbhā­va­na­m a­bhi­hi­ta­m</seg> ācāryaiḥ | ke­va­la­m<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_24"> a­dvai­tai­kā­ntā­bhyu­pa­ga­mā­n na tā­va­tā­ne­kā­nta<span type="hard-break">- </span><lb n="157,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 157,06</span>siddhir iti cen na, pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dhāt | na hi ka­sya­ci­d a­bhyu­pa­ga­ma­mātraṃ pra­mā­ṇa­si­ddhaṃ kri­yā­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="157,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 157,07</span>kabhedaṃ pra­ti­ru­ṇa­ddhi kṣa­ṇi­kā­bhyu­pa­ga­ma­va­t</seg> | nanv idam ayuktam eva saṃ­la­kṣya­te | –­'­a­dvai­taṃ hy ai­kā­tmyaṃ­, dvābhyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="157,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 157,12</span>... vyā­khyā­na­m <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_24">a­ka­la­ṅka­de­vā­nā­m­'</seg> | na hi kā­ra­ka­bhe­daḥ pra­tya­kṣā­di­nā­'­dvai­te 'pi vi­ru­dhya­te­, pā­da­pa­syai­ka­sya yu­ga­pa­tkra­me­ṇa </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="158,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 158,05</span>... pra­mā­ṇa­vi­ru­ddhaṃ na śakyaṃ vya­va­sthā­pa­yi­tuṃ nai­rā­tmya­vat | kriyā­kā­ra­ka­bhe­do 'yaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_24">na svato jāyate parato vā | <lb n="158,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 158,06</span>api tu jāyate eveti suṣu­ptā­ya­te­, pra­ti­pa­ttyu­pā­yā­bhā­vā­t­, </seg> dṛ­ṣṭe­ṣṭa­vi­ro­dha­pra­sa­ṅgā­t | na hi kiṃcit svasmāt </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="158,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 158,08</span>... nā­ca­re­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_24">tasmād yad dṛ­ṣṭa­vi­ru­ddhaṃ tan na sa­ma­ñja­saṃ yathā nai­rā­tmya­m | vi­ru­dhya­te ca ta­thai­vā­dvai­taṃ kriyākā<span type="hard-break">- </span><lb n="158,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 158,09</span>ra­ka­bhe­da­pra­tyakṣādibhiḥ</seg> | e­ka­smi­nn api kri­yā­kā­ra­ka­bhe­da­pra­tya­kṣā­deḥ saṃ­bha­vā­t sva­pna­saṃ­ve­da­na­vat katham advaitaṃ viruddha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_25 a_109"><l ana="sbt" n="sbt_25ab"><lb n="159,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 25
 </span>ka­rma­dvai­taṃ pha­la­dvai­taṃ lo­ka­dvai­taṃ ca no bhavet | </l><l ana="sbt" n="sbt_25cd">vi­dyā­'­vi­dyā­dva­yaṃ na syād ba­ndha­mo­kṣa­dva­yaṃ tathā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_110" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="159,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 159,09</span>... śeṣāt | sarvo hi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_25">pra­mā­ṇa­pratyanīkaṃ sva­ma­nī­ṣi­kā­bhi­r a­dvai­ta­m anyad vā kiṃcit phalam u­ddi­śyā­ra­ca­ye­t­, anyathā <lb n="159,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 159,10</span>tatprati pra­va­rta­nā­yo­gā­t prekṣāvṛtteḥ | tathāhi | pu­ṇya­pā­pa­su­kha­duḥ­khe­ha­pa­ra­lo­ka­vi­dye­ta­ra­ba­ndha­mo­kṣa­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="159,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 159,11</span>rahitaṃ pre­kṣā­pū­rva­kā­ri­bhi­r a­nā­śra­ya­ṇī­ya­m | yathā nai­rā­tmya­da­rśa­na­m | tathā ca pra­stu­ta­m</seg> | tasmāt prekṣā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" rend="one-line" n="sbt_26 a_113"><l ana="sbt" n="sbt_26ab"><lb n="160,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 26
 </span>hetor a­dvai­ta­si­ddhi­ś ced dvaitaṃ syād dhe­tu­sā­dhyayoḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_26cd">hetunā ced vinā siddhir dvaitaṃ vāṅmātrato na kim || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_114" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="160,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 160,17</span>... yor bhe­da­pra­sakteḥ | tad evaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_26">yad asiddhaṃ tan na hi­te­psu­bhi­r a­hi­ta­ji­hā­su­bhi­r vā pra­ti­pa­tta­vya­m | yathā śū­nya­tai­kā­ntaḥ <lb n="160,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 160,18</span>tathā cā­si­ddha­m a­dvai­ta­m iti | atra nāsiddho</seg> hetuḥ, pu­ru­ṣā­dvai­ta­syā­nu­mā­nā­d ā­ga­mā­d vā si­ddha­tvā­yo­gā­t | prati<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="161,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 161,09</span>... tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_26">ta­tsi­ddhi­r yadi sā­dha­nā­t sā­dhya­sā­dha­na­yo­s tarhi dvaitaṃ syāt | anya­thā­'­dvai­ta­si­ddhi­va­ddvai­ta­si­ddhiḥ <lb n="161,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 161,10</span>kathaṃ na syāt ? svā­bhi­lā­pa­mā­trā­d a­rtha­si­ddhau sarvaṃ sarvasya sidhyet</seg> | na hi sva­saṃ­ve­da­na­m api sā­dha­na­m ā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_27 a_115"><l ana="sbt" n="sbt_27ab"><lb n="161,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 27ab</span>advaitaṃ na vinā dvaitād a­he­tu­r iva hetunā | </l><l ana="sbt" n="sbt_27cd"><lb n="161,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 27cd</span>saṃjñinaḥ pra­ti­ṣe­dho na pra­ti­ṣe­dhyādṛte kvacit | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">27</ref> | </l></lg><p n="a_116" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="161,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 161,22</span>kathaṃ punar hetunā vi­nā­'­he­tu­r i­vā­dvai­taṃ dvaitād vinā na si­ddhya­tī­ti ni­ści­ta­m iti ced ucyate, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_27">a­dvai­ta­śa­bdaḥ <lb n="161,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 161,23</span>svābhi­dhe­ya­pra­tya­nī­ka­pa­ra­mā­rthā­pe­kṣā nañpūrvākhaṇḍa­pa­da­tvā­d ahetvabhi­dhā­na­va­d ity a­nu­mā­nā­t</seg> | a­ne­kā­nta<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="162"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="162,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 162,03</span>... padāṃ­śe­nā­kha­ṇḍa­gra­ha­ṇā­t | akha­ra­vi­ṣā­ṇā­di­śa­bde­na ca na | tato <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_27">nātra kiṃcid a­ti­pra­sa­jya­te­, tādṛśo <lb n="162,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 162,04</span>naño va­stu­pra­ti­ṣe­dha­ni­ba­ndha­na­tvā­t</seg> | na hy a­kha­ṇḍa­pa­da­vi­śe­ṣa­ṇa­sya nañaḥ kvacid avastupra­ti­ṣe­dha­ni­ba­ndha­na­tva­m upa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="162,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 162,05</span>labdhaṃ, pa­dā­nta­ro­pa­hi­ta­pa­da­vi­śe­ṣaṇasyaiva tathā pra­tī­te­r a­kha­ra­vi­ṣā­ṇa­m i­tyā­di­va­t | ata eva <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_27">sarvatra pra­ti­ṣe­dhyā­dṛ­te <lb n="162,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 162,06</span>saṃjñinaḥ pra­ti­ṣe­dhā­bhā­vaḥ pra­tye­ta­vyaḥ</seg> | na hi kha­ra­vi­ṣā­ṇaṃ saṃjñi kiṃcid asti yena tasyāpi sata eva </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_117" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="164,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 164,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_27">iṣṭam a­dvai­tai­kā­ntā­pa­vā­ra­ṇaṃ­, pṛ­tha­ktvai­kā­ntā­ṅgī­ka­ra­ṇā­d iti mā'vadī­dha­ra­t</seg> | ya­smā­t­ —</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_28 a_118"><l ana="sbt" n="sbt_28ab"><lb n="164,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 28ab</span>pṛ­tha­ktvai­kā­nta­pa­kṣe 'pi pṛthaktvād a­pṛ­tha­k tu tau | </l><l ana="sbt" n="sbt_28cd"><lb n="164,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 28cd</span>pṛthaktve na pṛthaktvaṃ syād a­ne­ka­stho hy asau guṇaḥ | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">28</ref> | </l></lg><p n="a_119" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="164,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 164,09</span>... pṛ­tha­gbhū­to '­pṛ­tha­gbhū­to vā ? na tāvad uttaraḥ pakṣo gu­ṇa­gu­ṇi­no­r bhedopagamāt | nāpi prathamaḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_28">pṛ­tha­gbhū­ta­pa­dā­rthe­bhyaḥ <lb n="164,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 164,10</span>pṛ­tha­ktva­sya pṛ­tha­gbhā­ve teṣām a­pṛ­tha­ktva­pra­sa­ṅgā­t</seg> | pṛ­tha­ktva­sya tadgu­ṇa­tvā­t pṛthag iti pra­tya­ya­sya ta­dā­la­mba­na­tvā­n na </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="164,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 164,11</span>teṣām a­pṛ­tha­ktva­pra­sa­ṅga iti cen na, tasya ka­thaṃ­ci­t tādātmyāpatteḥ pṛ­tha­ktvai­kā­nta­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_28">tadguṇa­gu­ṇi­no­r atādātmye <lb n="164,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 164,12</span>gha­ṭa­pa­ṭava­dvya­pa­de­śo 'pi mā bhūt, saṃ­ba­ndha­ni­ba­ndha­nā­nta­rā­bhā­vā­t</seg> | ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­m eva hi tayoḥ saṃbandha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="164,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 164,14</span>... pra­ti­kṣe­pā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_28">pṛthaktvam anyad vā pṛthagbhūtam a­naṃ­śa­m a­ne­ka­sthe­ṣu ni­ṣpa­ryā­yaṃ vartate iti du­ra­va­gā­ha­m</seg> | na hy ane<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_29 a_121"><l ana="sbt" n="sbt_29ab"><lb n="165,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 29ab</span>saṃtānaḥ sa­mu­dā­ya­ś ca sādharmyaṃ ca ni­ra­ṅku­śaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_29cd"><lb n="165,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 29cd</span>pre­tya­bhā­va­ś ca tatsarvaṃ na syād e­ka­tva­ni­hna­ve | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">29</ref> | </l></lg><p n="a_123" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="165,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 165,13</span>... cakṣate teṣām api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_29">kā­rya­kā­ra­ṇa­yoḥ pṛ­tha­ktvai­kā­nte kā­rya­kā­la­m ātmānam anayataḥ kā­ra­ṇa­tvā­saṃ­bha­vā­t tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="165,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 165,14</span>tpatteḥ kutaḥ saṃtatiḥ</seg> ? nanu kā­rya­kā­le sato 'pi kāraṇatve ta­tkā­ra­ṇa­tvā­na­bhi­matasya kā­rya­kā­la­m ātmānaṃ nayataḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="166,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 166,10</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_29">pūrvā­pa­ra­kā­la­bhā­vi­no­r api he­tu­pha­la­vya­pa­de­śa­bhā­jo­r a­ti­śa­yā­tma­no­r anvayaḥ saṃtānaḥ | kvacit kṣa­ṇā­nta­re <lb n="166,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 166,11</span>nī­la­lo­hi­tā­di­ni­rbhā­sa­ci­trai­ka­saṃ­ve­da­na­va­t ka­thaṃ­ci­d e­ka­tva­m eva bhavitum arhati</seg> | na ca sā­dhya­vi­ka­laṃ citra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="166,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 166,12</span>jñānam u­dā­ha­ra­ṇaṃ ta­syai­ka­tva­si­ddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_29">tadava­ya­va­pṛ­tha­ktva­ka­lpa­nā­yāṃ ci­tra­ni­rbhā­so mā bhūt pṛtha­gva­rṇā­nta­ra­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="166,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 166,13</span>ṣa­yā­ne­ka­saṃ­tānai­ka­kṣa­ṇavat | tatra pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣaḥ ka­thaṃ­ci­d aikyātko 'paraḥ syāt</seg> ? de­śa­pra­tyā­sa­tteḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="166,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 166,16</span>... t pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣaḥ | iti kathaṃcid aikyam e­vai­ka­tva­vya­va­hā­ra­ni­ba­ndha­naṃ ci­tra­jñā­na­sya­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_29">anyathā ve­dya­ve­da­kā­kā­ra­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="166,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 166,17</span>r api pṛ­tha­ktvai­kā­nta­pra­sa­ṅgā­t</seg> | tayoḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_29">sva­bhā­va­bhe­de 'pi sa­ho­pa­la­mbha­ni­ya­mā­t ka­thaṃ­ci­d a­bhe­dā­bhyupagame katham e<span type="hard-break">- </span><lb n="166,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 166,18</span>kasaṃtāna­saṃ­vi­dāṃ sa­ma­na­nta­ro­pa­la­mbha­ni­ya­mā­t ka­thaṃ­ci­d aikyaṃ na syāt</seg> ? kāla­sa­ma­nta­ro­pa­la­mbha­ni­ya­mā­d eka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="167,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 167,01</span>... pradeśasa­ma­na­nta­ro­pa­la­mbha­ni­ya­ma­sya bhāvāt | pratyāsattyanta­ra­ka­lpa­nā­yāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_29">tatra yayā pra­tyā­sa­ttyā saṃtānaḥ <lb n="167,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 167,02</span>samudāyaś ca, tayaiva ka­thaṃ­ci­d aikyam astu | na hi tādṛśāṃ sā­dha­rmya­m a­nya­da­nyatrā­tma­sā­ṅka­ryā­t</seg>, yena kāla<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="167,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 167,07</span>... bhāsād ekajñā­na­ni­rbhā­sa­vi­śe­ṣa­va­t | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_29">e­ka­jñā­na­ni­rbhā­sa­vi­śe­ṣā­ṇāṃ mithaḥ sva­bhā­va­bhe­de 'pi yathai<span type="hard-break">- </span><lb n="167,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 167,08</span>ka­tva­pa­ri­ṇā­maḥ sva­bhā­va­to '­na­ṅku­śa­s tathā pre­tya­bhā­vādiṣu saṃtāno 'nvayaḥ pa­ra­mā­rthai­ka­tvam ā­tma­sa­ttva­jī­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="167,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 167,09</span>di­vya­pa­de­śa­bhā­ja­naṃ sva­bhā­va­bhe­dā­n ākramya svā­mi­va­d a­na­nya­tra va­rta­ya­ti</seg> | na punar anyatra jī­vā­nta­re teṣām aśakya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_30 a_125"><l ana="sbt" n="sbt_30ab"><lb n="167,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 30ab</span>sa­dā­tma­nā ca bhinnaṃ cejjñānaṃ jñeyād dvidhāpy asat | </l><l ana="sbt" n="sbt_30cd"><lb n="167,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 30cd</span>jñā­nā­bhā­ve kathaṃ jñeyaṃ bahir antaś ca te dviṣām | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">30</ref> | </l></lg><p n="a_126" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="167,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 167,24</span>... sa­dvi­śe­ṣā­tma­nā­pi bhedaḥ syāt | tathā ca jñānam asat prāptam | tada­ni­ccha­tāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_30">viṣayiṇo vi­ṣa­yā­t kaṃthaci</seg> <span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="168"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="168,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_30">t sva­bhā­va­bhe­de 'pi sa­dā­dyā­tma­nā tādātmyaṃ bodhākā­ra­sye­va vi­ṣa­yā­kā­rā­d­, vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | anyathā <lb n="168,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,02</span>jñānam avastv eva kha­pu­ṣpa­va­t | tadabhāve bahir antar vā jñeyam eva na syāt, ta­da­pe­kṣatvāt</seg> tasya | tataḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_31 a_127"><l ana="sbt" n="sbt_31ab"><lb n="168,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 31ab</span>sāmānyārthā giro 'nyeṣāṃ viśeṣo nābhi­la­pya­te | </l><l ana="sbt" n="sbt_31cd"><lb n="168,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 31cd</span>sāṃ­mā­nyā­bhā­va­tas teṣāṃ mṛṣaiva sakalā giraḥ | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">31</ref> | </l></lg><p n="a_128" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="168,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,08</span>... nya­syai­vā­bhi­dhe­ya­tva­m iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">viśeṣāṇām a­śa­kya­sama­ya­tvā­t</seg> | na hy anantā viśeṣāḥ śakyāḥ saṃ­ke­ta­yi­tuṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="168,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,09</span>tato nā­bhi­dhī­ye­ra­n, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">a­saṃ­ke­ti­tā­na­bhi­dhā­nā­t | viśeṣada­rśa­na­va­t ta­dbu­ddhā­v a­pra­ti­bhā­sa­nā­d a­rtha­sa­nni­dhā­nā­na­pe<span type="hard-break">- </span><lb n="168,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,10</span>kṣaṇāc ca</seg> | na hi svalakṣaṇe darśane yathā saṃketani­ra­pe­kṣo viśeṣaḥ pra­ti­bhā­sa­te tathā śa­bda­bu­ddhā­v api, tasyāḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="168,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,11</span>sva­la­kṣa­ṇa­saṃ­ni­dhā­nā­na­pe­kṣa­tvā­t­, ta­da­pe­kṣatve '­tī­tā­nu­tpa­nnā­di­ṣu śa­bda­bu­ddhe­r a­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t | yady evaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">sva­la­kṣa­ṇa­m ana<span type="hard-break">- </span><lb n="168,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,12</span>bhidheyaṃ sā­mā­nya­m a­va­stū­cyate iti vastu nocyate iti syāt | tataḥ kiṃ śa­bdo­ccā­re­ṇa saṃ­ke­te­na vā ? <lb n="168,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,13</span>gośabdo 'pi gāṃ nā­bhi­dha­tte ya­thā­śva­śa­bda­sya | tathā ca vastuno '­na­bhi­dhā­ne maunaṃ yat kiṃcid vā va­ca­na­m ā<span type="hard-break">- </span><lb n="168,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,14</span>ca­re­t­, viśeṣābhāvāt | athāsti viśeṣaḥ | kathaṃ svārthaṃ nābhidadhīta ? </seg> maunād yat kiṃcana va­ca­nā­d vā yathā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="168,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,15</span>rthābhidhānasya svā­bhi­dhā­naṃ muktvā viśeṣasyā­saṃ­bha­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">na vai pa­ra­mā­rthai­katā­na­tvā­d a­bhi­dhā­na­ni­ya­maḥ­, </seg> pa­ra­mā­rthai<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="168,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,16</span>ka­tā­na­tve śabdānām a­ni­ba­ndha­nā na syāt pra­vṛ­tti­r artheṣu sa­ma­yā­nta­ra­bhe­di­ṣv iti va­ca­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">kiṃ tū­pā­dā­na­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="168,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,17</span>śeṣād ity api vā­rta­m­, avikalpe 'pi tathaiva pra­sa­ṅgā­t</seg> | śakyaṃ hi vaktum "­a­vi­ka­lpa­ka­pra­tya­kṣa­sya na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="168,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 168,19</span>... iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">tad evam a­va­dhā­ri­tā­tma­kaṃ vastu sva­la­kṣa­ṇa­m ā­pa­nī­pa­dye­ta</seg>, vi­ka­lpe­ne­vā­vi­ka­lpe­nā­py a­va­dhā­ra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="169,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 169,01</span>... tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">nā­va­śya­m i­ndri­ya­jñānam a­rtha­saṃ­ni­dhā­na­m a­pe­kṣa­te viplavābhā­va­pra­sa­ṅgā­t | nāpi viśadātmakam eva, <lb n="169,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 169,02</span>dūre 'pi tathā pra­ti­bhā­sa­pra­sa­ṅgā­d ya­thā­'­'­rā­t | na hi ārāde</seg> vārthe ni­rvi­ka­lpa­ka­m i­ndri­ya­jñānaṃ, na punar dūre </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="169,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 169,19</span>... sū­ci­tvā­d a­vi­saṃ­vā­dā­d itara­va­ca­nād viśeṣa iti cen na, tathāpi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">kṣa­ṇa­bha­ṅgā­di­sāsā­dha­na­va­ca­na­m anyad vā na kiṃcit <lb n="169,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 169,20</span>satyaṃ syād va­ktr­'­abhi­pre­ta­mā­tra­sūcitvāt pra­dhā­ne­śva­rā­di­sā­dha­na­vā­kyavat</seg> | na hi va­ktra­bhi­pre­ta­mā­tra­sū­ci­tvā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_129" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="170,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,01</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">sa­da­rthā­pra­ti­pā­da­nā­d vā na kṣa­ṇa­bha­ṅgā­di­sā­dha­na­va­ca­naṃ vi­pa­kṣa­dū­ṣa­ṇa­va­ca­naṃ vā satyaṃ, prasiddhālīkava<span type="hard-break">- </span><lb n="170,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,02</span>ca­na­va­t</seg> | nanu ca vyākhyātāraḥ khalv evaṃ vi­ve­ca­ya­nti na vya­va­ha­rtā­raḥ | te hi dṛ­śya­vi­ka­lpyā­v arthāv e­kī­kṛ­tya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="170,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,04</span>... kiṃcid va­ca­na­m a­vi­ta­tha­m | ity a­bhyu­pa­ga­me 'pi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">dṛ­śya­vi­ka­lpyā­rthā­kā­ra­yoḥ ka­thaṃ­ci­d apy a­tā­dā­tmye sva­la­kṣa­ṇaṃ <lb n="170,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,05</span>sa­rva­thā­na­va­dhā­ri­ta­la­kṣaṇaṃ dā­nā­di­ce­to­dha­rmā­dikṣa­ṇa­va­t kathaṃ saṃ­śī­ti­m ativarteta ? </seg> ni­rvi­ka­lpa­ka­da­rśa­nā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="170,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,06</span>t ta­da­va­dhā­ra­ṇā­saṃ­bha­vā­t <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">vikalpānāṃ cāva­dhā­snu­vi­ṣa­ya­tvā­t | so 'yam a­vi­ka­lpe­ta­ra­rā­śyo­r arthetara­vi­ṣa­ya­tva­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="170,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,07</span>nyad vā svāṃśamā­trā­va­la­mbi­nā vi­ka­lpā­nta­re­ṇa pra­tye­tī­ti su­pa­ri­bo­dha­pra­jño devānāṃ priyaḥ</seg> | na hy avika<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="170,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,09</span>... stu­vi­ṣa­yaṃ yuktaṃ, tasya vi­ka­lpa­rā­śā­v a­na­rtha­vi­ṣaye '­nu­pra­ve­śā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">svata eva vi­ka­lpa­saṃ­vi­dāṃ nirṇaye sva­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="170,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,10</span>viṣayo 'pi vikalpaḥ syāt | parataś ced a­na­va­sthā­nā­d a­pra­ti­pa­ttiḥ | ato '­rtha­vi­ka­lpo 'pi mā bhūd ity andha<span type="hard-break">- </span><lb n="170,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,11</span>kalpaṃ jagat syāt, </seg> svayam a­ni­śca­yā­tma­no vi­ka­lpā­d a­rtha­ni­śca­yā­nu­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">na cāyaṃ pa­ro­kṣa­bu­ddhivādam a­ti­śe­te</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="170,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,13</span>... pa­la­mbha­syā­pi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">svayam a­ni­rṇī­te­na nā­mā­tma­nā buddhir arthaṃ vya­va­sthā­pa­ya­tī­ti suvyavasthitaṃ tattvam | na vai <lb n="170,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,14</span>svarūpaṃ pa­ra­rū­paṃ vā buddhir a­dhya­va­sya­ti ni­rvi­ṣa­ya­tvād dhānteḥ</seg> sva­pna­bu­ddhi­va­d iti vi­bhra­mai­kā­nta­vā­di­va­ca­na­m | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="170,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,15</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">idam ato bhrā­nta­ta­raṃ­, bahir antaś ca sa­dbhā­vā­si­ddheḥ</seg> | sva­pnā­di­bhrā­nta­jñā­naṃ hi ba­hi­ra­rthā­sa­ttvād eva, na punaḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="170,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,17</span>... sva­rū­pa­sa­ttvaṃ­, ta­dvya­va­sthā­na­sya vipakṣavya­va­cche­de­na pra­ti­pa­tti­pa­tha­m u­pa­ne­tu­m aśakteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_31">sva­pa­ra­sva­bhā­va­pra­ti­pa­tti­śū<span type="hard-break">- </span><lb n="170,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 170,18</span>nyena sva­pa­ra­pa­kṣa­sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­vya­va­sthāṃ pratyetīti kim api ma­hā­dbhu­ta­m</seg> | saṃvṛttyā pra­tye­tī­ti cā­yu­ktaṃ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_32 a_131"><l ana="sbt" n="sbt_32ab"><lb n="171,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 32ab</span>vi­ro­dhā­n nobhayaikātmyaṃ syādvādanyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_32cd"><lb n="171,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 32cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">32</ref> || </l></lg><p n="a_132" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="171,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 171,05</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_32">a­sti­tva­nā­sti­tvai­ka­tvā­ne­ka­tva­va­t pṛ­tha­ktve­ta­ra­pa­ra­spa­ra­pra­tya­nī­ka­sva­bhā­va­dva­ya­saṃ­bhavo 'pi mā bhūd viprati<span type="hard-break">- </span><lb n="171,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 171,06</span>ṣedhāt | na khalu sa­rvā­tma­nā viruddhadha­rmā­dhyā­so 'sti ta­da­nyo­nya­vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­la­kṣa­ṇa­tvā­d vandhyāsuta<span type="hard-break">- </span><lb n="171,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 171,07</span>vat</seg> | yathaiva hi vandhyāyā vidhir eva ta­tsu­ta­pra­ti­ṣe­dhaḥ sa eva vā vandhyāyā vidhir iti va­ndhyā­su­ta­yo­r anyo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="171,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 171,10</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_32">sa­rva­thā­na­bhi­lā­pya­ta­ttvā­dhi­ga­me 'pi yad e­ta­da­na­bhi­lā­pyaṃ tattvam iti ta­dvyā­ha­nya­te­, pūrvavat</seg> | ity alaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_33 a_134"><l ana="sbt" n="sbt_33ab"><lb n="171,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 33ab</span>a­na­pe­kṣe pṛ­tha­ktvai­kye hy avastu dva­ya­he­tu­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_33cd"><lb n="171,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 33cd</span>tad evaikyaṃ pṛ­tha­ka­tvaṃ ca svabhedaiḥ sādhanaṃ yathā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_135" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="171,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 171,20</span>... vyam | kiṃ punar anayā kā­ri­ka­yā karoty ācāryaḥ ? pūrve­ṇai­vā­syārthasya gatatvād iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">e­ka­tva­pṛ­tha­ka­tve <lb n="171,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 171,21</span>naikāntataḥ staḥ pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dhā­d iti spa­ṣṭa­ya­ti</seg>, ga­tā­rtha­syā­py a­nu­mā­na­vi­ṣa­ya­tva­pra­da­rśa­nā­t spa­ṣṭa­tva­pra­si­ddheḥ­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="171,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 171,22</span>pramā­ṇa­saṃ­pla­va­vā­di­nāṃ gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇa­syā­dū­ṣa­ṇā­t | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">pṛ­tha­ktvai­ka­tve tathābhūte na stām, e­ka­tva­pṛ</seg> <span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="172"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="172,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 172,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">tha­ktva­ra­hi­ta­tvā­d vyo­ma­ku­su­mā­di­va­t</seg> | tathā hi | sarvathā pṛthaktvaṃ nāsty eva, e­ka­tva­ni­ra­pe­kṣa­tvā­d vyomaku<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_136" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="172,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 172,04</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">sāpekṣatve hi tad evaikyaṃ pṛ­tha­ktva­m ity a­vi­ru­ddhaṃ</seg> ka­thaṃ­ci­j jī­vā­di­va­stu pra­tya­kṣā­di­bhi­r u­pa­la­bhya­te na punaḥ sarva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="172,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 172,05</span>theti si­ddhā­nya­thā­nupa­pa­ttiḥ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">sa­pa­kṣa­vi­pa­kṣayor bhā­vā­bhā­vābhyāṃ sādhanavat</seg> | na hi sapakṣe eva bhāvo vipa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="172,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 172,07</span>... dhuram u­dā­ha­ra­ṇaṃ syāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">svabhedair vā saṃ­ve­da­na­va­t</seg> | na hi hetum anicchataḥ saṃ­ve­da­nā­dvai­taṃ pu­ru­ṣā­dvai­taṃ vā svī­ku­rva­to 'pi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="172,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 172,10</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">svā­ra­mbha­kā­va­yavair vā gha­ṭā­di­va­t</seg> aulūkyānām | sattvādibhiḥ pra­dhā­na­va­d vā kā­pi­lā­nā­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">tādṛśaṃ hi <lb n="172,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 172,11</span>sādhanaṃ svā­rtha­kri­yā­yāḥ</seg> kṣī­rā­dyā­ha­ra­ṇā­di­kā­yā ma­ha­dā­di­sṛ­ṣṭi­rū­pā­yā vā sva­vi­ṣa­yajñā­na­ja­na­na­la­kṣa­ṇā­yā vā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="172,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 172,12</span>siddham eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_33">tadantareṇāpi pā­ṭhā­nta­ra­m idaṃ bahu saṃ­gṛ­hī­taṃ bhavati</seg>, kā­ri­kā­yāṃ svabhedaiḥ sādhanaṃ yathety atra </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_34 a_138"><l ana="sbt" n="sbt_34ab"><lb n="172,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 34ab</span>satsāmānyāt tu sarvaikyaṃ pṛ­tha­gdra­vyā­di­bhe­da­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_34cd"><lb n="172,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 34cd</span>bhe­dā­bhe­da­vi­va­kṣā­yām a­sā­dhā­ra­ṇa­he­tuvat || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_140" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="173,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 173,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_34">kaścid āha, sa­rvā­rthā­nāṃ sa­mā­na­pa­ri­ṇā­me 'pi katham aikyaṃ bhedānāṃ sva­bhā­va­sā­ṅka­ryā­nu­pa­patteḥ</seg> | na hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_141" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="173,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 173,09</span>atrābhi­dhī­ya­te | jī­vā­di­bhe­dā­nā­m aikyaṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_34">yathaikabhedasya sva­bhā­va­vi­cche­dā­bhā­vā­t</seg> | na hi sva­bhā­va­vi­cche<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="173,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 173,11</span>... ka­thaṃ­ci­d bhi­nnā­nā­m api bhāvānāṃ sa­tsā­mā­nya­sva­bhā­ve­na vicchedo 'sti, tathā vi­cche­dā­bhā­va­syā­nu­bha­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_34">anya<span type="hard-break">- </span><lb n="173,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 173,12</span>thaikaṃ sad anyad asat syāt | tataḥ sa­ma­ñja­saṃ sarvam ekaṃ sa­da­vi­śe­ṣā­d iti</seg>, sadātmanā sa­rva­bhā­vā­nāṃ pa­ra­spa­ra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="173,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 173,17</span>... pra­ti­pa­tti­vi­ro­dhā­t samā­ro­pa­syā­pi sa­rva­thā­py aviśeṣe kvacid e­vā­saṃ­bha­vā­n niścayavat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_34">tasyaiva sato dravyādi<span type="hard-break">- </span><lb n="173,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 173,18</span>bhedāt pṛ­tha­ktva­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ pūrvavat</seg> | tathā ca bahir antaś ca bhāvānāṃ sa­dā­tma­nai­ka­tvaṃ dra­vyā­dyā­tma­nā pṛthaktvaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_35 a_143"><l ana="sbt" n="sbt_35ab"><lb n="174,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 35ab</span>vivakṣā cā­vi­va­kṣā ca viśeṣye '­na­nta­dha­rmi­ṇi | </l><l ana="sbt" n="sbt_35cd"><lb n="174,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 35cd</span>sato vi­śe­ṣa­ṇa­syā­tra nā­sa­ta­s tais tadarthibhiḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_144" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="174,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 174,20</span>... teṣām a­vi­va­kṣā­vi­ṣa­ya­tve 'pi sattve katham anyad api viśeṣaṇam a­vi­va­kṣā­vi­ṣa­ya­tve sad eva na sidhyet ? tad evaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_35">vidhi<span type="hard-break">- </span><lb n="174,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 174,21</span>pra­ti­ṣe­dha­dha­rmā­ṇāṃ satām eva vi­va­kṣe­ta­rā­bhyāṃ yogas ta­da­rthi­bhiḥ kri­ye­ta­, a­nya­thā­rtha­ni­ṣpa­tte­r a­bhā­vā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="174,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 174,22</span>na hy a­rtha­kri­yā­rthi­nā­m a­rtha­ni­ṣpa­tti­m a­na­pe­kṣya vi­va­kṣe­ta­rā­bhyāṃ yogaḥ saṃ­bha­va­ti­, yena tadabhāve 'pi sa syāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_35">upacā<span type="hard-break">- </span><lb n="174,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 174,23</span>ramātraṃ tu syāt | na cāgnir mā­ṇa­va­ka ity u­pa­cā­rā­t pā­kā­dā­v u­pa­yu­jya­te</seg> | nanu cā­nya­vyā­vṛ­tta­ya eva <pb n="175"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="175,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,04</span>... vṛttirūpaṃ tadā vyā­vṛ­ttyai­va vyā­vṛ­tte­r e­ka­tvā­ro­pā­t kuto 'rthe pravṛttiḥ ? tām icchatā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_35">tade­kai­ka­śaḥ pa­ra­spa­ra­vyā­vṛ­tta<span type="hard-break">- </span><lb n="175,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,05</span>yo 'pi pariṇāma­vi­śe­ṣā</seg> e­ṣi­ta­vyāḥ | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_36 a_146"><l ana="sbt" n="sbt_36ab"><lb n="175,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 36ab</span>pra­mā­ṇa­go­ca­rau santau bhe­dā­bhe­dau na saṃvṛtī | </l><l ana="sbt" n="sbt_36cd"><lb n="175,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 36cd</span>tāv e­ka­trā­vi­ru­ddhau te gu­ṇa­mu­khya­vi­va­kṣa­yā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_148" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="175,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,16</span>kiṃ punaḥ pramāṇaṃ yad go­ca­ra­tva­m atra hetur iti cet <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_36">pra­mā­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­di jñānam a­na­dhi­gatā­rthā­dhi­ga­ma­la­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="175,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,17</span>ṇatvā</seg> d ity agre vakṣyati | adhigamo hi svā­rthā­kā­ra­vya­va­sā­yaḥ | svā­rthā­kā­rau ca ka­thaṃ­ci­d bhedābhedau, ta­da­nya­ta­rā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="175,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,18</span>pāye '­rtha­kri­yā­nu­pa­pa­tte­s ta­de­kā­nte sarvathā ta­da­yo­gā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_36">tad evaṃ sati bhedam abhedaṃ vā nānyonyarahitaṃ viṣayī<span type="hard-break">- </span><lb n="175,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,19</span>karoti pra­mā­ṇa­m | na hi bahir antar vā svalakṣaṇaṃ sā­mā­nya­lakṣaṇaṃ vā ta­thai­vo­pa­la­bhā­ma­he ya­thai­kā­nta­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="175,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,20</span>dibhir āmnāyate</seg> | iti bhe­dai­kā­ntā­bhā­ve '­bhe­dai­kā­ntā­sa­ttve ca pa­ra­spa­ra­ni­ra­pe­kṣa­ta­du­bha­yai­kā­ntā­pā­ka­ra­ṇe '­nu­bha­yai­kā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="175,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 175,22</span>... ceyam a­si­ddhā­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_36">sū­kṣma­sthū­lā­kā­rā­ṇāṃ sthū­la­sū­kṣma­sva­bhā­va­vya­ti­re­ke­ṇa pra­tya­kṣā­dā­v a­pra­ti­bhā­sa­nā­t</seg> | na hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="176,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 176,17</span>... ca siddhaḥ sū­kṣmā­dya­ne­kā­ntaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_36">tatra sva­bhā­vā­nta­ra­sya prā­dhā­nya­vi­va­kṣā­yā­m ā­kā­rā­nta­ra­sya gu­ṇa­bhā­vaḥ <lb n="176,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 176,18</span>syāt, ghaṭo 'yaṃ pa­ra­mā­ṇa­vo rū­pā­da­yo veti</seg> | gha­ṭā­rthi­no hi gha­ṭa­vi­va­kṣā­yāṃ ghaṭaḥ pradhānaṃ pa­ra­mā­ṇa­vo '­nu­me­yāḥ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_37 a_155"><l ana="sbt" n="sbt_37ab"><lb n="178,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 37ab</span>nityatvai­kā­nta­pakṣe 'pi vikriyā no­pa­pa­dya­te | </l><l ana="sbt" n="sbt_37cd"><lb n="178,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 37cd</span>prāg eva kā­ra­kā­bhā­vaḥ kva pramāṇaṃ kva tatphalam || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">37</ref> || </l></lg><p n="a_156" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="178,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 178,06</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_37">sa­da­sa­de­ka­tva­pṛ­tha­ktvai­kā­nta­pra­ti­ṣe­dhā­na­nta­raṃ ni­tya­tvai­kā­nta­pra­ti­kṣe­paḥ</seg>, pra­kra­mya­te 'neneti tā­tpa­rya­m | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="178,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 178,12</span>... pra­mā­tṛ­to­pa­pa­tteḥ | saka­la­kā­ryo­tpa­tti­pa­ri­cchi­tti­kri­yayoḥ sa­rva­thā­py a­sā­dha­na­sya sa­ttvā­saṃ­bha­vā­d a­va­stu­tvā­pa­tteḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_37">katha</seg> <span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_157" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="179,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 179,08</span>... ca svasmin paratra vā pratīteḥ | so 'yaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_37">pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­pa­ri­hā­rā­v ā­pti­la­kṣa­ṇā­m a­rtha­kri­yāṃ kauṭasthye 'pi <lb n="179,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 179,09</span>bruvāṇaḥ katham a­nu­nma­ttaḥ</seg> ? sā hy a­rtha­kri­yo­tpa­tti­r jñaptir vā | na ca śa­śva­da­va­sthi­te sa­rva­thā­sau pra­tī­ya­te­, tatra </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="179,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 179,10</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_37">kā­ra­ka­jñāpa­ka­he­tu­vyā­pā­rā­saṃ­bha­vā­t</seg> | na hi pu­ru­ṣa­syā­rtha­syo­tpa­tti­ś ce­ta­nā­kri­yā yena kā­ra­ka­he­to­r u­pā­dā­na­sya saha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="179,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 179,14</span>... tad apy a­sa­t­, puṃsaḥ pariṇāma­si­ddhi­pra­sa­ṅgā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_37">pa­ri­ṇā­ma­vi­va­rta­dha­rmā­va­sthā­vi­kā­rā­ṇāṃ sva­bhā­va­pa­ryā­yatvāt</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="180,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,01</span>... sva­bhā­va­syā­saṃ­bhavāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_37">tad e­ta­dvi­nā­śo­tpa­tti­ni­vā­ra­ṇa­m abuddhi­pū­rva­kaṃ pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dhā­t kṣa­ṇi­kai­kā­nta<span type="hard-break">- </span><lb n="180,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,02</span>vat</seg> | nedam asiddhaṃ sā­dha­naṃ­, pu­ru­ṣa­syo­tpā­da­vya­ya­dhrau­vyā­tma­naḥ sva­saṃ­ve­da­na­pra­tya­kṣā­t sma­ra­ṇā­t pra­tya­bhi­jñā­nā­d ūhād anu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_38 a_159"><l ana="sbt" n="sbt_38ab"><lb n="180,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 38ab</span>pra­mā­ṇa­kā­ra­kai­r vyaktaṃ vyaktaṃ cedindriyā­rtha­va­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_38cd"><lb n="180,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 38cd</span>te ca nitye vikāryaṃ kiṃ sādhos te śā­sa­nā­dbahiḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_160" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="180,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,13</span>... bhi­vya­kta­m i­ndri­yai­r a­rtha­va­d iti śakyaṃ vaktuṃ, pūrvam a­na­bhi­vya­kta­sya vya­ñja­ka­vyā­pā­rā­d a­bhi­vya­ktipratīteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_38">atha mataṃ, <lb n="180,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,14</span>pra­mā­ṇa­kā­ra­kā­ṇi vyavasthitam eva bhāvaṃ vya­ñja­ya­nti ca­kṣu­rā­di­va­t svārtham | tato na kiñcid viprati<span type="hard-break">- </span><lb n="180,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,15</span>ṣiddha</seg> m iti tad apy a­sa­mya­k­, sarvathā ni­tya­tve­na bhā­va­syā­vya­va­sthi­ta­tvā­t ka­thaṃ­ci­d a­ni­tya­syai­va pra­mā­ṇa­kā­ra­ka­vyā­pā­ra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="180,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,18</span>... pramāṇaṃ kārakaṃ ca parair iṣṭaṃ tayor ni­tya­tvā­bhyu­pa­ga­mā­t | ta­tkṛ­ta­sya ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_38">vi­ṣa­ya­vi­śe­ṣa­vi­jñā­nā­deḥ śā­śva­ta­tvā­n na <lb n="180,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,19</span>kiñcid vyaktyarthaṃ paśyāmaḥ, ka­thaṃ­ci­d a­pū­rvo­tpattau ta­de­kā­nta­vi­ro­dhā­t</seg> | na hy a­ne­kā­nta­vā­di­na­s tava sādhoḥ śāsa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="180,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,21</span>... tvai­kā­nta­vi­ro­dho na bha­ve­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_38">tadabhāve vi­kā­ryā­nu­pa­pa­tteḥ</seg> | na hi ka­thaṃ­ci­d a­pū­rvo­tpa­ttya­bhā­vo kiṃcid vyaṅgyaṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="180,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 180,22</span>kāryaṃ vā vi­kā­rya­m u­pa­pa­dya­te | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_38">na vai kiṃcid viruddhaṃ kāryakāra­ṇa­bhā­vā­bhyu­pa­ga­mā­d ity anā­lo­ci­ta­si­ddhā­ntaṃ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_39 a_161"><l ana="sbt" n="sbt_39ab"><pb n="181"/><lb n="181,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 39ab</span>yadi sat sarvathā kāryaṃ puṃvan no­tpa­ttu­m arhati | </l><l ana="sbt" n="sbt_39cd"><lb n="181,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 39cd</span>pariṇāma­pra­kḷ­pti­ś ca ni­tya­tvai­kā­nta­bā­dhi­nī || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_162" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="181,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_39">na tāvat sataḥ kāryatvaṃ cai­ta­nya­va­t</seg> | na hi caitanyaṃ kāryaṃ, tatsva­rū­pa­sya puṃso 'pi kā­rya­tva­pra­sa­ṅgā­t­, yata<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="181,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,04</span>s tadvan ma­ha­dā­deḥ sata eva kāryatvaṃ siddhyet | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_39">nāpy a­sa­taḥ­, siddhā­nta­vi­ro­dhād ga­ga­na­ku­su­mā­di­va­t</seg> | "­a­sa­da<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="181,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,07</span>... mam | sa­rva­thā­py asac ca kāryaṃ kasyacit | ity a­nu­mā­na­vi­ro­dha­ś ca pratyeyaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_39">nāparam e­kā­nta­pra­kā­rā­nta­ra­m asti</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="181,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,08</span>tata eva na kiṃcit kāryaṃ, kevalaṃ vastuvivarta evety ekānto 'stīti cen na, tasyāpy a­saṃ­bha­vā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_39">vi­va­rtā­deḥ <lb n="181,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,09</span>pū­rvo­tta­ra­sva­bhā­va­pra­dhvaṃ­so­tpa­tti­la­kṣa­ṇa­tvā­t</seg>, ta­tho­pa­ga­me pa­ri­ṇā­ma­si­ddhe­r a­ne­kā­ntā­śra­ya­ṇa­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_39">tad etat <lb n="181,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,10</span>trailokyaṃ vyakter apaiti nityatva­pra­ti­ṣe­dhā­t­, apetam apy asti vi­nā­śa­pra­ti­ṣe­dhā­d ity a­ne­kā­nto­kti­r andha<span type="hard-break">- </span><lb n="181,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,11</span>sa­rpa­bi­la­pra­ve­śa­nyā­ya­m a­nu­sa­ra­ti</seg>, sva­da­rśa­nāna­pe­kṣaṃ­, ya­tho­pa­la­mbha­m ā­śra­ya­svī­ka­ra­ṇā­t | tad evaṃ ni­tya­tvai­kā­nta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_40 a_163"><l ana="sbt" n="sbt_40ab"><lb n="181,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 40ab</span>pu­ṇya­pā­pa­kri­yā na syāt pre­tya­bhā­vaḥ phalaṃ kutaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_40cd"><lb n="181,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 40cd</span>ba­ndha­mo­kṣau ca teṣāṃ na yeṣāṃ tvaṃ nāsi nāyakaḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_164" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="181,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,18</span>... tvam a­ne­kā­nta­vā­dī nāyako nāsi | iti tā­tpa­ryā­rthaḥ | tato ni­tya­tvai­kā­nta­da­rśa­naṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_40">naitat pre­kṣā­pū­rva­kā­ri­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="181,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,19</span>r ā­śra­ya­ṇī­yaṃ­, pu­ṇya­pā­pa­pre­tya­bhā­va­ba­ndha­mo­kṣa­vi­ka­lpa­ra­hi­ta­tvā­n nai­rā­tmyā­di­va­t | na caitat kvacid ekānte <lb n="181,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 181,20</span>saṃ­bha­va­ti</seg>, ku­śa­lā­ku­śa­laṃ karmety atra ta­da­saṃ­bha­va­sya sa­ma­rthi­ta­tvā­t | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_41 a_166"><l ana="sbt" n="sbt_41ab"><lb n="181,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 41ab</span>kṣa­ṇi­kai­kā­nta­pa­kṣe 'pi pre­tya­bhā­vā­dya­saṃ­bha­vaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_41cd"><lb n="181,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 41cd</span>pratyabhijñā­dya­bhā­vā­n na kāryārambhaḥ kutaḥ phalam || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_167" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="182,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,03</span>... tvābhāve phalaṃ pu­ṇya­pā­pa­la­kṣa­ṇaṃ saṃ­bha­va­ti | ta­da­bhā­ve na pre­tya­bhā­vo na bandho na ca mokṣaḥ syāt | iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">kṣaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="182,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,04</span>kṣa­yai­kā­nta­da­rśa­na­m a­hi­ta­m­, a­saṃ­bha­va­tpre­tya­bhā­vā­di­tvā­d u­cche­dai­kāntavad dhrauvyaikāntā­bhyu­pa­ga­ma­va­d vā | na</seg> hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="182,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,09</span>... d iti hetur asiddho na sā­dhya­sā­dha­nā­yā­la­m iti, tad a­sa­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">bhinnakāla­kṣa­ṇā­nā­m a­saṃ­bha­dvā­sa­na­tvā­d akārya<span type="hard-break">- </span><lb n="182,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,10</span>kāraṇavat</seg> | pūrvam eva cittam u­tta­ro­tpa­ttau vāsanā ta­tkā­ra­ṇa­tvād iti cen na, ni­ra­nva­ya­kṣa­ṇi­katve kā­ra­ṇa­syai­vā­saṃ­bha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="182,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,11</span>vāt | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">na vinaṣṭaṃ kā­ra­ṇa­m a­sa­ttvā­c ci­ra­ta­rā­tī­tavat</seg> | sa­ma­na­nta­rā­tī­taṃ kā­ra­ṇa­m iti cen na, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">samana<span type="hard-break">- </span><lb n="182,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,12</span>ntaratve 'py a­bhā­vā­vi­śe­ṣā­t | na ca pū­rva­syo­tta­raṃ kāryaṃ, tadasaty eva hi bhāvād vastvantaravad a­ti­krā­ntatama</seg> <span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="182,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,14</span>... siddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">na hi samarthe 'smin sati svayam a­nu­tpi­tsoḥ paścād bha­va­ta­s ta­tkā­rya­tvaṃ sa­ma­na­nta­ra­tvaṃ vā nityavat</seg>, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="182,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,15</span>tadbhāve svayam a­bha­va­ta­s ta­da­bhā­ve eva bha­va­ta­s ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­na­vi­ro­dhā­t | kṣaṇi­kai­kā­nte <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">kāraṇābhāvā<span type="hard-break">- </span><lb n="182,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,16</span>viśeṣe 'pi kā­ryo­tpa­tti­sa­ma­ya­ni­ya­mā­va­kḷptau kasyacit kauṭasthye 'pi ta­tka­ra­ṇa­sa­ma­rtha­sa­dbhā­vā­bhe­de 'pi kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="182,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 182,17</span>janmanaḥ kā­la­ni­ya­maḥ kin na syāt ? vi­śe­ṣā­bhā­vā­t</seg> | yathaiva hi svadeśava­tsva­kā­le sati kāraṇe samarthe </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="183,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 183,02</span>... janmeti va­ca­na­m a­bhi­ni­ve­śa­mā­tra­ni­ba­ndha­na­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">tathā cākasmikatvaṃ syāt</seg>, samarthaṃ kā­ra­ṇa­m a­na­pe­kṣya svayam abhi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="183,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 183,03</span>ma­ta­sa­ma­ye bhavataḥ kāryasya ni­rhe­tu­ka­tva­pra­sa­kte­r nityakā­rya­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">ubhayatrā­vi­śe­ṣe­ṇa kathaṃcid a­nu­pa­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="183,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 183,04</span>ge 'pi kvacid vya­pa­de­śaka­lpa­nā­yā­m anyatrāpi kiṃ na bhavet</seg> ? kṣa­ṇi­ka­sya kā­ra­ṇa­sya sarvathā kāryaṃ pra­tyu­pa­yo­gā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="183,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 183,07</span>... samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | sa hi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">kṣa­ṇa­sthi­ti­r eko 'pi bhāvo '­ne­ka­sva­bhā­va­ś citrakāryatvān nā­nā­rtha­va­t | na hi kā­ra­ṇa­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="183,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 183,08</span>kti­bhe­da­m a­nta­re­ṇa kā­rya­nā­nā­tvaṃ yuktaṃ rū­pā­di­jñā­navat</seg> | yathaiva hi ka­rka­ṭi­kā­dau rū­pā­di­jñā­nā­ni rū­pā­di­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="183,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 183,10</span>... bhe­da­ni­mi­tta­kā­ni vya­va­ti­ṣṭha­nte | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">anyathā rū­pā­de­r nānātvaṃ na si­dhye­t­, cakṣu­rā­di­sā­ma­grī­bhe­dā­t ta­jjñā­na­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="183,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 183,11</span>rbhā­sa­bhe­do '­va­ka­lpye­ta</seg>, ka­rka­ṭi­kā­di­dra­vyaṃ tu rū­pā­di­sva­bhā­va­bhe­da­ra­hi­ta­m ekam a­naṃ­śa­m iti vadato 'pi ni­vā­ra­yi­tu­m aśakteḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_168" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="184,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,07</span>... d iti ni­ścī­ya­te | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">yu­ga­pa­de­kā­rtho­pa­ni­ba­ddha­dṛ­ṣṭī­nā­m api bha­vi­ta­vya­m eva pra­ti­bhā­sa­bhe­de­na­, kā­ra­ṇa­sā­ma­grī<span type="hard-break">- </span><lb n="184,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,08</span>bhedāt | anyathā darśanabhedo 'pi mā bhūt</seg> | na caivaṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">pra­tyā­sa­nne­tarayor vai­śa­dye­ta­ra­ni­rbhā­so­pa­la­bdheḥ | <lb n="184,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,09</span>seyam u­bha­ya­taḥ pā­śā­ra­jjuḥ</seg> sau­ga­tā­nāṃ­, rūpā­di­jñā­na­ni­rbhā­sa­bhe­dā­d rū­pā­di­bhe­daṃ vya­va­sthā­pa­ya­taḥ pra­dī­pa­kṣa­ṇa­syai<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="184,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,11</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">sakṛt kā­ra­ṇa­sva­bhā­va­bhe­da­m a­nta­re­ṇa yadi kā­rya­nā­nātvaṃ, kramaśo 'pi kasyacid a­pe­kṣi­ta­sa­ha­kā­ri­ṇaḥ kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="184,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,12</span>santitaḥ kiṃ na syāt ? saha­kā­ri­ṇa­s ta­ddhe­tu­sva­bhā­va­m a­bhe­da­ya­nto 'pi kā­rya­he­ta­vaḥ syuḥ kṣa­ṇa­kṣa­ya­va­t</seg> | yathaiva </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="184,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,14</span>... bhinnaṃ vā sa­mu­pa­ja­na­ya­nti | kiṃ tarhi ? kāryāṇy eva bhi­nna­sva­bhā­vā­ni vidadhati | tathaiva nityasyāpi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">na hi <lb n="184,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,15</span>kādācitkāni tattatkartuṃ sa­ma­rthā­nī­ti sthi­ro­rtha­s tatkara­ṇa­sva­bhā­vaṃ jahāti ta­dbu­ddhi­pū­rva­ka­tvābhāvāt <lb n="184,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,16</span>kṣa­ṇi­ka­sā­ma­grī­sa­nni­pa­ti­tai­ka­kā­ra­ṇā­nta­ra­va­t</seg> | na hi kṣa­ṇi­ka­kṣi­tyu­da­kā­di­sā­ma­gryām a­ntya­kṣa­ṇa­prā­ptā­yā­m aṅkura<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="184,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 184,19</span>... svā­ntya­kā­ra­ṇa­sā­ma­grī­sa­nni­pa­ti­taḥ sva­kā­rya­kā­rī tādṛśa­sva­he­tu­sva­bhā­vā­d utpannatvāt, na punar nitya iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">ka­lpa­yi­tvā­pi</seg> <pb n="185"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="185,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 185,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">sva­he­tu­pra­kṛ­tiṃ bhāvanāṃ sva­pra­kṛ­ti­r a­va­śya­m a­nve­ṣyā­, tatsva­bhā­va­va­śā­t tatkā­ra­ṇa­pra­kṛ­ti­vya­va­sthā­pa­nā­t <lb n="185,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 185,02</span>tad ayam a­kā­ra­ṇo 'pi sva­bhā­va­ni­ya­to 'rthaḥ syāt</seg> | </seg> </p><p n="a_169" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="185,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 185,04</span>... śva­ra­tvaṃ­, na punaḥ kā­lā­nta­rā­va­sthā­yi­naḥ ka­dā­ci­n nāśitvam a­he­tu­ka­tvā­d vi­nā­śa­sya | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">yad yad bhāvaṃ pratyana<span type="hard-break">- </span><lb n="185,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 185,05</span>pekṣaṃ tat tad bhā­va­ni­ya­ta­m</seg> | ya­thā­ntya­kā­ra­ṇa­sā­ma­grī sva­kā­ryo­tpā­da­naṃ pra­tya­na­pe­kṣā tatsva­bhā­va­ni­ya­tā­, vināśaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_170" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="185,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 185,21</span>... ta­tta­dbhā­va­ni­ya­ta­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">yathā vināśaṃ pra­tya­nyā­na­pe­kṣaṃ vinaśvaram | tathaiva sthitiṃ pra­tya­na­pe­kṣaṃ sthāsnu</seg> vastu | <pb n="186"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="186,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,01</span>iti sva­bhā­va­he­tuḥ | na cāyam a­si­ddhaḥ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">taddhetor a­ki­ñci­tka­ra­tvā­t tadvya­ti­ri­ktā­vya­ti­ri­ktā­ka­ra­ṇā­t ityādi <lb n="186,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,02</span>sarvaṃ samānam</seg> | na hi vastuno vya­ti­ri­ktā sthitis ta­ddhe­tu­nā kriyate tasyāsthā­snu­tvā­pa­tteḥ | sthi­ti­saṃ­ba­ndhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="186,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,08</span>... yo­ga­va­t | tataḥ sthi­ti­sva­bhā­va­ni­ya­to 'rthaḥ syāt sarvadā sthiter a­he­tu­ka­tvā­t | tad eva<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">mādau sthi­ti­da­rśa­nā­c cha<span type="hard-break">- </span><lb n="186,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,09</span>bda­vi­dyu­tpra­dī­pā­de­r ante 'pi sthiter a­nu­mā­naṃ yuktam | a­nya­thā­nte kṣa­ya­da­rśa­nā­d ādau ta­tpra­ti­pa­tti­r asama<span type="hard-break">- </span><lb n="186,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,10</span>ñjasaiva | tādṛśaḥ kāra­ṇā­da­rśa­ne 'pi ka­thaṃ­ci­d u­pā­dā­nā­nu­mā­navat tatkā­rya­sa­ntā­na­sthi­ti­r a­dṛ­ṣṭā­py anumī<span type="hard-break">- </span><lb n="186,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,11</span>yeta</seg> | śa­bda­vi­dyu­dā­deḥ sā­kṣā­da­nu­pa­la­bdha­m u­pā­dā­na­m anumīyate ni­rṇi­ba­ndha­no­tpā­da­pra­sa­ṅga­bha­yā­n na punas tadutta­ra­kā­rya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="186,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,17</span>... yatāṃ, rūpopādānād rū­po­tpa­tti­vat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">tasmāt kathaṃcana sthi­ti­ma­taḥ pra­ti­kṣa­ṇaṃ vivarto 'pi nānyathā</seg>, gagana<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="186,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 186,19</span>... neṣyate saṃ­vi­da­dvai­tā­bhyu­pa­ga­mād iti matis tadā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">prabhavāder a­yo­gā­t kutaḥ pre­tya­bhā­vā­diḥ</seg> ? syā­dvā­di­bhi­r āpā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,02</span>... tasyāvya­va­sthi­tiḥ­, pra­ti­pa­kṣa­vya­va­cche­dā­bhā­vā­t | saṃvṛti­mā­tre­ṇa <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">saty api hetuphalabhāve '­kā­ra­ṇakā­ryā­nta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="187,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,03</span>vatsa­nta­ti­r na syād a­tā­dā­tmyā­vi­śe­ṣā­t</seg> | na hi kā­rya­kā­ra­ṇa­kṣa­ṇānām a­kā­rya­kā­ra­ṇa­kṣa­ṇe­bhya­s tā­dā­tmyā­bhā­vai<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,04</span>kānte kaścid viśeṣo nairantaryādiḥ saṃ­bha­va­ti­, tasya bhi­nna­saṃ­tā­na­kā­rya­kā­ra­ṇa­kṣa­ṇe­ṣv api bhāvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">tatsvabhāva<span type="hard-break">- </span><lb n="187,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,05</span>vi­śe­ṣā­va­kḷ­ptau tādātmye ko '­pa­ri­to­ṣaḥ</seg> ? ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­syai­vai­ka­saṃ­tā­na­kṣa­ṇā­nāṃ sva­bhā­va­vi­śe­ṣa­sya vyava<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,07</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">virodhasya sa­rva­thā­py apari­hā­rya­tvā­t</seg>, saṃvidi ve­dya­ve­da­kā­kā­ra­bhe­de 'pi tā­dā­tmyo­pa­ga­mā­d a­nya­thai­ka­jñā­na­tva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,09</span>... ci­ttā­dā­tmyā­bhā­ve saṃ­tā­na­ni­ya­ma­ni­ba­ndha­na­sya sva­bhā­va­vi­śe­ṣa­syā­nu­pa­la­bdheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">tatsaṃ­tā­nā­pe­kṣa­yā pre­tya­bhā­vā­di <lb n="187,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,10</span>mā maṃsta</seg>, kṣa­ṇa­kṣa­yai­kā­nte saṃ­tā­na­syai­va sā­dha­yi­tuṃ duḥ­śa­kya­tvā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">jñānajñeyayoḥ pra­ti­kṣa­ṇaṃ vi­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="187,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,11</span>tvāt</seg> | sa evāhaṃ tad e­ve­da­m iti pra­tya­bhi­jñā­nā­d a­nu­sma­ra­ṇā­d a­bhi­lā­ṣā­de­ś ca saṃ­tā­na­ni­ya­ma­si­ddhi­r iti cen na, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,12</span>tasyai­vā­saṃ­bha­vā­t | sarvathā vai­la­kṣa­ṇye puṃso 'rthasya ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">na vai pra­tya­bhi­jñā­nā­diḥ pu­ru­ṣā­nta­ra­va­d a­rthā­nta­ra­va­c ca | <lb n="187,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,13</span>tataḥ ka­rma­pha­la­saṃ­ba­ndho 'pi nā­nā­saṃ­tānavad aniyamān na yuktim a­va­ta­ra­ti</seg> | ta­da­nā­di­vāsa­nā­va­śā­t ta­nni­ya­ma </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,14</span>iti cen na, ka­thaṃ­ci­d apy atādātmye kā­rya­kā­ra­ṇa­kṣa­ṇa­yo­s ta­da­gha­ṭa­nā­t tadvat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">tatsūktaṃ '­kṣa­ṇi­ka­pa­kṣo bu­ddhi­ma­dbhi<span type="hard-break">- </span><lb n="187,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,15</span>r a­nā­da­ra­ṇī­yaḥ sa­rva­thā­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­n ni­tya­tvai­kā­nta­va­t</seg> ' | na cārthakriyā kā­rya­kā­ra­ṇa­rū­pā saty eva kāraṇe </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,16</span>syād asaty eva vā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">saty eva kāraṇe yadi kāryaṃ, trai­lo­kya­m e­ka­kṣa­ṇa­va­rtti syāt</seg>, kā­ra­ṇa­kṣa­ṇa­kā­le eva sarva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="187,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 187,17</span>syo­tta­ro­tta­ra­kṣa­ṇa­saṃ­tā­na­sya bhā­vā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_41">tataḥ saṃ­tā­nā­bhā­vā­t pakṣānta­rā­saṃ­bha­vā­c ca | iti sthitam eva</seg> sādhanaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_42 a_172"><l ana="sbt" n="sbt_42ab"><lb n="188,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 42ab</span>yady asat sarvathā kāryaṃ tan mā jani kha­pu­ṣpa­va­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_42cd"><lb n="188,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 42cd</span>mo­pā­dā­na­ni­yāmo bhūn māśvāsaḥ kā­rya­ja­nma­ni | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">42</ref> | </l></lg><p n="a_173" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="188,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 188,06</span>... bdhiḥ | kāryatvaṃ hi ka­thaṃ­ci­t sattvena vyāptam | ta­dvi­ru­ddhaṃ sa­rva­thā­py a­sa­ttva­m | pratītaṃ hi loke <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">ka­thaṃ­ci­t sataḥ <lb n="188,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 188,07</span>kā­rya­tva­m u­pā­dā­nasyo­tta­rī­bhavanāt</seg> | sad eva, katham asat syā­dvi­ro­dhā­d iti na codyaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">sakṛd api vi­ru­ddha­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="188,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 188,08</span>rmā­dhyā­sā­ni­rā­kṛ­te</seg> ś ci­tra­ve­da­na­va­d ity u­kta­prā­ya­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">tathā cānva­ya­vya­ti­re­ka­pra­tī­te­r bhā­va­sva­bhāva­ni­ba­ndha­nā­yāḥ <lb n="188,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 188,09</span>kiṃ phalam a­pa­lā­pe­na ? ta­da­nya­ta­ra­ni­rā­kṛ­tā­v u­bha­ya­ni­rā­kṛ­ti­r a­bhe­dā­t</seg> | katham a­nva­ya­vyati­re­ka­yo­r abheda iti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="188,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 188,16</span>... eva kāryasya bhāvād bhāve cā­bhā­vā­t | iti ni­ve­di­ta­prā­ya­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">tan nā­sa­tkā­ryaṃ­, sarvathāpy a­nu­tpā­da­pra­sa­ṅgā­t <lb n="188,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 188,17</span>kha­ku­su­ma­va</seg> d iti vya­va­ti­ṣṭha­te­, kā­rya­tva­ka­thaṃ­ci­tsa­ttva­yo­r eva vyā­pya­vyā­pa­kabhāvasya pra­si­ddhe­s tathā pratīteḥ | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="188,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 188,18</span>tata eva <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">na tādṛkkāra­ṇa­va­t­, sa­rva­thā­'­bhū­ta­tvād va­ndhyā­su­ta­va­t kathaṃcid a­sthi­tā­nu­tpa­nna­tvā­d iti yojyam</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_174" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="189,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 189,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">saty api pra­bha­va­la­kṣaṇe pū­rva­pū­rva­syo­tta­rī­bha­va­naṃ mṛ­tpi­ṇḍa­sthā­sa­ko­śa­ku­śū­lā­di­ṣu sa­ka­la­lo­ka­sā­kṣi­kaṃ</seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="189,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 189,04</span>siddham | tan na <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">sva­ma­nī­ṣi­kā­bhiḥ sadṛśāpa­rā­pa­ro­tpa­tti­vipra­la­mbhā­n a­va­dhā­ra­ṇāv a­kḷ­pti­m ā­ra­ca­ya­tāṃ mopā<span type="hard-break">- </span><lb n="189,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 189,05</span>dā­na­ni­ya­mo bhūt kā­ra­ṇā­ntaravat ta­da­nva­yā­bhā­vā­vi­śe­ṣā­t sarvathā vai­la­kṣa­ṇyāt</seg> | na hi mṛ­tpi­ṇḍa­sthā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_175" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="190,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,03</span>nanu ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">ni­ra­nva­ya­syā­pi tādṛśī pra­kṛ­ti­r ātmānaṃ kā­ra­ṇā­nta­re­bhyo yayā vi­śe­ṣa­ya­tī­ti cen na, <lb n="190,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,04</span>a­tya­nta­vi­śe­ṣānu­pa­la­bdheḥ | tada­vi­śe­ṣādarśane sa­rva­thā­ndhyaṃ syāt</seg>, vi­śe­ṣā­vi­śe­ṣa­yo­r adṛṣṭau ta­dra­hi­ta­va­stu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="190,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,05</span>rū­po­pa­la­mbhā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">tasmād iyam asya pra­kṛ­ti­r yayā pū­rvo­tta­ra­sva­bhā­va­hā­no­pā­dā­nā­dhi­ka­ra­ṇa­sthitiṃ <lb n="190,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,06</span>pra­ti­kṣa­ṇaṃ bibharti yato 'yam u­pā­dā­na­ni­ya­maḥ siddhaḥ</seg>, pū­rvo­tta­ra­sva­bhā­va­hā­no­pā­dā­na­mātre tadasiddheḥ sthitimātra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="190,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,07</span>vat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">athāpi ka­thaṃ­ci­d u­pā­dā­na­ni­ya­maḥ ka­lpye­ta­, kārya­ja­nma­ni katham āśvāsaḥ</seg> ? saṃ­vṛ­ti­mā­tre­ṇo­pa­ka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="190,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,08</span>lpitād u­pā­dā­na­ni­ya­mā­t kā­ryo­tpa­ttā­v a­nā­śvā­sa­da­rśa­nā­t sva­pna­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">tada­tya­ntā­sa­taḥ kā­rya­syo­tpa­tte­s tantubhyaḥ <lb n="190,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,09</span>pa­ṭā­di­r eva na punaḥ ku­ṭā­di­r iti ni­rhe­tu­ko niyamaḥ syāt | pū­rva­pū­rva­vi­śe­ṣā­d u­tta­ro­tta­ra­ni­ya­ma­ka­lpa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="190,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,10</span>yām a­nu­pā­dāne 'pi syāt</seg> ta­nni­ya­ma­ka­lpa­nā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">tathā­'­da­rśa­na­m a­he­tu­r atraiva vi­cā­rā­t</seg> | na hi yatraiva vivāda<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="190,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,11</span>s tad eva ni­ya­ma­he­tu­r iti yuktaṃ vaktum a­vi­cā­ra­ka­tva­pra­sa­ṅgā­t | yathā­da­rśa­naṃ ni­ya­ma­ka­lpa­nā­yāṃ hetāv api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">ka­thaṃ­ci­d ā<span type="hard-break">- </span><lb n="190,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,12</span>hi­ta­vi­śe­ṣa­ta­ntū­nāṃ pa­ṭa­sva­bhā­va­pra­ti­la­mbho­pa­la­mbhā­t tada­nya­ta­ra­vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­ni­ya­ma­ni­mi­ttā­tya­yā­t | <lb n="190,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 190,13</span>pratīter alam a­pa­lā­pe­na</seg> | na hi ta­ntu­ta­dvi­śe­ṣa­yo­r a­nya­ta­ra­sya vidhau niṣedhe ca niyam a­ni­mi­tta­m asti | na hi tantava </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="191,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 191,01</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_42">tasmād u­pa­la­bdhi­la­kṣa­ṇa­prā­ptā­nu­pa­la­bdhi­r a­na­nva­yasyaiva na punar u­bha­ya­rū­pa­sya | ity alaṃ pra­sa­ṅge­na</seg> | sa­rva­thā­nvaya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_43 a_176"><l ana="sbt" n="sbt_43ab"><lb n="191,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 43ab</span>na he­tu­pha­labhā­vā­di­r a­nya­bhā­vā­d ananvayāt | </l><l ana="sbt" n="sbt_43cd"><lb n="191,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 43cd</span>santānānta­ra­va­n naikaḥ sa­ntā­na­s tadvataḥ pṛthak || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_177" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="191,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 191,11</span>... ṣayā na punar anye iti vi­śe­ṣa­ni­ba­ndha­na­syā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_43">vi­la­kṣa­ṇā­nā­m a­tya­nta­bhe­de 'pi sva­bhā­va­taḥ kilāsaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="191,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 191,12</span>kīrṇāḥ saṃ­ta­ta­yaḥ ka­rma­pha­la­saṃ­ba­ndhā­di­ni­ba­ndha­naṃ śa­śa­vi­ṣā­ṇa­sye­va va­rtu­la­tva­m ācaritaṃ kaś cetanaḥ śradda<span type="hard-break">- </span><lb n="191,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 191,13</span>dhīta</seg> ? pra­tya­kṣe­ṇā­pra­tī­te 'rthe sva­bhā­va­syā­śru­yi­tu­m a­śa­kya­tvā­t <span resp="?" rend="underline">"­pra­tya­kṣe­ṇa pratīte 'rthe yadi pa­rya­nu­yu­jya­te</span> | svabhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_44 a_179"><l ana="sbt" n="sbt_44ab"><lb n="192,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 44ab</span>anyeṣv ananyaśabdo 'yaṃ saṃ­vṛ­tti­r na mṛṣāṃ katham ? | </l><l ana="sbt" n="sbt_44cd"><lb n="192,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 44cd</span>mukhyārthaḥ saṃ­vṛ­ti­r na syād vinā mukhyān na saṃvṛtiḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">44</ref> || </l></lg><p n="a_180" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="192,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,04</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_44">saṃtānibhyo 'nanyaḥ saṃ­tā­naḥ­, a­nya­thā­tma­no nā­mā­nta­ra­ka­ra­ṇā­t</seg> –ātmā saṃtāna iti, sukhādi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="192,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,05</span>pariṇāmebhyo bhinnasya vastuno vyā­pa­ka­syā­tma­tvā­d a­rtha­bhe­dā­bhā­vā­t | tathā nā­mā­nta­ra­ka­ra­ṇe ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_44">ni­tyā­ni­tya<span type="hard-break">- </span><lb n="192,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,06</span>vi­ka­lpā­nu­papatte</seg> r nānyaḥ saṃtāno vāstavaḥ syāt | ni­tya­vi­kalpe tasya saṃ­tā­ni­vyā­pa­ka­tvā­bhāvo '­ne­ka­sva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="192,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,09</span>... d e­ka­pra­tyava­ma­rśā­vi­ṣa­ya­tvā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_44">api tu saṃvṛttyā'nyeṣv a­na­nya­vya­va­hā­rā­t</seg>, ananya iti śa­bda­vi­ka­lpa­la<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="192,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,10</span>kṣa­ṇa­tvā­d eka<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_44">tvam u­pa­ri­ci­ta­m iti</seg> | anyeṣv a­na­nya­śa­bdo 'yaṃ saṃvṛtiḥ sau­ga­tai­r a­bhi­dhī­ya­te saṃtānaḥ | so 'pi kathaṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="192,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,11</span>mṛṣā na syāt ? | astu vyalīko 'yaṃ vya­va­hā­ra­s ta­the­ṣṭa­tvā­d iti cet tarhi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_44">vya­lī­ka­vya­va­hā­re 'pi vi­śe­ṣā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="192,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,12</span>pa­pa­tteḥ­, saṃbandhani­ya­mā­bhā­va­s ta­da­va­sthaḥ</seg>, sa­ka­la­saṃ­tānināṃ sā­ṅka­rya­syā­pa­ri­hṛ­ta­tvā­t­, u­pa­ca­ri­te­nai­ka­saṃ­tā­ne­na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="192,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,15</span>... nāder mukhyasya kāryasya ka­ra­ṇā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_44">u­pa­cā­ra­s tu narte mukhyāt | yathāgnir mā­ṇa­va­kaḥ | iti skhalati hi <lb n="192,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 192,16</span>tatrā­na­nya­pra­tya­yaḥ­, pa­rī­kṣā­'­kṣa­ma­tvā­t | ata e­vā­mu­khyārthaḥ prastutā­sā­dha­na­m</seg> | na hy agnir mā­ṇa­va­ka </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_45 a_181"><l ana="sbt" n="sbt_45ab"><lb n="192,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 45ab</span>catuṣkoṭer vi­ka­lpa­sya sarvā­nte­ṣū­ktya­yo­ga­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_45cd"><lb n="192,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 45cd</span>tattvānyatvam avācyaṃ cet tayoḥ saṃtānatadvatoḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_182" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="193,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,01</span>... ta­dva­to­s tattvam anyatvaṃ ca | iti tatrā­vā­cya­tva­si­ddhiḥ | prasiddhaṃ hi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_45">sa­ttvai­ka­tvā­di­ṣu sa­rva­dha­rme­ṣu sa­da­sa­du­bha­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="193,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,02</span>di­ca­tu­ṣko­ṭe­r a­bhi­dhā­tu­m a­śa­kya­tvā­t saṃ­tā­na­ta­dva­to­r api bhe­dā­bhe­do­bha­yā­nu­bha­ya­ca­tu­ṣko­ṭe­r a­na­bhi­lā­pya­tva­m</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="193,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,03</span>sarvo hi va­stu­dha­rmaḥ san vā syād asan vā ubhayo vā­nu­bha­yo vā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_45">sattve ta­du­tpa­tti­vi­ro­dhā­d asattve <lb n="193,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,04</span>punar ucchedapa­kṣo­pa­kṣi­pta­do­ṣā­d ubhaye co­bha­ya­do­ṣa­pra­sa­ṅgā­d a­nu­bha­ya­pa­kṣe 'pi vi­ka­lpā­nu­papatter ityādi</seg> yojyam | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_46 a_183"><l ana="sbt" n="sbt_46ab"><lb n="193,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 46ab</span>ava­kta­vya­ca­tuṣko­ṭi­vi­ka­lpo 'pi na kathyatām | </l><l ana="sbt" n="sbt_46cd"><lb n="193,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 46cd</span>a­sa­rvā­ntam avastu syād a­vi­śe­ṣyavi­śe­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">46</ref> || </l></lg><p n="a_184" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="193,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,10</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_46">na hi sa­rvā­thā­na­bhi­lā­pya­tve '­na­bhi­lā­pya­ca­tu­ṣko­ṭe­r a­bhi­dhe­ya­tvaṃ yuktaṃ, kathaṃcid a­bhi­lā­pya­tva­pra­sa­ṅgā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="193,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,11</span>tato bhavadbhir a­va­kta­vya­ca­tu­ṣko­ṭi­vi­ka­lpo 'pi na ka­tha­nī­yaḥ | iti na pa­ra­pra­tyā­yanaṃ nāma | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_46">api caivaṃ sati <lb n="193,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,12</span>sa­rva­vi­ka­lpā­tī­ta­m avastv eva syād anyatra vācoyukteḥ</seg> | jā­tya­nta­ra­m eva hy a­ne­kā­ntātmakaṃ sa­rva­thai­kā­nta­vi­ka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_47 a_185"><l ana="sbt" n="sbt_47ab"><lb n="193,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 47ab</span>dra­vyā­dya­nta­rabhāvena niṣedhaḥ saṃjñinaḥ sataḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_47cd"><lb n="193,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 47cd</span>a­sa­dbhe­do na bhāvas tu sthānaṃ vi­dhi­ni­ṣe­dha­yoḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">47</ref> || </l></lg><p n="a_186" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="193,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,22</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_47">dra­vya­kṣe­tra­kā­la­bhā­vā­nta­raiḥ pra­ti­ṣe­dhaḥ saṃjñinaḥ sataḥ kriyate</seg> sva­dra­vya­kṣe­tra­kā­la­bhā­vai­r na <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_47">punar asataḥ, <lb n="193,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 193,23</span>ta­dvi­dhi­pra­ti­ṣe­dhā­vi­ṣa­ya­tvā­t</seg> | dra­vyā­dya­nta­ra­bhā­ve­ne­va sva­dra­vyā­di­bhā­ve­nā­py asattve kuto vidhir nāma ? | ta­da­bhā­ve <pb n="194"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="194,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 194,03</span>... ṣaṇaṃ vābhyupajñā­ta­vya­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_47">na caitadviruddhaṃ sva­la­kṣa­ṇa­m a­ni­rde­śya­m i­tyā­di­va­t</seg> | sva­la­kṣa­ṇaṃ hi sva­rū­pe­ṇā­sā­dhā­ra­ṇe­nā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="194,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 194,07</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_47">abhāvo '­na­bhi­lā­pya ity api bhā­vā­bhi­dhā­nā­d e­kā­nta­vṛttāv eva do­ṣo­dbhā­vā­bhi­dhā­nai­r api kathaṃcid a­bhā­vā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="194,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 194,08</span>dhānāt</seg> | yathaiva hy abhāva iti bhā­vā­nta­ra­m a­bhi­dhī­ya­te '­na­bhi­lā­pya iti cā­bhi­lā­pyā­nta­raṃ tathā bhāvo '­bhi­lā­pya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_48 a_187"><l ana="sbt" n="sbt_48ab"><lb n="194,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 48ab</span>a­va­stva­na­bhi­lā­pyaṃ syāt sarvāntaiḥ pa­ri­va­rji­ta­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_48cd"><lb n="194,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 48cd</span>vastv e­vā­va­stu­tāṃ yāti prakriyāyā viparyayāt || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_188" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="194,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 194,20</span>... pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddha­m idam a­bhi­hi­taṃ va­stu­tve­ta­ra­yo­r a­nyo­nya­pa­ri­hā­ra­sthi­ta­tvā­d iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_48">ced bhā­va­vya­ti­re­kavā­ci­bhi­r api vā<span type="hard-break">- </span><lb n="194,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 194,21</span>kyatām ā­pa­nnai­r bhāvābhidhānān nātra kiṃcid vi­ru­ddha­m</seg> | na hy a­brā­hma­ṇa­m ā­na­ye­t yādi śabdair vā­kya­tva­m u­pa­ga­tai­r brāhmaṇā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="195,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 195,01</span>... m u­pa­ga­te­na va­stu­śū­nya­tva­vā­ci­nā va­stva­nta­rā­bhi­dhā­naṃ virudhyate | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_48">ataḥ sūktaṃ 'yad avastu tad a­na­bhi­lā­pyaṃ yathā <lb n="195,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 195,02</span>na kiṃcit | yat punar a­bhi­lā­pyaṃ tad vastveva yathā khapuṣpābhāvaḥ'</seg> iti | nātra sā­dhya­vi­ka­la­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ khe </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="195,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 195,03</span>pu­ṣpā­bhā­va­sya kha­sva­rū­pa­tvā­t | su­pra­tī­taṃ hi loke <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_48">anyasya kai­va­lya­m i­ta­ra­sya vai­ka­lyaṃ­, svabhā­va­pa­ra­bhā­vā­bhyāṃ <lb n="195,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 195,04</span>bhā­vā­bhā­va­vya­va­sthi­te­r bhāvasya</seg> | na hi vastunaḥ sarvathā bhāva eva, sva­rū­pe­ṇe­va pa­ra­rū­pe­ṇā­pi bhā­va­pra­sa­ṅgā­t | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_49 a_190"><l ana="sbt" n="sbt_49ab"><lb n="195,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 49ab</span>sa­rvā­ntā­ś ced a­va­kta­vyā­s teṣāṃ kiṃ vacanaṃ punaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_49cd"><lb n="195,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 49cd</span>saṃ­vṛ­ti­ś cen mṛṣaivaiṣā pa­ra­mā­rtha­vi­pa­rya­yā­t || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">49</ref> || </l></lg><p n="a_191" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="195,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 195,20</span>... mṛṣaiva saṃ­vṛ­ti­r e­ṣā­bhyu­pa­ga­nta­vyā­, pa­ra­mā­rtha­vi­pa­rya­ya­rū­pa­tvā­t tasyāḥ | iti tattvataḥ kiṃ vacanaṃ syāt ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">punar apy ava<span type="hard-break">- </span><lb n="195,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 195,21</span>ktavyavādinaṃ pa­rya­nu­yu­ñjmahe, sarve dharmā yadi vā­ggo­ca­rā­tī­tāḥ katham ime 'bhilapyante ? iti, </seg> svava<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="195,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 195,22</span>ca­na­vi­ro­dhā­nu­ṣa­ṅgā­t sarvadā mau­na­vra­ti­ko 'ham iti pra­ti­pā­da­ya­ta iva parān | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">saṃvṛttyā</seg> cet sarve dharmā ity ava<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="196"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="196,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,01</span>ktavyā iti cā­bhi­la­pya­nte bha­va­dbhi­r na, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">vikalpānu­pa­pa­tteḥ</seg> | saṃvṛtyeti hi sva­rū­pe­ṇa pa­ra­rū­pe­ṇo­bha­ya­rū­pe­ṇa </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="196,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,02</span>vā tattvena mṛ­ṣā­tve­ne­ti vā vi­ka­lpe­ṣu no­pa­pa­dyate | tatra saṃvṛttyā vaktavyā iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">sva­rū­pe­ṇa cet katham a­na­bhi­lā<span type="hard-break">- </span><lb n="196,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,03</span>pyāḥ</seg> ? sva­rū­pe­ṇā­bhi­lā­pyā­nā­m a­na­bhi­lā­pya­tva­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">pa­ra­rū­pe­ṇa cet tat teṣāṃ svarūpaṃ syād ye</seg> nā­bhi­lā­pyāḥ | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="196,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,04</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">kevalaṃ vācaḥ skhalanaṃ gamyeta</seg> gotraskha­la­na­va­t sva­rū­pe­ṇe­ti vaktavye pa­ra­rū­pe­ṇe­ti va­ca­nā­t­, viśeṣarū­pa­va­t </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="196,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,06</span>... svayaṃ niḥsvarū­pa­tva­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">ubha­ya­pa­kṣe 'py u­bha­ya­do­ṣā­nu­ṣa­ṅgaḥ | tattvena cet katham a­va­kta­vyāḥ</seg> ? kevalaṃ vacaḥ<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="196,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,07</span>skhalanaṃ ga­mye­ta­, tattvena vaktavyā iti vacane prastute saṃvṛttyā vaktavyā iti va­ca­na­pra­vṛ­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">mṛ­ṣā­tve­na ce<span type="hard-break">- </span><lb n="196,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,08</span>t katham uktāḥ</seg> ? sarvathā mṛ­ṣo­ktā­nā­m a­nu­kta­sa­ma­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_49">tad alam a­pra­ti­ṣṭhi­tami­thyā­vi­ka­lpau­dhaiḥ­, </seg> sarva­thā­na­bhi­lā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_50 a_193"><l ana="sbt" n="sbt_50ab"><lb n="196,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 50ab</span>a­śa­kya­tvād avācyaṃ kim a­bhā­vā­t kim a­bo­dha­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_50cd"><lb n="196,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 50cd</span>ā­dya­nto­kti­dva­yaṃ na syāt kiṃ vyāje­no­cya­tāṃ sphuṭam || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_194" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="196,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,13</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">a­rtha­syā­na­bhi­lā­pya­tva­m a­bhā­vā­d vaktur a­śa­kte­r a­na­va­bo­dhā­d vā ? pra­kā­rā­nta­rā­saṃ­bha­vā­t</seg> | nanu ca mau­na­vra­tā­t prayo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="196,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,17</span>... a­na­va­bo­dhā­śa­kya­tva­yo­r iha <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">bu­ddhi­ka­ra­ṇa­pā­ṭa­vā­pe­kṣa­tvā­t</seg> pra­kā­rā­nta­ra­tva­m eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">na ca sarvatra tadabhāvo yuktaḥ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="196,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 196,21</span>... rūpeṇa ? sphuṭam a­bhi­dhī­yatāṃ sa­rva­thā­rthā­bhā­va iti, tathā vacane va­ñca­ka­tvā­yo­gā­d a­nya­thā­nā­pta­tva­prasakteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">tato</seg> <pb n="197"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="197,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">nai­rā­tmyā­n na vi­śe­ṣye­ta, madhyamapa­kṣā­va­la­mba­nā­t</seg> | ko hy atra viśeṣo '­rtha­syā­bhā­vā­d a­vā­cya­tvaṃ nai­rā­tmya­m iti ca ? </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="197,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,02</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">a­śa­kya­sa­ma­yatvād a­na­bhi­lā­pya­m a­rtha­rū­pa­m iti cen na, kathaṃcic cha­kya­saṃ­ke­ta­tvā­d | dṛśya­vi­ka­lpya­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="197,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,03</span>tvāt pa­ra­mā­rtha­sya pra­ti­bhā­sa­bhe­de 'pīty uktam</seg> | na hi dṛ­śya­sva­bhā­va eva pa­ra­mā­rtho na punar vi­ka­lpya­sva­bhā­vaḥ sāmā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="197,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,07</span>... vi­ṣa­ya­sya vya­va­hā­rakāle 'nanu­ga­ma­nā­d vi­ṣa­yi­ṇaḥ śabdasya na ta­dvā­ca­ka­tva­m a­nya­thā­ti­prasa­ṅgā­t­' iti, tad eta<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">dviṣaya<span type="hard-break">- </span><lb n="197,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,08</span>vi­ṣa­yi­ṇo­r bhi­nna­kā­la­tvaṃ pratyakṣe 'pi samānaṃ</seg>, śa­bda­vi­ka­lpa­kālavat pra­tya­kṣa­pra­ti­bhā­sa­kā­le 'pi vi­ṣa­ya­syāsaṃbha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="197,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,10</span>... tyakṣasyā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">vi­pa­rī­ta­pra­ti­pa­ttiḥ­, anyatrāpi</seg> sāsty eva | na hi śa­bdā­da­rthaṃ pa­ri­cche­dya pra­va­rta­mā­no vi­pa­rī­taṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="197,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,13</span>... samīkṣya sarvatra ta­tka­lpa­nā­stu­, viśeṣābhāvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_50">darśa­na­vi­ka­lpa­yoḥ pa­ra­mā­rthai­katā­na­tvā­bhā­ve na kiṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="197,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 197,14</span>t siddham | dṛṣṭa­syā­ni­rṇa­yā­d adṛṣṭa­ka­lpa­nā­d a­dṛ­ṣṭa­ni­rṇa­ya­sya pradhānādi­vi­ka­lpā­vi­śe­ṣā­t</seg> kuto da­rśa­na­sya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_51 a_195"><l ana="sbt" n="sbt_51ab"><lb n="197,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 51ab</span>hi­na­stya­na­bhi­sandhātṛ na hi­na­stya­bhi­saṃ­dhimat | </l><l ana="sbt" n="sbt_51cd"><lb n="197,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 51cd</span>badhyate taddvayāpetaṃ cittaṃ baddhaṃ na mucyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">51</ref> || </l></lg><p n="a_196" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="198,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 198,01</span>... baddhaṃ, tan na mu­cya­te­, tato 'nyasya mukteḥ | iti ko 'nyaḥ pra­kā­śa­ye­n nira­nva­yā­t tasyaivam ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_51">saṃ­tā­nā­de­r a­yo­gā­d iti —<lb n="198,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 198,02</span>karta­vya­tā­su cikīrṣor vi­nā­śā­t kartur a­ci­kī­rṣu­tvā­t ta­du­bha­yavi­ni­rmu­kta­sya bandhāt tadavi­ni­rmu­kte­ś ca yama<span type="hard-break">- </span><lb n="198,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 198,03</span>ni­ya­mā­de­r a­vi­dhe­yatvaṃ, kurvato vā yat kiṃcana kāritvaṃ</seg> pratyetavyam | na caivam a­ne­kā­nta­vā­di­naḥ­, pra­ti­kṣa­ṇaṃ pari<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_52 a_197"><l ana="sbt" n="sbt_52ab"><lb n="198,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 52ab</span>a­he­tu­ka­tvā­n nāśasya hiṃ­sā­he­tu­r na hiṃsakaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_52cd"><lb n="198,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 52cd</span>ci­tta­saṃ­ta­ti­nā­śa­ś ca mokṣo nā­ṣṭā­ṅga­he­tu­kaḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">52</ref> || </l></lg><p n="a_198" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="198,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 198,10</span>sa­rva­thā­py ahetuṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_52">vi­nā­śa­ma­bhyu­pa­ga­mya ka­sya­ci­d yadi hiṃ­sa­ka­tvaṃ brūyāt katham a­vi­kla­vaḥ ? tathā <lb n="198,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 198,11</span>nirvāṇaṃ saṃ­tā­na­sa­mū­la­ta­la­pra­hā­ṇa­la­kṣa­ṇaṃ sa­mya­ktva­saṃ­jñā­saṃ­jñi­vā­kkā­ya­ka­rmā­nta­rvyā­yā­mā­'­jī­va­smṛ­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="198,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 198,12</span>sa­mā­dhi­lala­kṣa­ṇā­ṣṭā­ṅga­he­tu­kaṃ</seg> yadi brūyāt tadāpi kathaṃ svasthaḥ ? tayor a­he­tu­ka­vi­nā­śā­bhyu­pa­ga­ma­hiṃ­sa­ka­tva­yo­r a­ṣṭā­ṅga­he<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="198,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 198,13</span>tu­ka­tva­ni­rvā­ṇa­va­ca­na­yo<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_52">ś cānyonyaṃ vi­pra­ti­ṣe­dhāt</seg> su­ga­ta­sya sa­rva­jña­tve­ta­ra­va­t | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_53 a_199"><l ana="sbt" n="sbt_53ab"><lb n="198,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 53ab</span>vi­rū­pa­kā­ryā­ra­mbhā­ya yadi he­tu­sa­māgamaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_53cd"><lb n="198,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 53cd</span>ā­śra­yi­bhyām ananyo 'sāv a­vi­śe­ṣād a­yu­kta­va­t || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_200" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="199,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,03</span>... he­tva­bhā­vā­d u­tta­ro­tpāda­syā­he­tu­ka­tvaṃ nānu­ma­nya­te iti katham a­nā­ku­laḥ ? | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">visa­bhā­ga­saṃ­tā­no­tpā­da­nā­ya hetusa<span type="hard-break">- </span><lb n="199,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,04</span>nnidhir na pradhvaṃsāya, pūrvasya svarasato ni­vṛ­tte­r iti cet sa punar u­tta­ro­tpā­daḥ sva­ra­sa­taḥ kin na syāt ? </seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="199,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,05</span>ta­ddhe­to­r apy a­kiṃ­ci­tka­ra­tva­sa­ma­rtha­nā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">d vi­nā­śa­he­tu­va­t | sva­ra­so­tpa­nna­m api ta­da­na­nta­ra­bhā­vi­tvā­t tena vyapa­di­śya­te <lb n="199,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,06</span>iti ced itaratra sa­mā­na­m</seg> | kārya­kṣa­ṇa­va­tpū­rva­kṣa­ṇa­pradhvaṃ­sa­syā­pi he­tva­na­ntara­bhā­vi­tvā­vi­śe­ṣā­t tena vyapadeśo 'stu, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="199,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,07</span>na vā, kāryasyāpīty a­vi­śe­ṣaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">paramārthatas ta­da­he­tu­ka­tve pra­ti­pa­ttra­bhi­prāyā­vi­śe­ṣe 'pi svataḥprahā­ṇa­vā­dī na <lb n="199,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,08</span>śakro '­tyā­tmā­naṃ nyā­ya­mā­rga­m a­nu­kā­ra­yi­tuṃ</seg>, tathā va­da­ta­s tasya nyā­yā­ti­kra­mā­t | na ca ni­ra­nva­ya­vi­nā­śa­vā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="199,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,09</span>dinaḥ sa­bhā­ga­vi­sabhā­ga­vi­ve­kaḥ śre­yā­n­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">sarvadā virūpa­kā­rya­tvā­t</seg>, kā­ra­ṇa­sya ka­thaṃ­ci­d anvayāpāye sa­bhā­ga­pra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="199,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,10</span>tya­yā­yo­gā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">sa­bhā­ga­vi­sabhā­gā­va­kḷ­ptiṃ pra­ti­pa­ttra­bhi­prā­ya­va­śā­t samanugacchan sa­he­tu­kaṃ vināśaṃ tataḥ kiṃ <lb n="199,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,11</span>nā­nu­jā­nī­yā­t ? na ca samananta­ra­kṣa­ṇa­yo­r nā­śo­tpā­dau pṛ­tha­gbhū­tau mithaḥ svāśrayato vā yau samaṃ sa<span type="hard-break">- </span><lb n="199,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,12</span>he­tu­ke­ta­rau stāṃ, pratipattya­bhi­dhā­nabhede 'pi grā­hya­grā­ha­kā­kā­ra­va­t­, sva­bhā­va­pra­ti­bandhāt</seg> | na hi tayor mithaḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="199,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 199,18</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">saṃjñāc chanda­ma­ti­smṛ­tyā­di­va­t saty api bhede sa­ma­kā­la­bhāvinoḥ kathaṃ sa­ha­kā­rī punar anyata­ra­syai­va</seg> <pb n="200"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="200,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">hetur a­he­tu­r vā</seg> syāt, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">kāryarū­pā­de­r iva kā­ra­ṇa­m</seg> | saṃjñā hi pra­tya­bhi­jñā­, chanda icchā | tenādi­śa­bda­syo­bha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="200,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,05</span>... kā­ra­ṇa­rū­pā­di­s taba­ka­va­t | yataś caivaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">tasmāt kāryakāra­ṇa­yo­r u­tpā­da­vi­nā­śau na sa­he­tu­kā­he­tu­kau sa­ha­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="200,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,06</span>d ra­sā­di­va­t</seg> | na hi kā­ra­ṇa­ra­sā­di­kalāpaḥ kāryasya ra­sa­syai­va hetur na punā rū­pā­de­r iti pra­tī­ti­r asti, yataḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="200,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,12</span>... vya­va­hā­ra­dva­ya­sa­dbhā­vā­t | tataḥ kā­ryo­tpā­da­va­tkā­ra­ṇa­vi­nā­śaḥ sa­he­tu­ka evābhyupeyaḥ | nanu heto<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53"><span resp="?" rend="underline">r na tasya <lb n="200,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,13</span>kiṃcid bhavati, na bhavaty eva kevalam iti</span> ce</seg> t tarhi kāraṇāt kāryasya na kiṃcid bha­va­ti­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">bhavaty eva ke­va­la­m iti <lb n="200,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,14</span>samānaṃ</seg> vi­nā­śa­va­d u­tpā­da­syā­pi ni­rhe­tu­ka­tvā­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">tasmād ayaṃ vi­nā­śa­he­tur bhāvam a­bhā­vī­ka­ro­tī­ti na punar a<span type="hard-break">- </span><lb n="200,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,15</span>kiṃcitkaraḥ | kā­ryo­tpa­tti­he­tur vā yady abhāvaṃ na bhā­vī­ku­ryā­d bhāvaṃ ka­ro­tī­ti kṛtasya kā­ra­ṇā­yo­gā­d akiṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="200,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,16</span>citkaraḥ</seg> syāt, sarvathā bhāvaṃ bhāvī­ku­rva­to vyā­pā­ra­vai­pha­lyā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_53">tad atatkaraṇādi­vi­ka­lpa­saṃ­ha­ti­r u­bha­ya­tra <lb n="200,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 200,17</span>sadṛśī</seg> | yathaiva hi vi­nā­śa­he­toḥ kuṭasya ta­da­bhi­nna­vi­nā­śa­ka­ra­ṇe ta­tka­ra­ṇā­d a­kiṃ­ci­tka­ra­tvaṃ­, ta­dbhi­nna­vi­nā­śa­ka­ra­ṇe </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_54 a_202"><l ana="sbt" n="sbt_54ab"><lb n="201,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 54ab</span>ska­ndha­sa­nta­ta­ya­ś caiva saṃ­vṛ­ti­tvā­d a­saṃ­skṛ­tāḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_54cd"><lb n="201,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 54cd</span>sthi­tyu­tpa­tti­vya­yā­s teṣāṃ na syuḥ kha­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">54</ref> || </l></lg><p n="a_203" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="201,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 201,10</span>... sau­ga­ta­sya | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_54">rū­pa­ve­da­nā­vi­jñā­na­saṃ­jñā­saṃ­skā­ra­ska­ndhasaṃ­ta­ta­yo '­saṃ­skṛ­tāḥ saṃ­vṛ­ti­tvā­t­, <lb n="201,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 201,11</span>yat punaḥ saṃskṛtaṃ tat pa­ra­mā­rtha­sa­t­, yathā sva­la­kṣa­ṇaṃ­, na tathā ska­ndha­saṃ­ta­ta­yaḥ</seg>, iti sādhya­vyā­vṛ­ttau </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="201,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 201,13</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_54">tataḥ sthi­tyu­tpa­tti­vi­pa­tti­ra­hi­tāḥ</seg> pra­ti­pā­dya­nte | tathā hi | ska­ndha­sa­nta­ta­yaḥ sthi­tyu­tpa­tti­vi­pa­tti­ra­hi­tā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="201,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 201,16</span>... vya­bhi­cā­raḥ | sarvathā sthi­ti­ma­to '­saṃ­skṛ­ta­sya ca ka­sya­ci­d va­stu­no­nu­pa­pa­tte­ś ca ni­ra­va­dyo­yaṃ hetuḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_54">tato visa<span type="hard-break">- </span><lb n="201,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 201,17</span>bhāgasaṃ­tā­no­tpa­tta­ye vi­nā­śa­he­tur iti poplūyate</seg>, rū­pā­di­ska­ndha­saṃ­ta­te­r u­tpa­tti­ni­ṣe­dhā­t ta­dvi­nā­śa­syā­pi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_55 a_204"><l ana="sbt" n="sbt_55ab"><pb n="202"/><lb n="202,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 55ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kā­tmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_55cd"><lb n="202,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 55cd</span>avā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">55</ref> || </l></lg><p n="a_205" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="202,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 202,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_55">ni­tya­tve­ta­rai­kā­nta­dva­ya­m apy a­yu­kta­m a­ṅgī­ka­rtuṃ­, vi­ro­dhā­d yu­ga­pa­jjī­vi­ta­ma­ra­ṇa­va­t</seg> | tādātmye hi nityatvā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="202,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 202,04</span>ni­tya­tva­yo­r ni­tya­tva­m eva syād a­ni­tya­tva­m eva vā | tathā ca no­bha­yai­kātmyaṃ, vi­pra­ti­ṣe­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_55">ni­tya­tvā­ni­tya­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="202,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 202,05</span>bhyām ata e­vā­na­bhi­lā­pya­m ity a­yu­ktaṃ­, ta­de­kā­nte '­na­bhi­lā­pyo­kte­r a­nu­pa­pa­tteḥ</seg>, sa­rva­thā­na­bhi­lā­pyaṃ tattvam ity a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_56 a_207"><l ana="sbt" n="sbt_56ab"><lb n="202,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 56ab</span>nityaṃ tatpra­tya­bhi­jñā­nā­n nākasmāt ta­da­vi­cchidā | </l><l ana="sbt" n="sbt_56cd"><lb n="202,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 56cd</span>kṣaṇikaṃ kālabhedāt te buddhyasaṃcara­do­ṣa­taḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">56</ref> || </l></lg><p n="a_209" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="205,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,08</span>... rodhāt | śaśva­da­vi­cchi­nne­dā­nī­nta­na­tva­sya dra­vya­tvā­d anityatvai­kā­nta­syā­vya­va­sthi­te­r ni­tya­tvai­kā­nta­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">tadekānta<span type="hard-break">- </span><lb n="205,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,09</span>dvaye 'pi parāmarśa­pra­tya­yā­nu­pa­pa­tte­r a­ne­kā­ntaḥ</seg>, syān nityam eva sarvaṃ syād a­ni­tye­m eveti siddhaḥ | </seg> </p><p n="a_210" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="205,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,10</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">sthityabhāve hi pra­mā­tu­r anyena dṛṣṭaṃ nāparaḥ pra­tya­bhi­jñā­tu­m arhati</seg> | pūrvo­tta­ra­pra­mā­tṛ­kṣa­ṇa­yoḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="205,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,11</span>va­la­kṣa­ṇe <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">saṃ­ba­ndha­vi­śe­ṣe 'pi pitreva dṛṣṭaṃ putro</seg> na pra­tya­bhi­jñā­tu­m arhati | tayor u­pā­dā­no­pā­de­ya­la­kṣa­ṇaḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">sann apy ati<span type="hard-break">- </span><lb n="205,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,12</span>śayaḥ pṛthaktvaṃ na ni­rā­ka­ro­ti</seg> | pṛthaktve ca pū­rvā­pa­ra­kṣa­ṇa­yoḥ pra­tya­va­marśo na syāt | yad eva hi pṛthaktvaṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="205,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,13</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">tad evānyatrāpi pra­tya­va­ma­rśā­bhā­va­ni­ba­ndha­naṃ</seg>, sarvatra tadavi­śe­ṣā­t | yadi punar e­ka­saṃ­ta­ti­pa­ti­te­ṣu pra­tya­va­ma­rśo na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="205,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,15</span>... kutaḥ siddhā ? pra­tya­bhi­jñā­nā­d iti cet tarhi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">e­ka­saṃ­ta­tyā pra­tya­bhi­jñā­naṃ pra­tya­bhi­jñā­na­ba­lā­c cai­ka­saṃ­ta­ti­r iti <lb n="205,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,16</span>vyaktam i­ta­re­ta­rā­śra­ya­ṇa­m etat | na ca pakṣāntare samānaṃ, sthiter anu­bha­va­nā­t</seg> | na hy e­ka­dra­vya­si­ddheḥ pratya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="205,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,18</span>... si­ddhi­va­da­bhe­da­jñā­nāt sthiter a­nu­bha­vā­bhyu­pa­gamāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">tadvi­bhra­ma­ka­lpa­nā­yā­m u­tpā­da­vi­nā­śa­yo­r a­nā­śvā­saḥ­, tathānu<span type="hard-break">- </span><lb n="205,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 205,19</span>bha­va­ni­rṇa­yā­nu­pa­labdher yathā sva­la­kṣa­ṇaṃ pa­ri­gī­ya­te</seg> | so 'yaṃ pra­ti­kṣa­ṇa­m u­tpā­da­vi­nā­śau sarvathā sthitir ahitau <pb n="206"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="206,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,01</span>sakṛd apy a­ni­ści­nva­nn eva sthi­tya­nu­bha­va­ni­rṇa­yaṃ vibhrāntaṃ ka­lpa­ya­tī­ti kathaṃ na nirātmaka eva ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">tatraitat syāt svabhāvā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,02</span>vinirbhāge 'pi na saṃkalanaṃ da­rśa­na­kṣa­ṇānta­ra­va­t</seg> | na hy e­ka­smi­n darśanaviṣaye kṣaṇe '­vi­ni­rbhā­ge 'pi pra­tya­bhi­jñā­na­m a<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="206,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,03</span>stīti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">satyam ekānte evāyaṃ doṣaḥ</seg>, sarvathā nitye pau­rvā­pa­ryā­yo­gā­t pra­tya­bhi­jñā­nā­saṃ­bha­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">tataḥ kṣaṇikaṃ <lb n="206,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,04</span>kāla­bhe­dā­t</seg> | na cāyam a­si­ddhaḥ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">darśa­na­pra­tya­bhi­jñā­na­sa­ma­ya­yo­r abhede ta­du­bha­yā­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t</seg>, da­rśa­na­sa­ma­ya­syābhede </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="206,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,07</span>... pra­ti­pa­tta­vya­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">kiṃ ca pakṣadvaye 'pi jñānāsaṃ­cā­rā­nu­ṣa­ṅgā­d anekāntasiddhiḥ</seg> | na hi ni­tya­tvai­kā­nta­pa­kṣa­va­tkṣa­ṇi­kai<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="206,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,08</span>kā­nta­pa­kṣe 'pi jñā­na­saṃ­cā­ro 'sti, ta­syā­ne­kā­nte eva pratīteḥ | kevala<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">m a­po­ddhā­ra­kalpanayā ka­thaṃ­ci­j jā­tya­nta­re 'pi <lb n="206,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,09</span>vastuni pra­tya­bhi­jñā­nā­di­ni­ba­ndha­ne sthityādayo vyavasthāpyeran</seg>, sarvathā jā­tya­nta­re tada­po­ddhā­ra­ka­lpa­nā­nu­pa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="206,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,10</span>patteḥ sthi­tyā­di­sva­bhā­va­bhe­da­vya­va­sthā­nā­gha­ṭa­nā­t­, sarvathā tadajātya­nta­ra­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_56">na ca svabhāva­bhe­do­pa­la­mbhe 'pi <lb n="206,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 206,11</span>nānātva­vi­ro­dha­sa­ṅka­rā­na­va­sthā­nu­ṣa­ṅga­ś cetasi grā­hya­grā­ha­kā­kāravat</seg> | na hy ekasya vastunaḥ sa­kṛ­da­ne­ka­sva­bhā­vo­pa­lambhe </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_57 a_212"><l ana="sbt" n="sbt_57ab"><lb n="207,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 57ab</span>na sāmānyātma­no­de­ti na vyeti vyaktam a­nva­yā­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_57cd"><lb n="207,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 57cd</span>vye­tyu­de­ti viśeṣāt te sahaikatro­da­yā­di sat || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">57</ref> || </l></lg><p n="a_213" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="208,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 208,02</span>... sat" iti sū­tra­kā­ra­va­ca­nā­t | na cedaṃ yu­kti­ra­hi­taṃ­, tathā yu­kti­sa­dbhā­vā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_57">calāca­lā­tma­kaṃ vastu kṛtakā<span type="hard-break">- </span><lb n="208,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 208,03</span>kṛ­ta­kā­tma­ka­tvā</seg> d iti | na cātra hetur a­si­ddhaḥ­, pū­rva­rū­pa­tyā­gā­vi­nā­bhā­vi­pa­ra­rū­po­tpāda­syā­pe­kṣi­ta­para­vyā­pā­ra­tve­na </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="208,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 208,04</span>kṛ­ta­ka­tva­si­ddheḥ­, sadā sthā­snu­sva­bhāva­syā­na­pe­kṣi­ta­pa­ra­vyā­pā­ra­tve­nā­kṛ­ta­ka­tva­ni­śca­yā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_57">na hi ce­ta­na­syā­nyasya <lb n="208,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 208,05</span>vā sarva­tho­tpa­ttiḥ­, sa­dā­di­sā­mā­nya­sva­bhā­ve­na sata e­vā­ti­śa­yānta­ro­pa­la­mbhā­d ghaṭavat ka­thaṃ­ci­d utpāda<span type="hard-break">- </span><lb n="208,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 208,06</span>vi­ga­mā­tma­katvād ityādi yojyam</seg> | nāpi vināśa eva, tata eva tadvat | na ca sthitir eva, vi­śe­ṣā­kā­re<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_58 a_214"><l ana="sbt" n="sbt_58ab"><lb n="209,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 58ab</span>kāryotpādaḥ kṣayo hetor niyamāl lakṣaṇāt pṛthak | </l><l ana="sbt" n="sbt_58cd"><lb n="209,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 58cd</span>na tau jātyādyava­sthā­nā­d anapekṣāḥ kha­pu­ṣpa­va­t || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_218" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="210,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 210,19</span>na caivaṃ sa­rva­tho­tpā­da­vi­nā­śa­yo­r abheda eva, lakṣaṇāt pṛ­tha­ktva­si­ddheḥ | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_58">kā­rya­kā­ra­ṇa­yo­r u­tpā­da­vi­nā­śau <lb n="210,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 210,20</span>kathaṃcid bhinnau bhi­nna­la­kṣa­ṇa­saṃ­ba­ndhi­tvā­t su­kha­duḥ­kha­va­t</seg> | nā­trā­si­ddhaṃ sā­dha­naṃ­, kā­ryo­tpā­da­sya sva­rū­pa­lā­bha­la­kṣaṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="211,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,02</span>... kathaṃcid a­bhe­da­grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­sa­dbhā­vā­t | tathā hi | u­tpā­da­vi­nā­śau prakṛtau <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_58">syād a­bhi­nnau­, tada­bhe­da­sthi­ta­jā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="211,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,03</span>saṃ­khyā­dyā­tma­ka­tvā­t puru­ṣa­va­t</seg> | nā­trā­si­ddho hetuḥ, mṛ­dā­di­dra­vya­vya­ti­re­ke­ṇa nā­śo­tpā­da­yo­r a­bhā­vā­t | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="211,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,09</span>... tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_58">u­tpā­da­vi­ga­ma­dhrau­vya­la­kṣa­ṇaṃ syād bhinnam a­skha­la­nnā­nā­pra­tī­teḥ rūpādivat</seg> | sarvasya vastuno </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="211,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,13</span>... hi pa­ra­spa­ra­m a­na­pe­kṣāḥ kha­pu­ṣpa­va­n na santy eva | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_58">utpādaḥ kevalo nāsti sthi­ti­vi­ga­ma­ra­hi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="211,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,14</span>tvād vi­ya­tku­su­ma­va­t | tathā sthi­ti­vi­nā­śau pra­ti­pa­tta­vyau</seg> | sthitiḥ kevalā nāsti, vi­nā­śo­tpā­da­ra­hi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_59 a_219"><l ana="sbt" n="sbt_59ab"><lb n="211,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 59ab</span>gha­ṭa­mau­lisu­va­rṇā­rthī nā­śo­tpā­da­sthi­ti­ṣv ayam | </l><l ana="sbt" n="sbt_59cd"><lb n="211,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 59cd</span>śo­ka­pra­mo­dam ādhyasthyaṃ jano yāti sa­he­tu­ka­m || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">59</ref> || </l></lg><p n="a_220" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="211,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,20</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_59">pra­tī­ti­bhe­da­m itthaṃ sa­ma­rtha­ya­te</seg> sa­ka­la­lau­ki­ka­ja­na­syācāryaḥ | sa hi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_59">ghaṭaṃ bhaṅktvā mau­li­ni­r vartane ghaṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="211,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,21</span>mau­li­su­va­rṇā­rthī ta­nnā­śo­tpā­da­sthi­ti­ṣu vi­ṣā­da­ha­rṣau­dā­sī­nya­sthi­ti­m ayaṃ janaḥ pra­ti­pa­dya­te iti</seg>, ghaṭārthinaḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="211,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 211,23</span>... su­va­rṇa­sthi­ti­he­tu­ka­tvā­t­, tadviṣādādīnāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_59">ni­rhe­tu­ka­tve tadanu­pa­pa­tteḥ</seg>, pūrvatadvā­sa­nā­mā­tra­ni­mi­tta­tve 'pi tanniya<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="212"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_60 a_221"><l ana="sbt" n="sbt_60ab"><lb n="212,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 60ab</span>payovrato na dadhyatti na payotti da­dhi­vra­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_60cd"><lb n="212,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 60cd</span>agorasavrato nobhe tasmāt tatvaṃ tra­yā­tma­ka­m || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_222" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="212,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 212,07</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_60">lo­ko­tta­ra­dṛ­ṣṭā­nte­nā­pi tatra pra­tī­ti­nā­nā­tvaṃ vi­nā­śo­tpā­da­sthi­ti­sā­dha­naṃ pra­tyā­ya­ya­ti­, dadhipayo <lb n="212,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 212,08</span>'­go­ra­sa­vra­tānāṃ kṣīrada­dhyu­bha­ya­va­rja­nā­t kṣī­rā­tma­nā na­śya­dda­dhyā­tma­no­tpa­dya­mā­naṃ go­ra­sa­sva­bhā­ve­na tiṣṭha<span type="hard-break">- </span><lb n="212,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 212,09</span>tīti</seg>, paya eva mayādya bho­kta­vya­m iti vratam a­bhyu­pa­ga­ccha­to da­dhyu­tpā­de 'pi payasaḥ sattve da­dhi­va­rja­nā­nu­pa­pa­tteḥ­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="212,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 212,12</span>... ca ta­tta­dvra­ta­sya ta­tta­dva­rja­na­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_60">tatas tattvaṃ tra­yā­tma­ka­m</seg> | na caivam a­na­ntā­tma­ka­tvaṃ vastuno vi­ru­dhya­te­, pratye<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_61 a_227"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_61ab"><lb n="213,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 61ab</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­nā­nātvaṃ gu­ṇa­gu­ṇya­nyatāpi ca | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_61cd"><lb n="213,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 61cd</span>sā­mā­nya­ta­dva­da­nya­tvaṃ cai­kā­nte­na ya­dī­ṣya­te || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">61</ref> || </l></lg><p n="a_228" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="214,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 214,07</span>... ttir a­bhā­va­ś ca | iti vai­śe­ṣi­ka­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_61">a­va­ya­va­gu­ṇa­sā­mā­nya­ta­dva­tāṃ vyati­re­kai­kā­nta­mā­tra­śa­ṅkya pra­ti­vi­dha­tte­ —</seg> </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_62 a_229"><l ana="sbt" n="sbt_62ab"><lb n="214,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 62ab</span>e­ka­syā­ne­kavṛttir na bhā­gā­bhā­vād bahūni vā | </l><l ana="sbt" n="sbt_62cd"><lb n="214,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 62cd</span>bhā­gi­tvā­d vāsya naikatvaṃ doṣo vṛtter anārhate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">62</ref> || </l></lg><p n="a_230" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="214,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 214,12</span>... myamāna pra­tyā­śra­yam e­ka­de­śe­na sa­rvā­tma­nā vā syāt ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_62">tatra ekam anekatra va­rta­mā­naṃ pra­tya­dhi­ka­ra­ṇaṃ na tāvad e<span type="hard-break">- </span><lb n="214,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 214,13</span>ka­de­śe­na­, ni­ṣpra­de­śatvāt | nāpi sarvātmanā, a­va­ya­vyā­di­ba­hu­tva­pra­sa­ṅgā­t</seg> | yāvanto hy a­va­ya­vā­s tāvanto </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="214,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 214,15</span>... kasthā guṇāḥ pra­sa­jya­nte | yāvantaḥ sā­mā­nya­va­nto 'rthās tāvanti sā­mā­nyā­ni bha­ve­yu­s tata eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_62">athāpi <lb n="214,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 214,16</span>ka­thaṃ­ci­t pra­de­śa­va­ttvaṃ</seg> ma­nye­tā­va­ya­vyā­dī­nāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_62">tatrāpi vṛ­tti­vi­ka­lpo '­na­va­sthā ca</seg> | tathātrāvayavyādi sarvaṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="214,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 214,17</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_62">tad ekam eva na syād iti</seg> vṛtter doṣo '­nā­rha­te mate du­rni­vā­raḥ | nai­ka­de­śe­na vartate, nāpi sa­rvā­tma­nā | kiṃ tarhi ? </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_232" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="216,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 216,15</span>... iti ce<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_62">n nāyaṃ prasaṅgo '­ne­kā­nte­, ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­d ve­dya­ve­da­kā­kā­ra­jñā­na­va­t</seg> | yathaiva hi jñānasya vedya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_63 a_234"><l ana="sbt" n="sbt_63ab"><lb n="217,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 63ab</span>de­śa­kā­la­vi­śe­ṣe 'pi syad vṛttir yu­ta­si­ddhavat | </l><l ana="sbt" n="sbt_63cd"><lb n="217,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 63cd</span>samā­na­de­śa­tā na syān mū­rta­kā­ra­ṇa­kāryayoḥ | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">63</ref> | </l></lg><p n="a_235" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="217,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 217,14</span>... viṣyate, a­pa­si­ddhā­nta­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_63">tasmād a­ṅgā­ṅgyā­de­r a­tya­nta­bhe­dā­t ta­dde­śa­kā­la­vi­śe­ṣe­ṇā­pi vṛttiḥ pra­sa­jye­ta <lb n="217,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 217,15</span>gha­ṭa­vṛ­kṣa­va­t | varṇā­di­bhi­r a­nai­kā­nti­katvam ity a­yu­ktaṃ­, tadvya­ti­re­kai­kā­ntā­na­bhyu­pa­gamāt</seg> | yathaiva hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="217,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 217,18</span>... va­dhā­ra­ṇā­d iti mataṃ tadā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_63">py a­va­ya­vā­va­ya­vi­noḥ sa­mā­na­de­śo vṛttir na bha­ve­t­, mū­rti­ma­ttvā­t kha­ra­ka­ra­bha­va­t</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_64 a_236"><l ana="sbt" n="sbt_64ab"><lb n="218,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 64ab</span>āśrayāśra­yi­bhā­vā­n na svātantryaṃ sa­ma­vā­yi­nām | </l><l ana="sbt" n="sbt_64cd"><lb n="218,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 64cd</span>ity ayuktaḥ sa saṃbandho na yuktaḥ sa­ma­vā­yi­bhiḥ | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">64</ref> | </l></lg><p n="a_237" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="218,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 218,10</span>samavāyena <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_64">kā­rya­kā­ra­ṇā­dī­nāṃ pa­ra­spa­raṃ pra­ti­ba­ndhā­t kutaḥ svātantryaṃ yato de­śa­kā­lā­di­bhe­de­na <lb n="218,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 218,11</span>vṛttir iti cet</seg>, sa tarhi sa­ma­vā­yi­ṣu sa­ma­vā­yā­nta­re­ṇa vartate svato vā ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_64">sa­ma­vā­ya­sya sa­ma­vā­yā­nta­re­ṇa <lb n="218,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 218,12</span>vṛttāv a­na­va­sthā­pra­sa­ṅgā­t­, svato vṛttau dra­vyā­de­s ta­tho­pa­pa­tteḥ</seg> sa­ma­vā­ya­vai­yarthyāt kā­rya­kā­ra­ṇā­dī­nāṃ kutaḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="218,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 218,13</span>pra­ti­ba­ndhaḥ ? yadi punar anāśri­ta­tvā­t pra­ti­ba­ndhā­nta­rā­na­pe­kṣa iṣyate tadāpy a<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_64">saṃbaddhaḥ sa­ma­vā­yaḥ kathaṃ <lb n="218,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 218,14</span>dra­vyā­di­bhiḥ saha va­rte­ta­, yataḥ pṛthaksiddhir na syāt</seg> ? tasmād ayuktaḥ saṃbandho na yuktaḥ sa­ma­vā­yi­bhiḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_65 a_238"><l ana="sbt" n="sbt_65ab"><lb n="219,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 65ab</span>sāmānyaṃ sa­ma­vā­yaś cāpy ekaikatra sa­mā­pti­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_65cd"><lb n="219,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 65cd</span>a­nta­re­ṇā­śra­yaṃ na syān nāśo­tpā­di­ṣu ko vidhiḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">65</ref> || </l></lg><p n="a_239" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="219,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 219,09</span>... ta­du­pa­cā­ranimittaṃ tu sa­ma­vā­yi­ṣu satsu ta­sye­he­da­m iti pra­tya­ya­kā­ri­tva­m iti mataṃ teṣāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_65">pratyekaṃ pa­ri­sa­māpte<span type="hard-break">- </span><lb n="219,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 219,10</span>r ā­śra­yā­bhā­ve sā­mā­nya­sa­ma­vā­ya­yo­r a­saṃ­bha­vā­d u­tpa­tti­vi­pa­tti­ma­tsu kathaṃ vṛttiḥ</seg> ? kvacid ekatra nityātma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="219,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 219,11</span>nyāśraye sa­rvā­tma­nā vṛttaṃ sāmānyaṃ sa­ma­vā­ya­ś ca tāvat | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_65">'utpitsu­pra­de­śe prāgnāsī</seg> danāśri­ta­tva­pra­sa­ṅgā­t­' </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="219,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 219,12</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_65">nānyato yāti</seg> sa­rvā­tma­nā pūrvādhārā­pa­ri­tyā­gā­d anyathā ta­da­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t­, nāpy e­ka­de­śe­na, sāṃśatvābhā­vā­t­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="219,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 219,13</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_65">svayam eva paścād bhavati</seg> sva­pra­tya­yakā­ri­tvā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_65">ā­śra­ya­vi­nā­śe ca na naśyati</seg> ni­tya­tvā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_65">pratyekaṃ parisa<span type="hard-break">- </span><lb n="219,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 219,14</span>māptaṃ ca' iti vyāhatam etat</seg> | syān mataṃ '­sa­ttā­sā­mā­nyaṃ tāvad dravyādiṣu pratyekaṃ pa­ri­sa­mā­ptaṃ­, sa­tpra­tya­yā­vi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_66 a_240"><l ana="sbt" n="sbt_66ab"><lb n="221,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 66ab</span>sarvathāna­bhi­saṃ­ba­ndhaḥ sā­mā­nya­sa­ma­vāyayoḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_66cd"><lb n="221,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 66cd</span>tābhyām artho na saṃ­ba­ddha­s tāni trīṇi kha­pu­ṣpa­va­t || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">66</ref> | </l></lg><p n="a_241" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="221,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 221,11</span>sa­ma­nu­ṣa­jya­nte iti śeṣaḥ | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_66">sā­mā­nya­sa­ma­vā­ya­yoḥ pa­ra­spa­ra­taḥ saṃ­ba­ndhā­saṃ­bha­vā­t tābhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="221,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 221,12</span>m artho 'pi na saṃbaddhaḥ</seg> | kutas tayor a­na­bhi­saṃ­ba­ndha iti cet saṃyogasya sa­ma­vā­ya­sya cā­na­bhyu­pa­gamāt, sāmānyaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="221,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 221,16</span>... sa­ttā­sa­ma­vā­yaḥ syāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_66">tatas trīṇy api nātmānaṃ bibhṛyuḥ ku­rma­ro­mā­di­va­t</seg> | pa­ra­spa­ra­ma­saṃ­ba­ddhāni hy a­rtha­sa­ma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_67 a_243"><l ana="sbt" n="sbt_67ab"><lb n="222,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 67ab</span>ananya­tai­kā­nte­ṇū­nāṃ saṃghāte 'pi vi­bhā­ga­va­t | </l><l ana="sbt" n="sbt_67cd"><lb n="222,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 67cd</span>a­saṃ­ha­tatvaṃ syād bhūtacatuṣkaṃ bhrāntir eva sā | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">67</ref> | </l></lg><p n="a_244" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="223,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,01</span>... mā­ṇū­nā­m adoṣa iti cet tathāpi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_67">kā­rya­kā­ra­ṇā­de­r a­bhe­dai­kā­nte dhā­ra­ṇa­ka­rṣa­ṇā­da­yaḥ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ saṃghāte 'pi mā <lb n="223,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,02</span>bhūvan vibhāgavat</seg> | vi­bha­kte­bhyaḥ pa­ra­mā­ṇu­bhyaḥ saṃ­ha­ta­pa­ra­mā­ṇū­nāṃ vi­śe­ṣa­syo­tpa­tte­r dhā­ra­ṇā­ka­rṣa­ṇā­da­yaḥ saṃ­ga­ccha­nte </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="223,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,03</span>e­vā­dho­mu­kha­so­da­ka­ka­ma­ṇḍa­luva­dvaṃ­śa­ra­jjvā­di­va­c ceti cet sa tarhi teṣāṃ<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_67">nāhito 'pi viśeṣo vi­bhā­gai­kāntaṃ nirā<span type="hard-break">- </span><lb n="223,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,04</span>karoti</seg>, tannirākaraṇe pa­ra­mā­ṇu­tva­vi­ro­dhād e­ka­tva­pa­ri­ṇā­mātma­ka­ska­ndha­syo­tpa­tteḥ | pra­vi­bha­kta­pa­ra­mā­ṇu­bhyaḥ saṃ­ha­ta­pa­ra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="223,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,07</span>... pa­ra­mā­ṇū­nā­m api ta­tpra­sa­ṅgā­t | pra­vi­bha­kta­tvā­d eva na teṣāṃ ta­tsā­ma­rthya­m iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_67">tata evānyatrāpi tan neṣyate</seg>, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="223,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,08</span>ke­na­ci­d api vi­śe­ṣā­nta­re­ṇa ta­dvi­bha­kta­tvā­ni­rā­ka­raṇāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_67">pṛ­thi­vyā­di­bhū­ta­ca­tu­ṣṭa­ya­sthi­ti­r evaṃ vi­bhra­ma­mā­traṃ <lb n="223,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,09</span>prāpnoti</seg>, sarvadā pa­ra­mā­ṇutvā­vi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_67">iṣṭatvād adoṣa iti cen na pratyakṣādi­vi­ro­dhā­t</seg> | pratyakṣaṃ hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_68 a_245"><l ana="sbt" n="sbt_68ab"><lb n="223,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 68ab</span>kā­rya­bhrā­nte­r a­ṇu­bhrā­ntiḥ kāryaliṅgaṃ hi kāraṇam | </l><l ana="sbt" n="sbt_68cd"><lb n="223,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 68cd</span>ubha­yā­bhā­va­ta­s tatsthaṃ gu­ṇa­jā­tī­ta­ra­c ca na | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">68</ref> | </l></lg><p n="a_246" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="223,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,16</span>pra­tya­kṣa­taḥ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ pra­si­ddhe­r nā­ṇu­bhrā­nti­r iti cen na, teṣām a­pra­tya­kṣa­tvā­t | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_68">ca­kṣu­rā­di­bu­ddhau <lb n="223,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,17</span>sthū­lai­kā­kā­raḥ pra­ti­bhā­sa­mā­naḥ pa­ra­mā­ṇu­bhe­dai­kā­nta­vā­daṃ pra­ti­ha­nti tadviparī­tā­nu­pa­la­bdhi­r vā | tatrai<span type="hard-break">- </span><lb n="223,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,18</span>ta­tsyā­dbhrā­ntai­ka­tvā­di­pra­ti­pa­tti­r iti tan na, pa­ra­mā­ṇū­nāṃ ca­kṣu­rā­di­bu­ddhau sva­bhā­va­m a­na­rpa­ya­tāṃ kā­rya­li­ṅgā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="223,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 223,19</span>vāt tatsvabhā­vā­bhyu­pa­ga­mā­nu­pa­patteḥ</seg>, pravirala­va­ku­la­ti­la­kā­dī­nāṃ jā­tu­ci­tpra­tya­kṣa­to '­pra­ti­pa­ttāva­ne­kā­kāra­pra­ti­bhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="224,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 224,01</span>... bhrāntaṃ na bhavet ? para­mā­ṇū­nāṃ kāryasya cā­na­bhyu­pa­ga­me <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_68">ta­ddva­yā­bhā­vā­t ta­dvṛ­tta­yo jā­ti­gu­ṇa­kri­yā­da­yo na <lb n="224,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 224,02</span>syur vyo­ma­ku­su­ma­sau­ra­bha­va­t</seg> | tad dhi gu­ṇa­jā­ti­rū­pā­di­sa­ttā­di­sva­bhā­va­m i­ta­ra­c ca kri­yā­vi­śe­ṣasa­ma­vā­yā­khyaṃ paramā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_69 a_248"><l ana="sbt" n="sbt_69ab"><lb n="224,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 69ab</span>ekatve '­nya­ta­rā­bhā­vaḥ śeṣābhāvo '­vi­nā­bhuvaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_69cd"><lb n="224,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 69cd</span>dvitva­saṃ­khyā­vi­ro­dha­ś ca saṃ­vṛ­tti­ś cen mṛṣaiva sā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">69</ref> || </l></lg><p n="a_249" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="224,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 224,16</span>... nta­sā­dhya­si­ddhi­r a­ti­pra­sa­ṅgāt | evaṃ pu­ru­ṣa­cai­ta­nya­yo<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_69">r ā­śra­yā­śra­yi­ṇo­r ekatve ta­da­nya­ta­rā­bhā­vaḥ</seg> | puruṣe caitanyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="224,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 224,18</span>... pareṣām | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_69">tataḥ śeṣābhāvas tatsvabhā­vā­vi­nā­bhā­vi­tvā­d ba­ndhyā­su­ta­rū­pasaṃ­sthā­na­va­t</seg> | yathaiva hi bandhyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="224,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 224,20</span>... śrayiṇo 'py a­bhā­va­s ta­da­bhā­ve pu­ru­ṣa­syā­py a­bhā­vaḥ­, tatsva­bhā­vā­vi­nā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_69">tathā sati dvi­tva­saṃ­khyā­pi na <lb n="224,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 224,21</span>syāt</seg>, pu­ru­ṣa­cai­ta­nya­yo­r ekatvam iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_69">tatra saṃ­vṛ­ti­ka­lpa­nā śūnyatvaṃ nā­ti­va­rta­te­, pa­ra­mā­rtha­vi­pa­rya­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="224,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 224,22</span>d vya­lī­ka­va­ca­nā­rtha­va­t</seg>, pa­ra­mā­rtha­taḥ saṃ­khyā­pā­ye saṃ­khye­yā­vya­va­sthā­nā­t sa­ka­la­dharma­śū­nya­sya ka­sya­ci­d vastuno </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_70 a_250"><l ana="sbt" n="sbt_70ab"><pb n="225"/><lb n="225,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 70ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kātmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_70cd"><lb n="225,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 70cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">70</ref> || </l></lg><p n="a_251" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="225,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 225,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_70">a­va­ya­ve­ta­rā­dīnāṃ vya­ti­re­kā­vya­ti­re­kai­kā­ntau na vai yau­ga­pa­dye­na saṃ­bha­vi­nau vi­ro­dhā­t | ta­thā­na­bhi­lā<span type="hard-break">- </span><lb n="225,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 225,04</span>pya­tai­kā­nte sva­va­ca­na­vi­ro­dha­s tada­bhi­lā­pya­tvā­t</seg> | a­na­bhi­lā­pya­tai­kā­nta­syā­py a­na­bhi­lā­pya­tve kutaḥ pa­ra­pra­ti­pā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_252" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="225,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 225,11</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_70">syā­dvā­dā­bhyu­pa­ga­me tu na doṣaḥ, kathaṃcit tathā­bhā­vo­pa­la­bdheḥ</seg> | sarvaṃ hi vastu vya­ñja­na­pa­ryā­yātma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_71 a_254"><l ana="sbt" n="sbt_71ab"><lb n="225,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 71ab</span>dra­vya­pa­ryā­ya­yo­r aikyaṃ tayor a­vya­ti­re­kataḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_71cd"><lb n="225,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 71cd</span>pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣā­c ca śa­kti­ma­ccha­kti­bhā­va­taḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">71</ref> || </l></lg><lg ana="sub-base-text" n="sbt_72 a_255"><l ana="sbt" n="sbt_72ab"><lb n="225,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 72ab</span>saṃ­jñā­saṃ­khyā­vi­śe­ṣāc ca svala­kṣa­ṇa­vi­śe­ṣa­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_72cd"><lb n="225,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 72cd</span>pra­yo­ja­nādi­bhe­dā­c ca ta­nnā­nā­tvaṃ na sarvathā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">72</ref> || </l></lg><p n="a_256" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="225,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 225,20</span>... dra­vya­pa­ryā­yā­v ekaṃ vastu, pra­ti­bhā­sa­bhe­de 'py a­vya­ti­ri­kta­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">yat pra­ti­bhā­sa­bhe­de 'py a­vya­ti­ri­ktaṃ tad ekaṃ, yathā <lb n="225,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 225,21</span>ve­dya­ve­da­kajñānaṃ rū­pā­di­dra­vyaṃ vā me­ca­ka­jñā­naṃ vā | tatā ca dra­vya­pa­ryā­yau na vya­ti­ri­cye­te</seg> | tasmād ekaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="225,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 225,23</span>... paryāyo vāstavaḥ pa­re­ṣā­m | tato 'siddho hetur iti na ma­nta­vyaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">tada­nya­ta­rā­pā­ye 'rthasyānu­pa­pa­tteḥ</seg> | tathā hi <pb n="226"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="226,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 226,05</span>... vi­ro­dhi­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">u­pa­yo­gavi­śe­ṣā­d rū­pā­di­jñā­na­ni­rbhā­sa­bhe­daḥ sva­vi­ṣa­yai­ka­tvaṃ na vai ni­rā­ka­ro­ti­, sāmagrī<span type="hard-break">- </span><lb n="226,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 226,06</span>bhede yu­ga­pa­de­kā­rtho­pa­ni­ba­ddha­vi­śa­de­ta­ra­jñā­navat</seg> | tato nāsiddho hetuḥ | nāpi vi­śe­ṣa­ṇavi­ru­ddhaḥ­, pratibhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="227,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 227,02</span>... tathā pratī­tyā­pa­sā­ri­ta­tvā­t | na ca prakṛtayos tathā pra­tī­ti­ra­sa­tyā sa­rva­dā­nya­thā pra­tī­tya­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">tad evaṃ sati <lb n="227,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 227,03</span>vi­ro­dhā­dyu­pā­la­mbha­ś ca­tu­ra­sradhiyāṃ mano ma­nā­ga­pi na prī­ṇa­ya­ti varṇāder apy a­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t</seg> | dravyam e­vai­kaṃ­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="227,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 227,04</span>na va­rṇā­da­yo­, vi­cā­rā­sa­ha­tvā­d varṇādy eva vā­ne­kaṃ­, na dravyaṃ nāma, tasya vi­cā­rya­mā­ṇa­sya sa­rva­thā­nu­pa­pa­tte­r i<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">ty eka<span type="hard-break">- </span><lb n="227,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 227,05</span>tvā­ne­ka­tvai­kāntau nānyonyaṃ vi­ja­ye­te</seg>, dū­ṣa­ṇa­sa­mā­dhā­na­yoḥ sa­mā­na­tvā­t­, dvayor api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">bhā­va­sva­bhā­va­pra­ti­ba­ndhā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_257" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="227,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 227,08</span>bhedaḥ kathaṃ siddhaḥ ? ity u­cya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">yat pa­ra­spa­ra­vi­vi­kta­sva­bhā­va­pa­ri­ṇā­ma­saṃ­jñā­saṃ­khyā­pra­yo­ja­nā­di­kaṃ tadbhi<span type="hard-break">- </span><lb n="227,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 227,09</span>nna­la­kṣa­ṇaṃ­, yathā rū­pā­di­, tathā ca dra­vya­pa­ryā­yau</seg>, tasmād bhi­nna­la­kṣa­ṇā­v ity a­nu­mā­nā­t pa­ra­spa­ra­vi­vi­kta­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_259" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="229,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 229,10</span>... śaṅka­nī­yaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­skha­ladbu­ddhi­pra­ti­bhā­sa­bhe­dā­bhyāṃ ca va­stu­sva­bhā­va­bhe­dasiddheḥ | anyathā'<span type="hard-break">- </span><lb n="229,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 229,11</span>nānaikaṃ jagat syāt, ta­da­bhyu­pa­ga­me pakṣā­nta­rā­saṃ­bha­vā</seg> d iti, vipakṣe bā­dha­ka­pra­mā­ṇa­sa­dbhā­vā­n niścitavya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="229,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 229,17</span>... nāpya skha­la­dbu­ddhi­pra­ti­bhā­sa­bhe­dā­bhe­dā­bhyā­m anyat ta­tsā­dha­naṃ­, yat pra­kā­rā­nta­raṃ syāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_72">tataḥ kā­ri­kā­dva­ye­na <lb n="229,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 229,18</span>sā­mā­nya­vi­śe­ṣātmānam arthaṃ saṃhṛtya ta­trā­pe­kṣā­na­pe­kṣai­kā­nta­pra­ti­kṣe­pā­yā­ha</seg> bha­ga­vā­n vā­sta­va­m eva | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_73 a_264"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_73ab"><lb n="231,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 73ab</span>yady āpekṣikāsiddhiḥ syān na dvayaṃ vya­va­ti­ṣṭha­te | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_73cd"><lb n="231,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 73cd</span>anā­pe­kṣi­ka­si­ddhau ca na sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­tā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">73</ref> || </l></lg><p n="a_265" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="231,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 231,06</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_73">dharma­dha­rmi­ṇo­r āpekṣikī siddhiḥ, pratyakṣabuddhau ta­da­na­va­bhā­sa­nā­d dūretarā­di­va­t</seg> | na hi pra­tya­kṣa­bu­ddhau </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_266" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="232,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,02</span>... darśane dva­yā­vya­va­sthi­ti­r uktā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_73">tayor a­nyo­nyā­pe­kṣaikānte sva­bhā­va­taḥ pra­ti­ṣṭhi­ta­syai­kata­ra­syā­py abhāve '­nya­ta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="232,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,03</span>bhāvād ubhayaṃ na pra­ka­lpye­ta­, </seg> nī­la­ve­da­nā­bhā­ve ta­dvā­sa­nā­vi­śe­ṣa­syā­vya­va­sthi­te­r a­nya­thā­ti­prasakteḥ, ta­dvā­sa­nā­vi­śe<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="232,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,06</span>... sva­grā­hi­ṇi jñāne '­nyā­na­pe­kṣa­sya pra­ti­bhā­sa­nā­d vi­śe­ṣya­vi­śe­ṣa­ṇā­de­r api tathā pra­si­ddhe­r dva­yā­bhā­vā­nava­kā­śā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_73">tata</seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="232,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,07</span>eva dū­re­ta­rā­di­dṛ­ṣṭā­nto 'pi sā­dhya­sā­dha­na­dha­rma­vi­ka­laḥ syāt, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_73">dū­rā­sa­nn abhāvayor api sva­bhā­va­vi­va­rta­vi­śe­ṣābhāve <lb n="232,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,08</span>sa­mā­na­de­śāder api prasaṅgāt | </seg> na ca sa­mā­na­de­śa­kā­la­sva­bhāvayor a­nyo­nyā­pe­kṣa­yā­pi dū­rā­sa­nn a­bhā­va­vya­va­hā­raḥ­, khara<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="232,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,09</span>vi­ṣā­ṇa­yo­r iva tatsva­bhā­va­śū­nya­yo­s tada­yo­gā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_73">tad imau sva­bhā­va­taḥ stām a­nya­the­ta­re­tarā­śra­ya­do­ṣā­nu­ṣa­ṅgā­t | </seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_267" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="232,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,13</span>yo 'py āha '­dha­rma­dha­rmi­ṇoḥ sarvathā nā­pe­kṣi­kī siddhiḥ, prati­ni­ya­ta­bu­ddhi­vi­ṣa­ya­tvā­n nī­lā­di­svarū­pa­va­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_73">sarva<span type="hard-break">-</span></seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="232,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,14</span>thā­nā­pe­kṣi­ka­tvā­bhā­ve pra­ti­ni­ya­ta­bu­ddhi­vi­ṣa­ya­tvā­nu­pa­pa­tteḥ kha­pu­ṣpa­va­t­' iti, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_73">ta­syā­na­pe­kṣā­pa­kṣe 'pi nā­nva­ya­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="232,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 232,15</span>tirekau syātāṃ, bhe­dā­bhe­dayor a­nyo­nyā­pe­kṣā­tma­ka­tvā­d vi­śe­ṣe­tara­bhā­va­sya | </seg> anvayo hi sā­mā­nyaṃ­, vya­ti­re­ko </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_74 a_268"><l ana="sbt" n="sbt_74ab"><lb n="233,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 74ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kātmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_74cd"><lb n="233,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 74cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">74</ref> | </l></lg><p n="a_269" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="233,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 233,05</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_74">a­na­nta­rai­kā­ntayor yugapadvivakṣā mā bhūd vi­pra­ti­ṣe­dhā­t sa­da­sa­de­kā­nta­va­t</seg> syā­dvā­dā­nā­śra­ya­ṇā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_74">tathāna<span type="hard-break">- </span><lb n="233,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 233,06</span>bhi­dhe­ya­tvai­kā­nte 'pīti kṛtaṃ vi­sta­re­ṇa</seg>, sa­da­sa­ttvā­bhyā­m a­na­bhi­dhe­ya­tvai­kā­nta­va­t | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_75 a_271"><l ana="sbt" n="sbt_75ab"><lb n="233,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 75ab</span>dha­rma­dha­rmya­vi­nā­bhā­vaḥ sidhyaty a­nyo­nya­vī­kṣa­yā | </l><l ana="sbt" n="sbt_75cd"><lb n="233,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 75cd</span>na svarūpaṃ svato hy etat kā­ra­ka­jñā­pa­kāṅgavat | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">75</ref> | </l></lg><p n="a_272" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="233,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 233,12</span>... si­ddha­sva­rū­paḥ sā­mā­nyā­pe­kṣa­vya­ti­re­ka­pra­tya­yā­d a­va­sī­ya­te | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_75">na kevalaṃ sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­yoḥ svalakṣaṇam a<span type="hard-break">- </span><lb n="233,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 233,13</span>pe­kṣi­ta­pa­ra­spa­rā­vi­nā­bhā­va­la­kṣa­ṇaṃ sva­taḥ­si­ddha­la­kṣa­ṇa­m api tu dha­rma­dha­rmi­ṇo­r api</seg> gu­ṇa­gu­ṇyā­di­rū­payoḥ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_75">kartṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="233,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 233,14</span>ka­rma­bo­dhya­bo­dha­ka­va­t</seg> | na hi ka­rtṛ­sva­rū­paṃ karmāpekṣaṃ ka­rma­sva­rū­paṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_76 a_277"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_76ab"><lb n="234,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 76ab</span>siddhaṃ ced dhetutaḥ sarvaṃ na pra­tya­kṣā­di­to gatiḥ | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_76cd"><lb n="234,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 76cd</span>siddhaṃ ced ā­ga­mā­t sarvaṃ vi­ru­ddhā­rtha­ma­tā­ny api | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">76</ref> | </l></lg><p n="a_278" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="234,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 234,06</span>iha hi sa­ka­la­lau­ki­ka­pa­rī­kṣa­kaiḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">u­pe­ya­ta­ttvaṃ vya­va­sthā­pyo­pā­ya­ta­ttvaṃ vya­va­sthā­pya­te­, kṛ­ṣyā­di­ṣu</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="234,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 234,08</span>... mando 'pi pra­va­rta­te­' iti pra­si­ddheḥ­, mo­kṣā­rthi­nāṃ ca pre­kṣā­va­tāṃ vya­va­sthi­to­pe­ya­mo­kṣa­sva­rū­pā­ṇā­m eva <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">ta­du­pā­ya</seg> <span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="234,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 234,10</span>... tatra hetuta eva sarvam upeyatattvaṃ siddhaṃ, na pra­tya­kṣā­t­, tasmin satyapi vi­pra­ti­pa­tti­sa­mbha­vā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">yuktyā yan na <lb n="234,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 234,11</span>ghaṭām upaiti tad ahaṃ dṛṣṭvāpi na śraddadhe i­tyā­de­r e­kā­nta­sya bahulaṃ da­rśa­nā­t­, </seg> a­rthā­na­rtha­vi­ve­ca­na­syā­nu­mā­nā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="234,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 234,12</span>śra­ya­tvā­t tadvi­pra­ti­pa­tte­s ta­vdya­va­sthā­pa­nā­yā­he­tvā­di­vacanāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">pra­tya­kṣa­ta­dā­bhā­sa­yo­r api vya­va­sthi­ti­r anumānāt, <lb n="234,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 234,13</span>anyathā saṃ­ka­ra­vyati­ka­ro­pa</seg> patter arthāna­rtha­vi­ve­ca­na­sya pra­tya­kṣā­śra­ya­tvā­saṃ­bha­vā­t | iti kecit teṣāṃ pratyakṣā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="234,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 234,16</span>... tataḥ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">ka­thaṃ­ci­t sā­kṣā­tka­ra­ṇa­m a­nta­re­ṇa</seg> dha­rmyā­dī­nāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">na kvacid anumānaṃ pra­va­rte­ta</seg> | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">kiṃ punaḥ śā­stro­pa­de­śāt</seg> ? </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_279" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="235,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 235,06</span>... a­du­ṣṭa­kā­ra­ṇa­ja­nya­tva­bā­dha­va­rji­ta­tvā­bhyāṃ tadu­pa­ga­mā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">na caite yu­kti­ni­rapekṣāḥ, para­spa­ra­vi­ru­ddhā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="235,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 235,07</span>ta­ttva­si­ddhi­pra­sa­ṅgā­t</seg>, pa­ra­bra­hma­ṇa e­vā­pau­ru­ṣe­yā­d ā­ga­mā­t siddhir na punaḥ ka­rma­kā­ṇḍasye­śva­rā­di­pra­vā­da­sya ceti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_280" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="235,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 235,13</span>... ca jyo­tiḥ­śā­strā­d eva siddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_76">na ca pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­bhyā­m a­nta­re­ṇo­pa­de­śaṃ jyo­ti­rjñā­nā­di­pra­ti­pa­ttiḥ | </seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_77 a_281"><l ana="sbt" n="sbt_77ab"><lb n="235,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 77ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kā­tmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_77cd"><lb n="235,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 77cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">77</ref> | </l></lg><lg ana="sub-base-text" n="sbt_78 a_284"><l ana="sbt" n="sbt_78ab"><lb n="236,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 78ab</span>va­kta­rya­nā­pte yad dhetoḥ sādhyaṃ tad dhe­tu­sā­dhitam | </l><l ana="sbt" n="sbt_78cd"><lb n="236,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 78cd</span>āpte vaktari tadvākyāt sā­dhya­mā­ga­ma­sā­dhi­ta­m | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">78</ref> | </l></lg><p n="a_285" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="236,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,05</span>... yat sādhyaṃ tad dhe­tu­sā­dhi­ta­m iti vibhāgaḥ si­dhya­tī­ti ced u­cya­te­ —<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">yo ya­trā­vi­saṃ­vā­da­kaḥ sa ta­trā­pta­s tato <lb n="236,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,06</span>'paro 'nāptaḥ</seg> | kaḥ punar a­vi­saṃ­vā­do ye­nā­vi­saṃ­vā­da­kaḥ syāt ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">ta­ttva­pra­ti­pā­da­na­m a­vi­saṃ­vā­daḥ­, ta­da­rtha­jñānāt | </seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="236,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,09</span>... yathā­rtha­jñā­nā­di­gu­ṇasya vi­saṃ­vā­da­ka­tvā­yo­gā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">tenātīndriye jai­mi­ni­r anyo vā śru­ti­mā­trā­va­la­mbī <lb n="236,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,10</span>nai­vā­pta­s tadarthā­pa­ri­jñā­nā­t ta­thā­ga­ta­va­t | </seg> nātra ni­da­rśa­naṃ sā­dha­na­dha­rma­vi­ka­laṃ­, ta­thā­ga­ta­sya śru­tya­rtha­dha­rmā­pa­ri<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="236,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,13</span>... tasyāsa­rva­jña­tvā­t śru­ti­mā­trā­va­la­mbi­ta­tvā­c ca | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">na hi tādṛśo '­tī­ndri­yā­rtha­jñā­na­m asti doṣāva­ra­ṇa­kṣa­yā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="236,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,14</span>śa­yā­bhā­vā­t | </seg> na hi pra­ti­ni­ya­ta­do­ṣā­va­ra­ṇa­kṣa­ya­mā­tre saty api dha­rmā­dha­rmā­di­sā­kṣā­tka­ra­ṇaṇaṃ yuktaṃ, tasya tatpa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="236,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,17</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">śruteḥ pa­ra­mā­rtha­vi­ttvaṃ­, tataḥ śruter a­vi­saṃ­vā­da­na­m ity a­nyo­nya­saṃ­śritam | </seg> na hy a­pra­si­ddha­saṃ­vā­dā­yāḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="236,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,20</span>... eva | tato na doṣa iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">svataḥ śruter na vai prā­mā­ṇya­m a­ce­ta­na­tvā­d gha­ṭa­va­t | sannikarṣā­di­bhi­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="236,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,21</span>nai­kā­nti­ka­tva­m ayuktaṃ ta­tprā­mā­ṇyā­na­bhyu­pa­ga­mā</seg> n mu­khya­rū­pa­taḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">athāpi ka­thaṃ­ci­t ta­tpra­mā­ṇa­tvaṃ <lb n="236,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,22</span>syād a­vi­saṃ­vā­da­ka­tvāt</seg> | sa­nni­ka­rṣā­de­r a­vi­saṃ­vā­da­ka­jñā­na­kā­ra­ṇa­tve­na tatho­pa­cā­ra­si­ddhi­r iti manyemahi | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="236,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 236,23</span>tathāpi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">śruter ayuktam eva, tada­bhā­vā­t | te­no­pa­cā­ra­mā­tra­m api na syāt, ta­da­rtha­buddhi</seg> prā­mā­ṇyā­si­ddheḥ | <pb n="237"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="237,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,02</span>... ṣa­yā­vi­saṃ­vā­da­ka­tva­ni­rā­kṛ­ti­pra­stā­ve | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">āpta­va­ca­naṃ tu pra­mā­ṇa­vya­pa­de­śa­bhā­k­, ta­tkā­ra­ṇa­kāryatvāt</seg> | pramāṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="237,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,03</span>kā­ra­ṇa­kaṃ hi tat, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">ta­da­tī­ndri­yā­rtha­da­rśa­no­tpa­tte­s tadartha­jñā­no­tpā­da­nā­c ca</seg> pra­mā­ṇa­kā­rya­ka­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">naitat śruteḥ <lb n="237,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,04</span>saṃ­bha­va­ti­, sa­rva­thā­ptānukteḥ pi­ṭa­ka­trayavat | va­ktṛ­do­ṣāt tādṛśo '­prā­mā­ṇyaṃ ta­da­bhā­vā­c chruteḥ prā­mā­ṇya­m iti <lb n="237,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,05</span>cet kuto 'yaṃ vibhāgaḥ sidhyet ? </seg> pi­ṭa­ka­tra­yā­deḥ pau­ru­ṣe­ya­tva­sya svayaṃ sau­ga­tā­di­bhi­r a­bhyu­pa­ga­mā­d ve­da­vā­di­bhi­ś ca </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="237,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,06</span>śruter a­pau­ru­ṣe­ya­tvo­pa­ga­mā­d iti cet so 'ya<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">m a­bhyu­pa­ga­mā­na­bhyu­pa­ga­mā­bhyāṃ kvacit pau­ru­ṣe­ya­tva­m anyad vā vya­va­sthā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="237,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,07</span>yatīti suvyavasthitaṃ tattvat | etena ka­rtṛ­sma­ra­ṇā­bhā­vādayaḥ pratyuktāḥ</seg> | sa hi śrutau ka­rtṛ­sma­ra­ṇā­di<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="237,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,09</span>... vya­va­ti­ṣṭha­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">ve­de­ta­ra­yo­r a­vi­śe­ṣāt | i­ta­ra­tra buddho vakteti cet tatra ka­ma­lo­dbha­vā­di­r iti kathaṃ na samā<span type="hard-break">- </span><lb n="237,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,10</span>nam ? </seg> yathaiva hi pi­ṭa­ka­tra­ye buddho vakteti saugatāḥ pra­ti­pā­dya­nte tathā vede 'pi te aṣṭakān kā­ṇā­dāḥ­, pau­rā­ṇi­kāḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="237,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,11</span>ka­ma­lo­dbhavaṃ, jaināḥ kā­lā­su­raṃ va­ktā­ra­m a­nu­ma­nya­nte | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">su­dū­ra­m api gattvā ta­da­ṅgī­ka­ra­ṇe­taramātre vya­va­ti­ṣṭhe­ta</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="237,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,14</span>... pi­ṭa­ka­tra­yā­dā­v api tata eva va­ktra­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">ve­dā­dhya­ya­na­va­d i­ta­ra­syā­pi sa­rva­dā­dhya­ya­na­pū­rvā­dhya­ya­na­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="237,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,15</span>prakḷptau na vaktraṃ va­krī­bha­va­ti­, </seg> yato vi­dya­mā­na­va­ktṛke 'pi bhāvād a­dhya­ya­na­vā­cya­tva­syānai­kā­nti­ka­tvaṃ na syāt | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="237,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,18</span>... pravartakaṃ syān na vā vede 'pi, vi­śe­ṣā­bhā­vā­t­, durbha­ṇa­na­duḥ­śra­va­ṇā­dī­nā­m a­sma­dā­dyu­pa­la­bhyā­nāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">ta­da­ti­śa­yā­nta­rā­ṇāṃ <lb n="237,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 237,19</span>ca śa­kya­kri­ya­tvā­d i­ta­ra­trā­pi­, </seg> parokṣāyā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">ma­ntra­śa­kte­r api darśanāt</seg> | na hy ā­tha­rva­ṇā­nā­m eva mantrāṇāṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,05</span>... yatvāc ca ta­nma­ntrā­ṇā­m e­vā­vi­saṃ­vā­da­ka­tvaṃ saṃ­bha­va­tī­ti cā­yu­ktaṃ­, ta­da­pra­si­ddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">siddhe 'pi tada­nā­di­tve pauruṣe<span type="hard-break">- </span><lb n="238,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,06</span>ya­tvā­bhā­ve vā katham a­vi­saṃ­vā­da­ka­tvaṃ pra­tye­ta­vya­m ? mlecchavyava­hā­rā­de­s tādṛśo ba­hu­la­m u­pa­la­mbhā­t</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,08</span>... katvam uktam | kiṃ ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">kā­ra­ṇa­do­ṣa­ni­vṛ­tteḥ kā­rya­do­ṣā­bhā­va­ka­lpa­nā­yāṃ pau­ru­ṣe­ya­syai­va va­ca­na­sya doṣani<span type="hard-break">- </span><lb n="238,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,09</span>vṛttiḥ kartur vī­ta­do­ṣa­syā­pi saṃ­bha­vā­t</seg> '­do­ṣā­va­ra­ṇa­yo­r hāniḥ' i­tyā­di­nā saṃ­sā­dha­nā­t­, na punar a­pau­ru­ṣe­ya­sya­, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,10</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">ta­da­dhye­tṛ­vyā­khyā­tṛ­śro­tṝ­ṇāṃ rā­gā­di­ma­ttvā</seg> d vī­ta­rā­ga­sya ka­sya­ci­d a­na­bhyu­pa­ga­māt, sa­rva­thā­py a­pau­ru­ṣe­ya­sya tadu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,11</span>pa­ga­me­na vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">netarasya</seg>, ka­thaṃ­ci­t pau­ru­ṣe­ya­sya tadavi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">iti niśśaṅkaṃ naścetaḥ</seg>, triviprakṛ­ṣṭa­syā­pi </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,12</span>ni­rṇa­yo­pā­ya­pra­ti­pā­da­nā­d iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">va­ktṛ­gu­ṇā­pe­kṣaṃ va­ca­na­syā­vi­saṃ­vā­da­ka­tvaṃ ca­kṣu­rjñā­na­va­t</seg>, vi­saṃ­vā­da­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">taddoṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="238,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,13</span>nu­vi­dhā­nā­t</seg> | yathaiva hi ca­kṣu­rjñā­na­sya jñā­tṛ­gu­ṇaṃ sa­mya­gda­rśa­nā­di­ka­m a­pe­kṣyā­vi­saṃ­vā­da­ka­tvaṃ­, taddoṣaṃ mi­thyā­da­rśa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,15</span>... saṃ­vā­da­ka­tvaṃ vi­saṃ­vā­da­ka­tvaṃ ceti niścitaṃ mahāśāstre | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">tato '­nā­pta­va­ca­nā­n nā­rtha­jñā­na­m a­ndha­rū­pa­da­rśa­na­va­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,17</span>... va­ca­na­sya pau­ru­ṣe­ya­sya ca gu­ṇa­va­dva­ktṛ­ka­sya kā­ra­ṇa­do­ṣā­bhā­vā­n ni­rdo­ṣa­tvaṃ sa­mā­na­m a­ti­śa­yā­saṃ­bhavāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">tatra yad eva <lb n="238,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,18</span>yuktiyuktaṃ tad eva pra­ti­pa­ttuṃ pra­ti­pā­da­yi­tuṃ vā śakyaṃ</seg> ka­thaṃ­ci­t pau­ru­ṣe­ya­tvaṃ­, na tu sa­rva­thā­pau­ru­ṣe­ya­tvaṃ­, tasya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="238,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,20</span>... pra­ti­pa­ttuṃ pra­ti­pā­da­yi­tuṃ vā śakyaṃ vacana<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">m agnir himasya bheṣajaṃ</seg> dvādaśa māsāḥ saṃ­va­tsa­ra <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">i­tyā­di­vat | <lb n="238,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,21</span>nāgni­ho­trā­di­vā­kya­sā­dha­naṃ</seg>, tasya yu­kti­yu­kta­tva­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">siddhe punar ā­pta­va­ca­na­tve yathā he­tu­vā­da­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="238,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 238,22</span>thā­jñā­vā­do 'pi pramāṇaṃ</seg>, tadā­pta­va­ca­na­tvā­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">nanu cā­pau­ru­ṣe­ya­tva­va­dā­pta­śā­sa­na­m apy a­śa­kya­vya­va­sthaṃ</seg>, <pb n="239"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="239,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 239,02</span>... m iti vya­va­sthā­pa­yi­tu­m a­śa­kte­r ity apare | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">uktam atra sa­rva­thai­kā­nta­vā­dā­nāṃ syā­dvā­da­pra­ti­ha­ta­tvā­d iti | </seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="239,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 239,05</span>... vya­va­sthā­pa­yi­tu­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">tatrāptiḥ sākṣātka­ra­ṇā­di­gu­ṇaḥ</seg> '­sū­kṣmā­nta­ri­ta­dū­rā­rthāḥ ka­sya­ci­t pra­tya­kṣā­' i­tyā­di­nā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="239,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 239,06</span>sādhitaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">saṃ­pra­dā­yā­vi­cche­do vā | </seg> sa­rva­jñā­d ā­ga­ma­s ta­da­rthā­nu­ṣṭhā­nā­t sarvajña iti su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="239,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 239,07</span>pra­mā­ṇa­tvā­t siddhaḥ pra­va­ca­nā­rtha­sya­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_78">anyathā­ndha­pa­ra­mpa­ra­yā pra­ti­pa­tteḥ</seg> | na hy a­ndhe­nā­kṛ­ṣya­mā­ṇo 'ndhaḥ sveṣṭaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_79 a_290"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_79ab"><lb n="240,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 79ab</span>anta­ra­ṅgā­rtha­tai­kā­nte buddhivākyaṃ mṛ­ṣā­khi­la­m | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_79cd"><lb n="240,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 79cd</span>pra­mā­ṇā­bhā­sa­m evātas tat pra­mā­ṇā­dṛ­te katham || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">79</ref> || </l></lg><p n="a_291" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="240,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 240,10</span>... vya­va­hā­ra­m iva saṃvṛttyāpi kathaṃ pratipadyate ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">tajja­nma­kā­rya­pra­bha­vādi ve­dya­ve­da­ka­la­kṣa­ṇa­m a­nai­kā­nti­ka­m ādarśya <lb n="240,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 240,11</span>saṃ­vi­tti­r eva khaṇḍaśaḥ pra­ti­bhā­sa­mā­nā vya­va­hā­rā­ya kalpyate ity abhi­ni­ve­śe 'pi pramāṇaṃ mṛgyam | na</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,02</span>... mṛ­ga­ya­te | kiñcāsya vi­jñā­na­vā­di­naḥ saṃvidāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">kṣa­ṇi­ka­tva­m a­na­nya­ve­dya­tvaṃ nā­nā­saṃ­tā­na­tva­m iti svatas tā<span type="hard-break">- </span><lb n="241,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,03</span>van na si­dhya­ti­, bhrānteḥ</seg> sva­pna­va­t | sva­saṃ­ve­da­nā­t svataḥ si­dhya­tī­ti cen na, kṣa­ṇi­ka­tve­nā­na­nya­ve­dya­tve­na nānā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,04</span>saṃ­tā­na­tve­na ca ni­tya­tve­na sa­rva­ve­dya­tve­nai­ka­tveneva pa­ra­bra­hma­ṇaḥ sva­saṃ­ve­danā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">tathātma­saṃ­ve­dane 'pi vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="241,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,05</span>sā­ya­vai­ka­lye pra­mā­ṇā­ntarā­pe­kṣa­yā­nu­pa­la­mbha­ka­lpa­tvā­t</seg>, tasya pra­mā­ṇā­nta­rā­na­pe­kṣa­syai­va vya­va­sā­yā­tma­naḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,06</span>saṃ­ve­da­na­syo­pa­la­mbha­tva­vya­va­sthi­teḥ­, vyava­sā­yā­bhā­ve tu bu­ddhī­nā­m a­bhyā­sā­d api ta­thā­nu­pa­la­mbhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">na hi tathā <lb n="241,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,07</span>buddhayaḥ saṃvidrate yathā vyāvarṇyante</seg>, kṣa­ṇi­ka­tvā­dyā­tma­nā­ny athaiva tāsāṃ pra­ti­bhā­sa­nā­bhyā­sa­si­ddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">nāpi <lb n="241,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,08</span>parataḥ</seg> kṣa­ṇi­ka­tvā­di si­dhya­ti­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">saṃ­ba­ndha­pra­ti­patter a­yo­gā­t</seg> | na hi sa­ttvā­de­r liṅgasya kṣa­ṇi­ka­tvā­di­nā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,10</span>... mānād a­na­va­sthā­nā­d iti prāg eva pra­rū­pa­ṇā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">svāṃśa­mā­trā­va­la­mbi­nā mi­thyā­vi­ka­lpe­na prakṛtata­ttva­vya­va­sthā<span type="hard-break">- </span><lb n="241,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,11</span>pane ba­hi­ra­rthe­ṣv apy a­vi­ro­dhāt</seg> kṣa­ṇi­ka­tvā­di­vyava­sthā­pa­na­m astu sau­trā­nti­kā­dī­nām, a­vi­śe­ṣāt | tathā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,12</span>hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">kathaṃcid atra vedyalakṣaṇaṃ yadi vya­va­ti­ṣṭhe­ta</seg> tadā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">ta­tpra­kṛ­taṃ</seg> saṃvidāṃ kṣa­ṇi­ka­tvādi­sā­dha­naṃ lai­ṅgi­ka­jñā­ne­na </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,13</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">kṛtaṃ syān nānyathā | na cānuktadoṣaṃ lakṣaṇam asti</seg>, vedyasya vi­jñā­na­vā­di­nā tajjanmāder a­nai­kā­nti­ka­tva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,14</span>do­ṣa­va­ca­nā­t | saṃ­vi­tkṣa­ṇi­ka­tvā­dāv a­nu­mā­na­ve­da­na­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">tatsaṃbhave nānyatra</seg> ba­hi­ra­rthe <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">ta­da­saṃ­bha­vo '­bhi­dhe­yaḥ</seg>, sarvathā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,15</span>vi­śe­ṣā­bhā­vāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">tatsva­pa­ra­pa­kṣa­yoḥ si­ddhya­si­ddhya­rthaṃ kiṃcit kathaṃcit kutaścid a­vi­ta­tha­jñā­na­m ā­da­ra­ṇī­ya­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="241,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,16</span>nya­thā­'­śe­ṣa­vi­bhramāsiddheḥ</seg> | nanu kiṃcit saṃ­vi­da­dvai­taṃ ka­thaṃ­ci­t saṃ­vi­dā­tma­nā ku­ta­ści­t svataḥ sa­tya­pra­ti­bhā­sa­na­mā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="241,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,18</span>... ṣā­dvai­ta­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_79">etena yad grā­hya­grā­ha­kā­kā­raṃ tat sarvaṃ vi­bhrā­ntaṃ­, yathā sva­pne­ndra­jā­lā­di­jñā­naṃ tathā ca pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="241,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 241,19</span>kṣā­di­ka­m iti pra­ti­vi­hi­taṃ ve­di­ta­vyaṃ</seg>, bhrā­nta­tva­pra­kṛ­tā­nu­mā­na­jñā­na­yo­r grā­hya­grā­ha­kā­kā­ra­yo­r a­bhrā­nta­tve tābhyām eva <pb n="242"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_80 a_292"><l ana="sbt" n="sbt_80ab"><lb n="242,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 80ab</span>sā­dhya­sā­dha­na­vi­jña­pte­r yadi vi­jña­pti­mā­tratā | </l><l ana="sbt" n="sbt_80cd"><lb n="242,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 80cd</span>na sādhyaṃ na ca hetuś ca pra­ti­jñā­he­tu­do­ṣa­taḥ | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">80</ref> | </l></lg><p n="a_293" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="242,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 242,06</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">sa­ho­pa­la­mbha­ni­ya­mā­d abhedo nīlataddhiyor dvi­ca­ndra­da­rśa­na­va­d ity a­trā­rtha­saṃ­vi­doḥ sa­ha­da­rśa­na­m upe­tyai­ka­tvai<span type="hard-break">- </span><lb n="242,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 242,07</span>kāntaṃ sā­dha­ya­n katham a­va­dhe­yā­bhi­lā­paḥ</seg> ? svo­kta­dha­rma­dha­rmi­bhe­da­va­ca­na­sya he­tu­dṛ­ṣṭā­nta­bhe­da­va­ca­na­sya cā­dvai­ta­va­ca<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="242,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 242,09</span>... dha­nā­bhi­lā­pa­vi­ro­dhā­t­, ta­da­bhi­lā­pe vā ta­dbhe­da­vi­ro­dhā­t | iti svavacanayor vi­ro­dhā­d bibhyat <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">svā­bhi­lā­pābhāvaṃ <lb n="242,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 242,10</span>vā svavācā pra­da­rśa­ya­n kathaṃ svasthaḥ</seg> ? sadā mau­na­vra­ti­ko 'ham ity a­bhi­lā­pa­va­t sva­va­ca­na­vi­ro­dha­syai­va svī­ka­ra­ṇā­t | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="243,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,04</span>... tato yuktam eva syā­dvā­di­naḥ pratijñā­do­ṣo­dbhā­va­naṃ hetudo­ṣo­dbhā­va­naṃ ca | tathā hi | ayaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">pṛ­tha­ga­nu­pa­la­mbhā­d bhe<span type="hard-break">- </span><lb n="243,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,05</span>dā­bhā­va­mā­traṃ sādhaye</seg> n nī­la­ta­ddhi­yoḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">tac cā­si­ddhaṃ­, saṃ­ba­ndhā­si­ddhe­r abhāvayoḥ kha­ra­śṛ­ṅgavat</seg> | siddhe hi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="243,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,09</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">etenāsa­hā­nu­pa­la­mbhā­d a­bhe­da­sā­dha­naṃ pra­tyu­ktaṃ­, bhā­vā­bhā­vayoḥ saṃ­ba­ndhā­si­ddhe</seg> r a­vi­śe­ṣā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">tādā­tmya­ta­du<span type="hard-break">- </span><lb n="243,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,10</span>tpattyor a­rtha­sva­bhā­va­ni­ya­mā­t</seg>, tadanyavyā­vṛ­tte­r a­rthā­sva­bhāvatvād e­ka­tve­na bhā­va­sva­bhā­ve­na saha ta­da­yo­gā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="243,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,11</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">siddhe 'pi prati­ṣe­dhai­kā­nte vi­jña­pti­mā­traṃ na si­dhye­t­, tada­sā­dha­nā­t | tatsiddhau tadāśrayaṃ dū­ṣa­ṇa­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="243,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,12</span>ṣajyeta</seg> grā­hya­grā­haka­bhā­va­si­ddhi­la­kṣa­ṇaṃ tadva­dba­hi­ra­rtha­si­ddhi­pra­sa­ñja­naṃ cā­vi­śe­ṣāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">ta­de­ko­pala­mbha­ni­ya­mo 'py a<span type="hard-break">- </span><lb n="243,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,13</span>siddhaḥ, sā­dhya­sā­dha­na­yo­r a­vi­śe­ṣāt</seg> | sādhyaṃ hi nī­la­ta­ddhi­yo­r e­ka­tva­m | ta­de­ko­pa­la­mbho 'pi tad eva, jñāna<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="243,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,14</span>syai­ka­syo­pa­la­mbhā­d iti he­tva­rtha­vyā­khyānāt, sa­ha­śa­bda­syai­ka­pa­ryā­ya­tvā­t sa­ho­da­ro bhrā­te­tyā­di­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">tathekajñā<span type="hard-break">- </span><lb n="243,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,15</span>nagrāhyatvaṃ dra­vya­pa­ryā­ya­pa­ra­mā­ṇubhir a­nai­kā­nti­ka­m</seg> | dra­vya­pa­ryā­yau hi jai­nā­nā­m e­ka­ma­ti­jñā­na­grā­hyau­, na ca sarva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="243,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 243,19</span>... nī­la­ta­ddhi­yo­r aikyam a­na­nya­ve­dyatvāt sva­saṃ­ve­da­na­va­d ity atrāpi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">pareṣām a­na­nya­ve­dya­tva­m asiddhaṃ</seg>, nī­la­jñā­nā­d anyasya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_294" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="244,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,03</span>... iti vyā­khyā­ya­te tadā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">e­ka­kṣa­ṇa­va­rti­saṃ­vi­ttīnāṃ sā­ka­lye­na sahopa­la­mbha­ni­yamād vya­bhi­cā­rī hetuḥ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="244,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,04</span>tāsāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">tathotpatter eva saṃvedanatvāt</seg> saṃviditānām e­vo­tpa­tteḥ | dvi­ca­ndra­da­rśa­na­va­d iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">dṛṣṭānto 'pi sā­dhya­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="244,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,05</span>vikalaḥ, ta­tho­pa­la­mbhā­bhe­da­yo­r arthe pra­ti­ni­yamād dhāntau tada­saṃ­bha­vā­t</seg>, saṃbhave ta­dbhrā­nti­tva­vi­ro­dhā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="244,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,06</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">nanu cā­sa­hā­nu­pa­la­mbha­mā­trā­d a­bhe­da­mā­traṃ</seg> sā­dha­nā­t sā­dhya­rū­paṃ bhrāntād api saṃ­bha­va­ti­, abhāve 'bhāvayoḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="244,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,07</span>saṃ­bha­vā­vi­ro­dhā­t | tato na sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­lo dṛṣṭānta iti na śa­kya­pra­ti­ṣṭhaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">ka­thaṃ­ci­d a­rtha­sva­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="244,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,08</span>vā­na­va­bo­dha­pra­sa­ṅgāt, sa­rva­vi­jñā­na­sva­la­kṣa­ṇa­kṣa­ṇa­kṣa­ya­vi­vi­kta­sa­nta­ti­vi­bhra­ma­sva­bhā­vānumiteḥ sā­ka­lye­nai<span type="hard-break">- </span><lb n="244,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,09</span>ka­tva­pra­sa­ṅgā­t</seg>, tadanyāpo­ha­mā­trā­d dhetor a­nyā­po­ha­mā­tra­syai­va siddher a­rtha­sva­bhā­vā­na­va­bo­dhā­t | kiṃ ca sa­kṛ­du­pala<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="244,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,10</span>mbha­ni­ya­me hetvarthe sati <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">e­kā­rtha­saṃ­ga­tadṛṣṭayaḥ pa­ra­ci­tta­vi­do vā nāvaśyaṃ tadbuddhiṃ tadarthaṃ vā saṃvida<span type="hard-break">- </span><lb n="244,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,11</span>ntīti hetor asiddhiḥ</seg>, niyamasyāsiddheḥ | kiñca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">sa­ho­pa­la­mbha­ni­ya­ma­ś ca syād bhedaś ca syāt</seg> | kiṃ viprati<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="244,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,12</span>ṣidhyeta ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">sva­he­tu­pra­ti­ni­yama­saṃ­bha­vā­t</seg> | iti sa­ndi­gdha­vyatireko hetur na vi­jña­pti­mā­tra­tāṃ sā­dha­ye­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">tasmād ayaṃ</seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="244,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,13</span>vi­jñā­na­vā­dī <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_80">mi­thyā­dṛ­ṣṭiḥ pa­ra­pra­tyā­ya­nā­ya śāstraṃ vi­da­dhā­naḥ pa­ra­mā­rtha­taḥ saṃvidāno vā vacanaṃ <lb n="244,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 244,14</span>ta­ttva­jñā­naṃ ca pra­ti­ru­ṇaddhīti na kiṃcid e­ta­t­, a­sā­dha­nā­ṅga­va­ca­nā­d a­do­ṣo­dbhā­va­nāc ca nigrahārhatvāt</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_81 a_295"><l ana="sbt" n="sbt_81ab"><pb n="245"/><lb n="245,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 81ab</span>ba­hi­ra­ṅgārtha­tai­kā­nte pra­mā­ṇā­bhā­sanihnavāt | </l><l ana="sbt" n="sbt_81cd"><lb n="245,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 81cd</span>sarveṣāṃ kā­rya­si­ddhiḥ syād vi­ru­ddhā­rthā­bhi­dhā­yi­nā­m | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">81</ref> | </l></lg><p n="a_296" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="245,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 245,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_81">yat kiṃcic cetas tatsarvaṃ sā­kṣā­tpa­ra­mpa­ra­yā vā ba­hi­ra­rtha­pra­ti­ba­ddha­m | ya­thā­gni­pra­tya­kṣe­ta­rave­da­na­m | sva<span type="hard-break">- </span><lb n="245,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 245,04</span>pna­da­rśa­na­m api cetaḥ, tathā vi­ṣa­yā­kā­ra­ni­rbhā­sā­t | sā­dhya­dṛ­ṣṭā­ntau pū­rva­va­d</seg> | vi­vā­dā­pa­nnaṃ vijñānaṃ sā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="245,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 245,06</span>... vi­ṣa­yā­kā­ra­ni­rbhā­sa­m | tattathā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_81">iti</seg> ba­hi­ra­ṅgā­rtha­tai­kā­ntaḥ­, sa­rva­ve­da­nā­nāṃ ba­hi­rvi­ṣa­ya­tvā­bhi­ni­ve­śā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="245,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 245,07</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_81">atrāpi lo­ka­sa­maya­pra­ti­baddhānāṃ pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddha­śa­bdabuddhīnāṃ svā­rtha­saṃ­bandhaḥ pa­ra­mā­rtha­taḥ pra­sa­jye­ta</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_82 a_297"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_82ab"><pb n="246"/><lb n="246,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 82ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kā­tmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_82cd"><lb n="246,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 82cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">82</ref> | </l></lg><p n="a_298" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="246,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 246,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_82">a­nta­rba­hi­rjñe­yai­kā­nta­yoḥ sa­hā­bhyu­pa­ga­mo viruddhaḥ</seg> syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_82">ta­da­vā­cya­tā­yā­m ukti<span type="hard-break">- </span><lb n="246,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 246,04</span>virodhaḥ pū­rva­va­t</seg> | syā­dvā­dā­śra­ya­ṇe tu na kaścid doṣa ity āhuḥ | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_83 a_299"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_83ab"><lb n="246,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 83ab</span>bhā­va­pra­me­yā­pe­kṣā­yāṃ pra­mā­ṇā­bhā­sa­ni­hna­vaḥ | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_83cd"><lb n="246,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 83cd</span>bahiḥ pra­me­yā­pe­kṣā­yāṃ pramāṇaṃ tannibhaṃ ca te | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">83</ref> | </l></lg><p n="a_300" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="246,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 246,07</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">sa­rva­saṃ­vi­tteḥ sva­saṃ­ve­da­nasya kathaṃcit pra­mā­ṇa­tvo­pa­pa­tte­s tada­pe­kṣā­yāṃ sarvaṃ pratyakṣaṃ, na kaścit pramā<span type="hard-break">- </span><lb n="246,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 246,08</span>ṇābhāsaḥ</seg>, sau­ga­tā­nā­m apy atrāvi­vā­dā­t­, sa­rva­ci­ttacai­ttā­nā­m ātmasaṃ­ve­da­naṃ pra­tya­kṣa­m iti va­ca­nā­t | tannirvi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="246,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 246,09</span>ka­lpa­ka­m ity ayuktaṃ svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­tva­m a­nta­re­ṇa pra­tya­kṣa­tvā­nu­pa­pa­tteḥ samarthanāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">tathā­na­bhyu­papagame 'nyata <lb n="246,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 246,10</span>eva buddher a­nu­mā­naṃ syāt</seg> | tac cāyuktaṃ liṅgābhāvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">tatrārthajñānam a­li­ṅgaṃ­, ta­da­vi­śe­ṣe­ṇāsiddheḥ</seg> | svayam apra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="247,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 247,02</span>... viśeṣo yena talliṅgaṃ sidhyet ? puṃsaḥ sva­saṃ­vi­di­ta­tve­na tato <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">viśeṣe vā tadanyata­re­ṇā­rtha­pa­ri­sa­mā­pteḥ <lb n="247,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 247,03</span>kiṃ dvi­tī­ye­na</seg> ? sva­saṃ­vi­di­tā­rtha­pa­ri­cche­dād eva svā­rtha­pa­ri­cchi­tti­si­ddhe­r a­pra­tya­kṣa­jñā­na­syā­kiṃ­ci­t ka­ra­tvā­t | puṃso </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="247,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 247,09</span>... ka­ra­ṇe­na pa­ro­kṣa­jñā­ne­na ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">yac cedam arthajñānaṃ tac ced a­rtha­sva­lakṣaṇaṃ syād vyābhicārād ahetuḥ</seg>, a­pra­tya­kṣe jñāne sādhye </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="247,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 247,15</span>... vyabhicāry eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">ete­ne­ndri­yādipratyakṣaṃ pratyuktaṃ</seg>, tasyāpy a­tī­ndri­ya­tve­nā­pra­tya­kṣa­jñā­nā­d a­vi­śe­ṣe­ṇā­si­ddheḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="247,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 247,18</span>... vāvaśyaṃ kārya­va­ttvā­nu­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">tataḥ pra­tya­kṣe­ta­ra­bu­ddhya­va­bhā­sa­sya sva­saṃ­ve­danāt pra­tya­kṣa­vi­ru­ddhaṃ</seg>, jñānasyā<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="248"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="248,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,01</span>pra­tya­kṣa­tva­m a­nu­mā­na­vi­ru­ddhaṃ ca | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">su­kha­duḥ­khā­di­bu­ddhe­r a­pra­tya­kṣa­tve ha­rṣa­vi­ṣā­dā­da­yo 'pi na syur ā<span type="hard-break">- </span><lb n="248,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,02</span>tmā­nta­ra­va­t</seg> | </seg> </p><p n="a_301" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="248,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">etena pra­ti­kṣa­ṇaṃ niraṃśaṃ saṃ­ve­da­naṃ pratyakṣaṃ pra­tyu­ktaṃ­, ya­thā­pra­ti­jña­m a­nu­bha­vābhā­vā­t­, yathānu­bha­va­m ana<span type="hard-break">- </span><lb n="248,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,04</span>bhyu­pa­ga­mā­t</seg>, sthi­ra­syā­tma­naḥ su­kha­duḥ­khā­di­bu­ddhyā­tma­ka­sya pra­tya­kṣa­m a­nu­bhū­ya­mā­na­sya ha­rṣa­vi­ṣā­dā­de­r a­nu­bha­vā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="248,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,05</span>bhrānto 'yam a­nu­bha­va iti cen na, bā­dha­kā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">sarvatra sarvadā bhrānter a­pra­tya­kṣa­tvā­vi­śe­ṣā­t</seg> pa­ro­kṣa­jñā­na­vā­dā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="248,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,06</span>nuṣaṅgaḥ sau­ga­ta­sya | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">kathaṃcid bhrāntāv e­kā­nta­hā­neḥ</seg> syā­dvā­dā­nu­pra­ve­śaḥ | na kevalaṃ ni­rvi­ka­lpa­ke '­rtha­da­rśa­ne </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="248,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,07</span>pa­ro­kṣa­jñā­nā­d a­vi­śe­ṣaḥ | kiṃ tarhi ? ta­dvya­va­sthā­he­tau <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">vi­ka­lpa­sva­saṃ­ve­dane 'pi, vikalpā­na­ti­vṛ­tteḥ</seg>, sarvathā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="248,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,09</span>... tve '­ne­kā­nta­si­ddhe­r a­ni­vā­ra­ṇā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_83">tasmāt sva­saṃ­ve­da­nā­pe­kṣayā na kiṃcij jñānaṃ sarvathā pra­mā­ṇa­m | bahi<span type="hard-break">- </span><lb n="248,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,10</span>ra­rthā­pe­kṣa­yā tu pra­mā­ṇa­ta­dā­bhā­sa­vya­va­sthā­, ta­tsaṃ­vā­da­ka­vi­saṃ­vā­da­ka­tvā­t kvacit svarūpe ke­śa­ma­śa­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="248,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,11</span>di­jñā­na­va­t</seg> | nabhasi ke­śā­di­jñā­naṃ hi ba­hi­rvi­saṃ­vā­da­ka­tvā­t pra­mā­ṇā­bhā­saṃ­, svarūpe saṃ­vā­da­katvāt pra­mā­ṇa­m | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_84 a_303"><l ana="sbt" n="sbt_84ab"><lb n="248,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 84ab</span>jī­va­śa­bdaḥ sabāhyārthaḥ saṃ­jñā­tvā­d dhetuśabdavat | </l><l ana="sbt" n="sbt_84cd"><lb n="248,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 84cd</span>māyā­di­bhrā­nti­saṃ­jñāś ca māyādyaiḥ svaiḥ pramo­kti­va­t | <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">84</ref> | </l></lg><p n="a_304" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="248,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,17</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">svarūpavya­ti­ri­kte­na śa­rī­re­ndri­yā­di­ka­lā­pe­na jī­va­śa­bdo '­rtha­vā­n | ato na kṛtaḥ prakṛtaḥ <lb n="248,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,18</span>syād iti viklavo­llā­pa­mā­traṃ­, lo­ka­rū­ḍheḥ sa­mā­śra­ya­ṇā­t</seg> | kā punar iyaṃ lo­ka­rū­ḍhiḥ ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">yatrāyaṃ vya­va­hā­ro <lb n="248,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 248,19</span>jīvo gatas ti­ṣṭha­tī­ti vā</seg> | na hi śarīre 'yaṃ vya­va­hā­ro rūḍhas ta­syā­ce­ta­na­tvā­d bhogādhi­ṣṭhā­na­tve­na rūḍheḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_306" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="249,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,12</span>... vaktr'a­bhi­prā­ya­mā­tra­sū­ca­ka­tva­sya pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tvā­t | tathā hi | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">nātra saṃ­jñā­bhi­pre­ta­mā­traṃ sū­ca­ya­ti­, tato 'rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="249,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,13</span>kriyāyāṃ ni­ya­mā­yo­gā­t</seg> tadābhāsavat | na ca tadayogaḥ saṃ­jñā­yāḥ­, tayārthaṃ pa­ri­cchi­dya pra­va­rta­mā­na­syā­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="249,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,14</span>ni­ya­ma­sya da­rśa­nā­t ka­ra­ṇa­pra­ti­pa­ttivat, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">kara­ṇa­pra­ti­pa­ttī­nāṃ ta­da­bhā­ve '­nā­da­ra­ṇī­yatvāt</seg> | tataḥ saṃjñātvaṃ jī­va­śa­bda<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="249,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,15</span>sya sa­bā­hyā­rtha­tvaṃ sā­dha­ya­ti he­tu­śa­bda­va­t | sarveṇa hi he­tu­vā­di­nā he­tu­śa­bdaḥ sabāhyārtho '­bhyu­pa­ga­mya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">sā­dha­na­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="249,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,16</span>dā­bhā­sa­yo­r anyathā vi­śe­ṣā­saṃ­bha­vā­t</seg>, va­ktra­bhi­prā­ya­mā­tra­sū­ca­ka­tvā­d a­bā­hyā­rtha­tvāvi­śe­ṣā­t | ta­dvi­śe­ṣa­m icchatā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="249,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,17</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">para­mpa­ra­yā­pi pa­ra­mā­rthai­katānatvaṃ vācaḥ pra­ti­pa­tta­vya­m | kvacid vyabhi­cā­ra­da­rśa­nā­d a­nā­śvā­se ca­kṣu­rā­di­bu<span type="hard-break">- </span><lb n="249,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,18</span>ddher api</seg> katham āśvāsaḥ ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">tadā­bhā­so­pa­la­bdhe</seg> s tatrāpy a­nā­śvā­se <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">kuto dhū­mā­de­r a­gnyā­di­pra­ti­pa­ttiḥ ? kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="249,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,19</span>bhāvasya vya­bhi­cā­ra­da­rśa­nā­t</seg> | na cedam asiddhaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">kā­ṣṭhā­di­ja­nma­no 'gner iva maṇipra­bhṛ­te­r api bhāvāt</seg> | su­vi­ve­ci­taṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="249,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 249,20</span>kāryaṃ kāraṇaṃ ca vya­bhi­ca­ra­tī­ti­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">ta­dvi­śe­ṣa­pa­rī­kṣāyāṃ</seg> su­vi­ve­ci­taḥ śabdo 'rthaṃ na vya­bhi­ca­ra­tī­ti prasiddhe<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">r itaratrāpi</seg> <pb n="250"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="250,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,01</span>tadvi­śe­ṣa­pa­rī­kṣā­s tu, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">vi­śe­ṣā­bhāvāt</seg> | vaktu<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">r a­bhi­sa­ndhi­vai­ci­tryā­d a­bhi­dhā­na­vya­bhi­cā­ro­pa­la­mbhe­, tadita<span type="hard-break">- </span><lb n="250,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,02</span>rā­dhya­kṣā­nu­mā­na­kā­ra­ṇa­sā­ma­grī­śa­kti­vai­ci­tryaṃ paśyatāṃ katham āśvāsaḥ syāt ? tasmād ayam a­kṣa­li­ṅga­saṃ­jñā<span type="hard-break">- </span><lb n="250,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,03</span>do­ṣā­vi­śe­ṣe 'pi kvaci</seg> t pratyakṣe '­nu­mā­ne ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">pa­ri­tu­ṣya­nn anyata­ma­pra­dve­ṣe­ṇe­śva­rā­ya te, pa­rī­kṣā­kle­śa­le­śā­sa­ha­nā­t</seg> | </seg> </p><p n="a_307" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="250,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,05</span>... kṣa­ma­tvā­d iti cen na, tasyāḥ sarvathā bhā­vo­pā­dā­na­tvā­bhā­vo '­bhā­vo­pā­dā­na­tvā­si­ddheḥ | sarvatra <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">bhāvopādā­na­saṃ­bha­ve <lb n="250,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,06</span>hi samā­khyā­nā­mi­taro­pā­dā­na­pra­kḷ­ptiḥ</seg> | ete­nai­ta­d api pratyuktaṃ yad uktaṃ sau­ga­te­na '­a­nā­di­vā­sa­no­dbhū­ta­vi­ka<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="250,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,11</span>... śrayatve he­tu­śa­bda­va­jjī­va­śa­bda­sya bhā­vā­śra­ya­tvaṃ yuktam | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">bhāvaś cātra ha­rṣa­vi­ṣā­dā­dya­ne­kā­kā­ra­vi­va­rtaḥ­, pratyā<span type="hard-break">- </span><lb n="250,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,12</span>tma ve­da­nī­yaḥ­, pra­ti­śa­rī­raṃ bhe­dā­tma­ko '­pra­tyā­khyā­nā­rhaḥ pra­ti­kṣi­pantam ātmānaṃ pra­ti­bo­dha­ya­tī­ti kṛtaṃ <lb n="250,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,13</span>pra­yā­se­na</seg> | tad anena hetoḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvaṃ pra­ti­kṣi­ptaṃ­, pakṣasya pra­tya­kṣā­di­bhi­r a­bā­dhi­ta­tvā­t | tatra nirati<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="250,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,16</span>... tvam iti cen na, tāsām api māyādyaiḥ svairarthaiḥ sa­bā­hyā­rtha­tvā­t pra­mā­ṇa­va­ca­na­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_84">na hi mā­yā­di­sa­mā­khyāḥ <lb n="250,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 250,17</span>svā­rtha­ra­hi­tā viśiṣṭapra­ti­pa­tti­he­tu­tvā­t pra­mā­ṇa­sa­mā­khyā­va­t</seg> | bhrā­nti­sa­mā­khyā­nā­m abāhyārthatve tato </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_85 a_308"><l ana="sbt" n="sbt_85ab"><lb n="251,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 85ab</span>buddhiśabdā­rtha­saṃ­jñā­s tās tistro bu­ddhyā­di­vā­ci­kāḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_85cd"><lb n="251,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 85cd</span>tulyā bu­ddhyā­di­bo­dhāś ca trayas ta­tpra­ti­bi­mba­kāḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">85</ref> || </l></lg><p n="a_309" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="251,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 251,12</span>... strayo 'rthās tisṛṇāṃ saṃ­jñā­nā­m a­va­ga­mya­nte ta­tpra­ti­bi­mba­ka­bo­dhā­nāṃ tra­yā­ṇā­m eva bhāvāt | tad a­ne­nā­cāryo <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_85">he­tu­vya­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="251,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 251,13</span>cā­rā­śa­ṅkāṃ pratyastama­ya­ti­, bu­ddhyā­di­saṃ­jñā­nāṃ ti­sṛ­ṇā­m api sva­vya­ti­ri­kta­va­stu­saṃ­ba­ndha­da­rśa­nā­t ta­dbu­ddhī­nāṃ <lb n="251,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 251,14</span>ca</seg> tisṛṇāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_85">tannirbhāsanāt ta­dvi­ṣa­ya­to­papatteḥ</seg> | sā­mā­nya­to jī­va­śa­bda­sya dha­rmi­tvā­t svavya­ti­ri­ktā­rtha­sya ca </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_86 a_311"><l ana="sbt" n="sbt_86ab"><lb n="251,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 86ab</span>vaktṛ­śro­tṛ­pra­mā­tṝ­ṇāṃ bo­dha­vā­kya­pra­māḥ pṛthak | </l><l ana="sbt" n="sbt_86cd"><lb n="251,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 86cd</span>bhrāntāv eva pra­mā­bhrā­ntau bāhyārthau tā­dṛ­śe­ta­rau || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">86</ref> || </l></lg><p n="a_312" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="252,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,04</span>... sā­dhyā­di­vai­ka­lyaṃ pra­sa­jya­te | syān mataṃ '<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_86">bahir a­rthā­bhā­vā­d va­ktrā­di­tra­yaṃ na buddheḥ pṛ­tha­gbhū­taṃ</seg>, vaktrādyābhāsāyā buddher eva </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="252,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,05</span>va­ktrā­di­tva­vya­va­hā­rā­t­, vā­kya­syā­pi bo­dha­vya­ti­re­ke­ṇā­sa­ttvā­t­, pramāyā bo­dhā­tma­ka­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_86">tato '­si­ddha­tā­di­do­ṣaḥ <lb n="252,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,06</span>sā­dha­na­sya</seg> he­tu­dṛ­ṣṭā­nta­la­kṣaṇasya' <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_86">iti, tan na, rū­pā­de­r grā­ha­ka­sya ta­dvya­ti­ri­kta­vi­jñā­na­saṃ­tā­na­ka­lā­pa­sya ca <lb n="252,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,07</span>svāṃśamātrā­va­la­mbi­naḥ pra­mā­ṇa­sya vi­bhra­ma­ka­lpa­nā­yāṃ sākalye­nā­si­ddhe­r a­nta­rjñe­yābhyu­pa­ga­ma­vi­ro­dhā­t</seg> | na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="252,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,12</span>... bāhyā­rtha­yo­s tā­dṛ­śā­nyā­dṛśayoḥ pra­me­ya­yo­r a­nta­rjñe­ya­ba­hi­rjñe­ya­yo­r i­ṣṭā­ni­ṣṭayor vi­ve­ca­na­syā­pi bhrā­nta­tva­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_86">tau <lb n="252,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,13</span>hi grāha­kā­pe­kṣa­yā bāhyārthau bhrāntāv eva</seg> grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­bhrā­nteḥ | iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_86">kutas tatra he­yo­pā­de­ya­vi­ve­kaḥ</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_87 a_313"><l ana="sbt" n="sbt_87ab"><lb n="252,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 87ab</span>bu­ddhi­śa­bdapra­mā­ṇa­tvaṃ bāhyārthe sati, nāsati | </l><l ana="sbt" n="sbt_87cd"><lb n="252,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 87cd</span>sa­tyā­nṛ­ta­vya­va­sthai­vaṃ yujyate '­rthā­ptya­nā­pti­ṣu || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">87</ref> || </l></lg><p n="a_314" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="252,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,18</span>buddheḥ svapra­ti­pa­ttya­rtha­tvā­c chabdasya pa­ra­pra­ti­pāda­nā­rtha­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">sva­pa­ra­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ sādhanaṃ bu­ddhi­śa­bdā­tma­kaṃ sva<span type="hard-break">- </span><lb n="252,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,19</span>saṃ­vi­ttyai­va para­pra­ti­pā­da­nā­yo­gā­t</seg> tasyāḥ pa­rā­pra­tya­kṣa­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tasya ca sati bahirarthe pra­mā­ṇa­tva­m a­rtha­prā­pti­taḥ <lb n="252,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,20</span>si­dhye­t­, asati pra­mā­ṇā­bhā­sa­tva­m a­rthā­nā­pti­taḥ | iti</seg> sa­tyā­nṛ­ta­vya­va­sthā buddhiśabdayor yu­jya­te­, sva­pa­ra­pa­kṣa­sā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="252,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 252,21</span>dha­na­dū­ṣa­ṇā­tma­no­s tathā pratīteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tad evaṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ sa­nba­hi­ra­rthaḥ sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­pra­yo­gā­t</seg> | ity ekalakṣaṇo <pb n="253"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="253,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,02</span>... sa­dbhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">anyathā sva­pne­ta­rā­vi­śe­ṣā­t kiṃ kena sādhitaṃ dūṣitaṃ ca ? iti kutaḥ saṃ­tā­nā­nta­ra­m anyad vā</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="253,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,10</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tai­mi­ri­ka­dva­ya­dvi­ca­ndra­da­rśa­na­va­dbhrā­ntaḥ sarvo vya­va­hā­ra ity atrāpi ta­ttva­jñā­naṃ śaraṇaṃ</seg>, tata eva sa­rva­vi­bhra­ma­vya­va<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="253,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,11</span>sthiteḥ | iti vyā­ha­ta­m etat ta­ttva­jñā­nā­t sarvasya bhrā­nta­tva­sā­dha­na­m­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">anyathā ba­hi­ra­rtha­va­d a­bhi­saṃ­hi­tasyāpi</seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="253,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,12</span>sa­rva­vi­bhra­ma­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">ni­rā­ka­ra­ṇā­pa­tteḥ</seg>, bhrāntād eva jñānāt tasyāpy asiddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tathā pa­ra­mā­ṇvā­di­dūṣaṇe 'pi pratipa<span type="hard-break">- </span><lb n="253,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,13</span>ttavyaṃ</seg>, ta­ttva­jñā­naṃ śa­ra­ṇa­m a­ta­ttva­jñā­nā­d a­bhi­saṃ­hi­ta­syā­pi pa­ra­mā­ṇvā­dya­sa­ttva­sya ni­rā­ka­ra­ṇā­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">anyathā tatkṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="253,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,14</span>tam akṛtaṃ syād iti sarvatra yojyaṃ</seg>, sarvasya sveṣṭasya svayam a­ni­ṣṭa­sya ca ta­ttva­jñā­nā­d eva sā­dha­na­dū­ṣa­ṇo­pa­pa­tteḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="253,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,16</span>... cā­ni­ṣṭa­sya sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­pra­yo­gā­d eva vya­va­sthā­pa­nā­d anyathā tadavyava­sthi­te­r yat kiṃ­ca­na­vā­di­tva­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tad ime <lb n="253,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,17</span>vi­jñā­na­saṃ­tā­nāḥ santi na santīti tattvā'­pra­ti­pa­tte­r dṛṣṭāpa­hnu­ti­ra­ni­ba­ndha­nai­va­, dṛ­śye­nā­tmanā kathaṃci</seg> <span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="253,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,18</span>t ska­ndhā­kā­re­ṇā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">dṛ­śyā­nā­m api pa­ra­mā­ṇū­nāṃ bahir api sa­ma­va­sthā­ne vi­pra­ti­ṣe­dhā­bhā­vā­d a­nta­rjñe­ya­va­t</seg> | adṛśyā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="253,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 253,20</span>... pane, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tatra pū­rvā­di­di­gbhā­ga­bhe­de­na</seg> ja­ḍa­rū­pā­ṇāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">ṣa­ḍaṃ­śā­di­ka­lpa­na­yā vṛtti­vi­ka­lpe­na vā para­pa­kṣo­pā­la­mbhe</seg> <pb n="254"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="254,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 254,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">svapa­kṣā­kṣe­pā­t</seg>, tasyo­pā­la­mbhā­bhā­sa­tvasiddheḥ | samānaṃ hi dūṣaṇaṃ ba­hiḥ­pa­ra­mā­ṇu­ṣu­, saṃvitpara­mā­ṇu­ṣu ca | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="254,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 254,08</span>... sveṣṭe 'pi tattve | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">ka­thaṃ­ci­d virodhapa­ri­hā­ra­sya punar ā­yā­sa­tā­m apy a­śa­kte­r na</seg> dvitīyaḥ pakṣaḥ saṃ­bha­va­ti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tatsākṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="254,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 254,09</span>tpa­raṃ­pa­ra­yā vā, vimatyadhi­ka­ra­ṇa­bhā­vā­pa­nnaṃ­, jñānaṃ, sva­rū­pa­vya­ti­ri­ktārthā­la­mba­naṃ­, grā­hya­grā­ha­kā­kā­ra­tvā­t <lb n="254,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 254,10</span>saṃ­tā­nā­nta­ra­si­ddhi­va­t</seg> | vi­pla­va­jñāna­grā­hya­grā­ha­kā­kā­ra­tve­na vyabhicāra iti cen na, saṃ­tā­nā­nta­ra­sā­dha­na­syāpi </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="254,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 254,11</span>vya­bhi­cā­ra­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">na hi vyā­pā­ra­vyā­hā­ra­ni­rbhā­so 'pi vipluto nāsti</seg>, ye­nā­vya­bhi­cā­rī hetuḥ syāt | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="254,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 254,12</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_87">tada­nya­trā­pi vā­sa­nā­bhe­do gamyeta na saṃ­tā­nā­nta­ra­m</seg> | yathaivaṃ hi jā­gra­dda­śā­yāṃ ba­hi­ra­rtha­vā­sa­nā­yā dṛ­ḍha­ta­ma<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_88 a_320"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_88ab"><lb n="256,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 88ab</span>daivād evā­rtha­si­ddhi­ś ced daivaṃ pauruṣataḥ katham | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_88cd"><lb n="256,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 88cd</span>dai­va­ta­ś ced a­ni­rmo­kṣaḥ pauruṣaṃ niṣphalaṃ bhavet || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">88</ref> || </l></lg><p n="a_322" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="256,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 256,14</span>kutas tarhi sa­mī­hi­tā­rtha­si­ddhi­r i­tyu­cya­te | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_88">yogyatā karma pūrvaṃ vā daivam u­bha­ya­m a­dṛ­ṣṭaṃ­, pauruṣaṃ punar iha<span type="hard-break">- </span><lb n="256,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 256,15</span>ceṣṭitaṃ dṛṣṭam | tābhyām a­rtha­si­ddhiḥ­, ta­da­nya­ta­rā­pā­ye '­gha­ṭa­nā­t pau­ru­ṣa­mā­tre '­rthā­da­rśa­nā­d­, dai­va­mā­tre vā <lb n="256,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 256,16</span>samīhāna­rtha­kya­pra­sa­ṅgā­t</seg> | svayam a­pra­ya­ta­mā­na­sya sarvam i­ṣṭā­ni­ṣṭa­m a­dṛ­ṣṭa­mā­trā­d eva, pra­ya­ta­mā­na­sya tu pra­ya­tnā­khyā­t </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_89 a_323"><l ana="sbt" n="sbt_89ab"><lb n="257,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 89ab</span>pau­ru­ṣā­d eva siddhiś cet pauruṣaṃ daivataḥ katham ? | </l><l ana="sbt" n="sbt_89cd"><lb n="257,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 89cd</span>pauruṣāc ced amoghaṃ syāt, sa­rva­prā­ṇi­ṣu pau­ru­ṣa­m || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">89</ref> || </l></lg><p n="a_324" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="257,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 257,07</span>pau­ru­ṣā­d e­vā­rtha­sya siddhir iti vadato 'pi kathaṃ pauruṣaṃ daivataḥ syāt ? pra­ti­jñā­hā­ni­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_89">tad dhi pauruṣaṃ <lb n="257,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 257,08</span>vinā dai­va­saṃ­pa­dā na syāt, '­tā­dṛ­śī jāyate buddhir vya­va­sā­ya­ś ca tādṛśaḥ | sa­hā­yā­s tādṛśāḥ santi <lb n="257,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 257,09</span>yādṛśī bha­vi­ta­vya­tā</seg> ' iti prasiddheḥ | tat sarvaṃ bu­ddhi­vya­va­sā­yā­di­kaṃ pauruṣaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_89">pau­ru­ṣā­pā­di­ta­m iti</seg> cet tarhy amo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="257,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 257,10</span>gham eva sa­rva­prā­ṇi­ṣu pauruṣaṃ bhavet | ta­thai­ve­ti cet <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_89">tadvyabhi­cā­ra­da­rśi­no na vai śra­dda­dhī­ra­n</seg> | syān matam etat —</seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_90 a_325"><l ana="sbt" n="sbt_90ab"><lb n="257,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 90ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kātmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_90cd"><lb n="257,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 90cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">90</ref> || </l></lg><p n="a_326" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="257,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 257,21</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_90">dai­ve­ta­ra­yoḥ sa­hai­kā­ntā­bhyu­pa­ga­me vyā­ghā­tā­d a­vā­cya­tā­yāṃ ca sva­va­ca­na­vi­ro­dhā­t syā­dvā­da­nī­tiḥ</seg> </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_91 a_327"><l ana="sbt" n="sbt_91ab"><pb n="258"/><lb n="258,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 91ab</span>a­bu­ddhi­pū­rvā­pe­kṣā­yā­m i­ṣṭā­ni­ṣṭaṃ sva­dai­va­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_91cd"><lb n="258,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 91cd</span>bu­ddhi­pū­rva­vya­pe­kṣā­yā­m i­ṣṭā­ni­ṣṭaṃ sva­pau­ru­ṣā­t || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">91</ref> || </l></lg><p n="a_328" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="258,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 258,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_91">tato 'tarki­to­pa­sthi­ta­m a­nu­kū­laṃ pra­ti­kū­laṃ vā dai­va­kṛ­taṃ</seg>, bu­ddhi­pū­rvā­pe­kṣā­pā­yā­t tatra pu­ru­ṣa­kā­ra­syā­pra­dhā­na<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="258,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 258,04</span>tvāt daivasya prā­dhā­nyā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_91">tadviparītaṃ pau­ru­ṣā­pā­di­taṃ</seg> bu­ddhi­pū­rva­vya­pe­kṣā­na­pā­yā­t­, tatra daivasya gu­ṇa­bhā­vā­t </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="258,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 258,05</span>pau­ru­ṣa­sya pra­dhā­na­bhā­vā­t­, na punar a­nya­ta­ra­syābhāvāt <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_91">ape­kṣā­kṛ­ta­tvā­t ta­dvya­va­sthā­yāḥ</seg> | tathāpe­kṣā­na­pā­ye pa­ra­spa­raṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_92 a_333"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_92ab"><lb n="259,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 92ab</span>pāpaṃ dhruvaṃ pare duḥkhāt puṇyaṃ ca sukhato yadi | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_92cd"><lb n="259,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 92cd</span>a­ce­ta­nā­ka­ṣā­yau ca ba­dhye­yā­tāṃ ni­mi­tta­taḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">92</ref> || </l></lg><p n="a_334" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="259,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 259,08</span>... puruṣaḥ pāpam ātmany ā­sra­va­ya­ti su­kha­he­tuḥ puṇyam iti<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_92">paratra su­kha­duḥ­kho­tpā­da­nā­t pu­ṇya­pā­pa­ba­ndhai­kā­nte <lb n="259,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 259,09</span>katham a­ce­ta­nāḥ kṣī­rā­da­yaḥ</seg> ka­ṇṭa­kā­da­yo vā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_92">na ba­dhye­ra­n</seg> ? pa­ra­smi­n su­kha­duḥ­kha­yo­r u­tpā­da­nā­t | cetanā </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="259,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 259,10</span>eva bandhārhā iti cet tarhi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_92">vī­ta­rā­gāḥ</seg> kathaṃ na ba­dhye­ra­n ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_92">tannimittatvā</seg> d bandhasya | teṣām abhisandher a­bhā­vā­n na </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_93 a_335"><l ana="sbt" n="sbt_93ab"><lb n="259,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 93ab</span>puṇyaṃ dhruvaṃ svato duḥkhāt pāpaṃ ca sukhato yadi | </l><l ana="sbt" n="sbt_93cd"><lb n="259,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 93cd</span>vī­ta­rā­go munir vidvāṃs tābhyāṃ yu­ñja­yā­n ni­mi­tta­taḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">93</ref> || </l></lg><p n="a_337" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="259,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 259,18</span>... pāpābhyāṃ yogas tasya ta­da­bhi­saṃ­dhi­ni­ba­ndha­na­tvā­t­' iti tarhy a­ne­kā­ntasiddhir e­vā­yā­tā | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_93">ā­tma­su­kha­duḥ­khā­bhyāṃ <lb n="259,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 259,19</span>pā­pe­ta­rai­kā­nta­kṛ­tā­nte punar a­ka­ṣā­ya­syā­pi dhruvam eva bandhaḥ syāt | tato na kaścin mo­k­‍­tu­m a­rha­ti­, tadu<span type="hard-break">- </span><lb n="259,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 259,20</span>bha­yā­bhā­vā­saṃ­bha­va­vā­t</seg> | nahi pu­ṇya­pā­po­bha­ya­ba­ndhā­bhā­vā­saṃ­bha­ve muktir nāma, saṃ­sṛ­te­r a­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t | tato naitā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_94 a_338"><l ana="sbt" n="sbt_94ab"><pb n="260"/><lb n="260,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 94ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kā­tmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_94cd"><lb n="260,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 94cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">94</ref> || </l></lg><p n="a_339" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="260,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 260,03</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_94">pra­stu­tai­kā­nta­dva­ya­si­ddhā­nte vyāhater a­na­bhi­dhe­ya­tā­yām a­na­bhi­dhe­yā­bhi­dhā­na­vi­ro­dhā­t ka­thaṃ­ci­d eveti <lb n="260,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 260,04</span>yuktam</seg> | nahi svasminn a­nya­smi­n vā sukhāt duḥkhāc ca puṇyam eva pāpam eva vā ta­du­bha­ya­m eva ceti va­da­tā­m avyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_95 a_341"><l ana="sbt" n="sbt_95ab"><lb n="260,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 95ab</span>vi­śu­ddhi­saṃ­kle­śāṅgaṃ cet sva­pa­ra­sthaṃ su­khā­su­kha­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_95cd"><lb n="260,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 95cd</span>pu­ṇya­pā­pā­sra­vo yukto na ced vyarthas ta­vā­rha­taḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">95</ref> || </l></lg><p n="a_342" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="260,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 260,09</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_95">ātmanaḥ parasya vā su­kha­duḥ­kha­yo­r vi­śu­ddhi­saṃ­kle­śā­ṅga­yo­r eva pu­ṇya­pā­pā­sra­va­he­tu­tvaṃ­, na cā­nya­thā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="260,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 260,10</span>prasaṅgāt</seg> | vi­śu­ddhi­kāraṇasya vi­śu­ddhi­kā­rya­sya vi­śu­ddhi­sva­bhā­va­sya vā viśuddhyaṅgasya, saṃ­kle­śa­kā­ra­ṇa­sya saṃ­kle­śa­kā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="260,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 260,13</span>... pu­ṇya­pā­pa­ba­ndha­pra­sa­ṅga­sya du­rni­vā­ra­tvā­t | kaḥ punaḥ saṃkleśaḥ kā vā vi­śu­ddhi­r iti ced u­cya­te­ —<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_95">ā­rta­rau­dra­dhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="260,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 260,14</span>na­pa­ri­ṇā­maḥ saṃ­kle­śa­s tadabhāvo vi­śu­ddhi­r ātmanaḥ svātmany ava­sthā­na­m</seg> | ta­trā­rta­dhyā­naṃ ca­tu­rvi­dhaṃ­, 'ārta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_96 a_347"><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_96ab"><lb n="262,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 96ab</span>ajñānāc ced dhruvo bandho jñe­yā­na­ntyā­n na kevalī | </l><l rend="center-bold" ana="sbt" n="sbt_96cd"><lb n="262,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 96cd</span>jñā­na­sto­kā­d vi­mo­kṣa­ś ce­da­jñā­nā­d ba­hu­to­nya­thā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">96</ref> || </l></lg><p n="a_353" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="265,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 265,06</span>... pra­ti­jñā­tavi­ro­dhā­t | tataḥ sūktaṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_96">yadi bandho 'yam a­jñā­nā­n nedānīṃ kaścin mu­cya­te­, sa­rva­syai­va kvacid ajñāno<span type="hard-break">- </span><lb n="265,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 265,07</span>pa­pa­tte­r jñe­yā­na­ntyā­d iti</seg> ke­va­li­naḥ prāk sa­rva­jñā­saṃ­bha­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_96">yadi punar jñā­na­ni­rhrā­sād brahmaprāptir a­jñā­nā­t <lb n="265,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 265,08</span>sutarāṃ pra­sa­jye­ta­, duḥ­kha­ni­vṛ­tte­r iva su­kha­prā­ptiḥ</seg> | na hy alpa­duḥ­kha­ni­vṛ­tteḥ su­kha­prā­ptau ba­hu­ta­ra­duḥ­kha­ni­vṛ­ttau </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_97 a_354"><l ana="sbt" n="sbt_97ab"><lb n="265,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 97ab</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kā­tmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣā­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_97cd"><lb n="265,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 97cd</span>a­vā­cya­tai­kā­nte 'py uktir nā­vā­cya­m iti yujyate || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">97</ref> || </l></lg><p n="a_355" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="265,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 265,13</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_97">na hi sa­rvā­tma­nai­ka­syai­ka­dā jñā­na­sto­kā­n mokṣo ba­hu­ta­ś cā­jñā­nā­d bandha ity e­kā­nta­yo­r a­vi­ro­dhaḥ <lb n="265,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 265,14</span>syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣāṃ si­dhya­ti­, yena ta­du­bha­yai­kā­tmyaṃ syāt</seg> | ta­thā­'­vā­cya­tai­kā­nte sva­va­ca­na­vi­ro­dhaḥ­pū­rva­va­t | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_98 a_357"><l ana="sbt" n="sbt_98ab"><lb n="265,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 98ab</span>a­jñā­nā­n mohino bandho na jñānād vī­ta­mo­ha­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_98cd"><lb n="265,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 98cd</span>jñā­na­sto­kā­c ca mokṣaḥ syād amohān mo­hi­no­nya­thā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">98</ref> || </l></lg><p n="a_358" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="265,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 265,20</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_98">mo­ha­nī­ya­ka­rma­pra­kṛ­ti­la­kṣa­ṇā­d a­jñā­nā­d yuktaḥ ka­rma­ba­ndhaḥ</seg> sthi­tya­nu­bhā­gākhyaḥ sva­pha­la­dā­na­sa­ma­rthaḥ­, krodhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="265,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 265,22</span>... na­tvo­pa­pa­tteḥ '­sa­ka­ṣā­ya­tvā­j jīvaḥ karmaṇo yogyān pu­dga­lā­n ādatte sa bandha' iti va­ca­nā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_98">tato 'nyato 'pi bandhā<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span></seg> <pb n="266"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="266,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 266,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_98">bhyu­pa­ga­me '­ti­pra­sa­ṅgā­t</seg>, kṣī­ṇo­pa­śā­ntaka­ṣā­ya­syā­py a­jñā­nā­d ba­ndha­pra­sa­kteḥ | prakṛ­ti­pra­de­śa­ba­ndha­s tasyāpy astīti cen na, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_360" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="267,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 267,09</span>... bu­dhyā­ma­he | tato mohina e­vā­jñā­nā­d viśiṣṭaḥ ka­rma­ba­ndho na vī­ta­mo­hā­d iti sūktam | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_98">tathaiva buddher apakarṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="267,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 267,10</span>n mo­ha­nī­ya­pa­ri­kṣa­ya­la­kṣa­ṇā­n mokṣyati viparyaye vi­pa­ryā­sā­d ity a­dhi­ga­nta­vyaṃ</seg>, pra­kṛ­ṣṭa­śru­ta­jñā­nā­deḥ kṣā­yo­pa­śa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_99 a_362"><l ana="sbt" n="sbt_99ab"><lb n="267,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 99ab</span>kā­mā­di­pra­bha­va­ś citraḥ ka­rma­ba­ndhā­nu­ru­pa­taḥ | </l></lg><lg ana="sub-base-text" n="sbt_99 a_363"><l ana="sbt" n="sbt_99cd"><pb n="268"/><lb n="268,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 99cd</span>tac ca karma svahetubhyo jīvās te śuddhyaśuddhitaḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">99</ref> || </l></lg><p n="a_364" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="268,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,02</span>kā­mā­di­prabhavo bhā­va­saṃ­sā­ro 'yaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">nai­ka­sva­bhā­ve­śva­ra­kṛ­ta­s ta­tkā­rya­su­kha­duḥ­khā­di­vai­ci­tryā­t</seg> | yasya yasya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="268,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,05</span>... sā­dhyā­bhā­ve '­nu­pa­pa­nna­tva­grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­sa­dbhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">na hi kā­ra­ṇa­syai­ka­rū­pa­tve kā­rya­nā­nā­tvaṃ yuktaṃ, śālibīḥ <lb n="268,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,06</span>jāṅku­ra­va­t</seg> | pra­si­ddha­s tāvad e­ka­sva­rū­pā­c chā­li­bī­jā­d a­ne­kā­ṅku­ra­kā­ryā­yo­gaḥ­, sa eva dṛṣṭāntaḥ syāt | tata<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="268,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,09</span>... saṃ­bhā­va­nā­śa­ṅkā­vya­va­cche­dā­t | kā­lā­di­nā vya­bhi­cā­rī hetur iti cen na, ta­syai­ka­sva­bhā­va­tvai­kā­ntā­si­ddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">apari<span type="hard-break">- </span><lb n="268,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,10</span>ṇāminaḥ sa­rva­thā­rtha­kri­yā­'­saṃ­bha­vā­t ta­lla­kṣa­ṇa­tvā­d vastunaḥ sadbhāvam eva tāvan na saṃ­bhā­va­yā­maḥ</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="268,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,19</span>... ṇā­mi­tvā­bhā­ve kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhā­vā­d a­rtha­kri­yā­pā­yā­t sa­ttvā­nu­pa­pa­tte­r va­stu­saṃ­bhā­va­nā­bhā­va eveti ni­ści­ta­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">tatra <lb n="268,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,20</span>kā­la­de­śā­va­sthā­sva­bhā­va­bhi­nnā­nāṃ ta­nu­ka­raṇa­bhu­va­nā­dī­nāṃ kilāyaṃ karteti mahac citraṃ</seg>, prakṛta­pra­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_365" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="268,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 268,22</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">ete­ne­śva­re­cchā pratyuktā</seg>, tasyā api ni­tyai­ka­sva­bhā­vā­yāḥ kā­rya­vai­ci­tryā­nu­papa­pa­tte­r va­stu­tva­saṃ­bhā­va­nā­nu­pa­pa­tte­ś cā<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="269"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="269,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 269,01</span>vi­śe­ṣā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">na caitenā syāḥ saṃ­ba­ndha­s ta­tkṛ­to­pa­kā­rā­na­pe­kṣa­ṇā­t</seg> | na hi nityād e­ka­sva­bhā­vā­d ī­śva­rā­t kaści<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="269,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 269,03</span>... saṃ­bha­vā­d a­nu­pa­kā­rā­t­, u­pa­kā­rā­nta­re '­na­va­sthāpra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">tato vya­pa­de­śo 'pi mā bhūt</seg> ī­śva­ra­sya sisṛkṣeti | tatra </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="269,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 269,05</span>... ma­he­śva­ra<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">syābhisandher anityatve 'pi sa­mā­na­pra­sa­ṅgaḥ</seg>, pa­dā­rthā­nta­ra­bhū­tasyā­bhi­sa­ndhe­s tena saṃ­ba­ndhā­bhā­va­sya tatkṛtopa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="269,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 269,07</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">sa­kṛ­du­tpa­ttyā­di­pra­sa­ṅgā­d vi­ci­tra­tvā­nu­pa­pa­tte­r iti</seg> | tad anekatve 'py a­kra­ma­tve 'syaiva do­ṣa­syo­pa­ni­pā­tā­t­, kramavattve </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_366" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="270,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 270,10</span>... kim anayā cintayā ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">tayor e­ka­sva­bhā­va­tve 'pi ka­rma­vai­ci­tryā­t kā­mā­di­pra­bha­va­vai­ci­trya­m iti ced yuktam etat <lb n="270,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 270,11</span>kiṃtu ne­śva­re­cchā­bhyāṃ kiṃcit, tāvatārtha­pa­ri­sa­mā­pteḥ</seg>, sati ka­rma­vai­ci­tryai kā­mā­di­pra­bha­va­vai­ci­trya­sya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="270,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 270,13</span>... a­ni­ści­tā­nva­ya­vya­ti­re­ka­yo­r ī­śva­re­ccha­yoḥ kā­ra­ṇa­tva­pa­ri­ka­lpa­nā­yā­m a­ti­pra­sa­ṅgā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">etena vi­ra­mya­pra­vṛ­tti­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="270,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 270,14</span>nni­ve­śa­vi­śe­ṣā­di­bhyaḥ pṛthivyāder bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­pū­rva­ka­tva­sā­dha­ne­ne­śva­ra­prā­paṇaṃ pratyuktaṃ</seg>, dha­rmā­dha­rmā­bhyā­m e<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_367" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="270,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 270,18</span>nanu<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">prākkāyaka­ra­ṇo­tpa­tte­r ātmano dha­rmā­dha­rma­yo­ś ca svayam a­ce­ta­na­tvā­d vi­ci­tro­pa­bho­ga­yo­gya­ta­nu­ka­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="270,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 270,19</span>di­saṃ­pā­da­na­kau­śalā­saṃ­bha­vā­t ta­nni­mi­tta­m ā­tmā­nta­raṃ­, mṛ­tpi­ṇḍa­ku­lā­la­va­d iti cen na</seg>, evam api pra­kṛ­ta­sā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="271,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 271,02</span>... nu­pa­pa­tti­r asty eveti cen na, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">tasyāpi vi­ta­nu­ka­ra­ṇa­sya ta­tkṛ­te­r a­saṃ­bha­vā­t</seg> kālādivat <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">tādṛśo 'pi nimitta<span type="hard-break">- </span><lb n="271,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 271,03</span>bhāve ka­rma­ṇā­m a­ce­ta­na­tve 'pi ta­nni­mi­tta­tva­m a­pra­ti­ṣi­ddhaṃ­, sarvathā dṛ­ṣṭā­nta­vya­ti­kra­mā­t</seg> | yathaiva hi ku­lā­lā­diḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_369" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="272,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,08</span>... sa­nni­ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tva­he­ta­vo gamakāḥ syuḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">sthi­tvā­pra­va­rta­nā­rtha­kri­yā­di ce­ta­nā­dhi­ṣṭhā­nā­d iti niyame <lb n="272,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,09</span>punar īśvarāder api mā bhūt</seg> | anya­the­śva­ra­di­kkā­lā­kā­śā­ś ce­ta­nā­dhi­ṣṭhi­tāḥ syuḥ, sa­rva­kā­rye­ṣu kra­ma­ja­nma­su sthittvā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_370" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="272,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,12</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">nāyaṃ prasaṅgo, buddhimattvād iti cet tata eva tarhi prahīṇata­nu­ka­ra­ṇā­da­yaḥ prāṇino mā bhūvan</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="272,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,14</span>... ka­ro­t­, sā­ti­śa­yaṃ tadvidaḥ pra­hī­ṇa­sva­kā­ryā­ka­ra­ṇa­da­rśa­nā­t | pra­hī­ṇa­ta­nu­ka­ra­ṇā­da­yaḥ prāṇināṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">karmaṇo vaici<span type="hard-break">- </span><lb n="272,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,15</span>tryād iti cet tarhi</seg> ka­rma­ṇā­m api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">teṣām ī­śva­ra­jñā­na­ni­mi­tta­tve sa­mā­na­pra­sa­ṅgaḥ</seg> –tāny api pra­hī­ṇa­ta­nu­ka­ra­ṇā­di<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="272,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,16</span>kā­ra­ṇā­ni mā bhūvann iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">tadani­mi­tta­tve ta­nu­ka­ra­ṇā­de­r api ta­nni­mi­tta­ttvaṃ mā bhūd vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | evaṃ <lb n="272,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,17</span>cā­rtha­kri­yā­de­r api tābhyām ai­kā­nti­ka­tvaṃ</seg> karmaṇaḥ sthāṇoś cā­rtha­kri­yā­kā­ri­tva­–­sthi­ttvā­pra­va­rta­na­yo­ś ce­ta­nā­dhi<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="272,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,18</span>ṣṭhā­nā­bhā­ve 'pi bhāvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">tataḥ ka­rma­ba­ndha­vi­śe­ṣa­va­śā­c citrāḥ kā­mā­da­ya­s tataḥ ka­rma­vai­citrya</seg> m iti sthitam | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="272,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 272,19</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">na hi bhā­va­sva­bhāvo­pā­la­mbhaḥ ka­ra­ṇī­yo 'nyatrāpi</seg> tathaiva <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">ta­tpra­sa­ṅgā­ni­vṛ­tteḥ</seg> | yathaiva hi katham a­ce­ta­naḥ <pb n="273"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_372" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="274,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 274,01</span>... nanu yadi ka­rma­ba­ndhā­nu­rū­pa­taḥ saṃsāraḥ syā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_99">n na tarhi ke­ṣāṃ­ci­n muktir i­ta­re­ṣāṃ saṃ­sā­ra­ś ca, ka­rma­ba­ndha­ni­mi<span type="hard-break">- </span><lb n="274,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 274,02</span>ttā­vi­śe­ṣā­d iti cen na, teṣāṃ śuddhyaśuddhitaḥ pra­ti­mu­ktī­ta­ra­saṃ­bha­vā­d ā­tma­nā­m</seg> | na hi jīvāḥ śa­śva­da­śu<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_100 a_373"><l ana="sbt" n="sbt_100ab"><lb n="274,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 100ab</span>śu­ddhya­śu­ddhī punaḥ śaktī te pā­kyā­pā­kya­śaktivat | </l><l ana="sbt" n="sbt_100cd"><lb n="274,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 100cd</span>sā­dya­nā­dī tayor vyaktī svabhāvo '­ta­rka­go­ca­raḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">100</ref> || </l></lg><p n="a_374" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="274,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 274,13</span>... sarvadā pra­va­rta­nā­d a­va­ga­mya­te cha­dma­sthaiḥ­, pra­tya­kṣa­ta ścā­tī­ndri­yā­rtha­da­rśi­bhiḥ | iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">bha­vye­ta­ra­sva­bhā­vau</seg> śu­ddhya­śu­ddhī </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="274,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 274,14</span>jīvānāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">teṣāṃ sā­ma­rthyā­sā­ma­rthye</seg> śa­ktya­śa­ktī iti yāvat | te<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">mā­ṣā­di­pā­kyā­pa­ra­śa­kti­va­t</seg> saṃ­bhā­vye­te </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="274,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 274,18</span>... m iti cen na, dra­vyā­pe­kṣa­yai­vā­nā­di­tva­si­ddheḥ | iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">śakteḥ prādu­rbhā­vā­pe­kṣa­yā sā­di­tva­m</seg> | tataḥ śaktir vyakti<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="274,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 274,19</span>ś ca syāt sādiḥ, syād anādir ity a­ne­kā­nta­si­ddhiḥ | yadi vā jīvānā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">m abhisāsa­ndhi­nā­nā­tvaṃ śu­ddhya­śu­ddhī</seg> | svani<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="275,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 275,01</span>... hā­nī­ta­ra­la­kṣaṇatvāt teṣāṃ śu­ddhya­śu­ddhi<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">śaktyor iti bhedam ācāryaḥ prāha, tato '­nya­trā­pi</seg> –­bha­vyā­bha­vyā­bhyāṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="275,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 275,02</span>bhavyeṣv eva, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">sā­dya­nā­dī pra­kṛ­ta­śa­ktyo­r vyaktī</seg> sa­mya­gda­rśa­nā­dyu­tpa­tteḥ pūrvam a­śu­ddhya­bhi­vya­kte­r mi­thyā­da­rśa­nā­di­saṃ­ta­ti<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="275,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 275,03</span>rūpāyāḥ ka­thaṃ­ci­d a­nā­di­tvā­t­, sa­mya­gda­rśa­nā­dyu­tpa­tti­rū­pā­yāḥ punaḥ śa­ktya­bhi­vya­kteḥ sā­di­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">kutaḥ <lb n="275,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 275,04</span>śa­kti­pra­ti­ni­ya­ma iti cet</seg>, ta­thā­sva­bhā­vād iti brūmaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_100">na hi bhā­va­sva­bhā­vāḥ pa­rya­nu­yo­ktavyāḥ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_101 a_376"><l ana="sbt" n="sbt_101ab"><lb n="275,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 101ab</span>tat tvajñānaṃ pramāṇaṃ te yu­ga­pa­t sa­rva­bhā­sa­na­m | </l><l ana="sbt" n="sbt_101cd"><lb n="275,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 101cd</span>kra­ma­bhā­vi ca yaj jñānaṃ syā­dvā­da­na­ya­saṃ­skṛ­ta­m || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">101</ref> || </l></lg><p n="a_378" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="276,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 276,15</span>nanu ca ta­ttva­jñā­na­sya sarvathā pra­mā­ṇa­tva­si­ddhe­r a­ne­kā­nta­vi­ro­dha iti na ma­nta­vyaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">buddher anekāntāt, yenā<span type="hard-break">- </span><lb n="276,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 276,16</span>kāreṇa ta­ttva­pa­ri­cche­da­s ta­da­pe­kṣa­yā prāmāṇyam iti</seg> ni­rū­pa­ṇā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tena pra­tya­kṣa­ta­dā­bhā­sa­yo­r api prāyaśaḥ <lb n="276,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 276,17</span>saṃ­kī­rṇa­prāmā­ṇye­ta­ra­sthi­ti­r u­nne­ta­vyā­, prasiddhānupahate­ndri­ya­dṛ­ṣṭe­r api ca­ndrā­rkā­di­ṣu de­śa­pra­tyāsattyādya<span type="hard-break">- </span><lb n="276,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 276,18</span>bhū­tā­kā­rā­va­bhā­sa­nā­t­, ta­tho­pa­ha­tā­kṣā­de­r api saṃ­khyā­di­vi­saṃ­vā­de 'pi ca­ndrā­di­sva­bhā­va­ta­ttvo­pa­la­mbhā­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="276,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 276,20</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tatpra­ka­rṣā­pe­kṣa­yā vya­pa­de­śa­vya­va­sthā ga­ndha­dra­vyā­di­va­t</seg> | yathā ca pra­tya­kṣa­sya saṃ­vā­da­pra­ka­rṣā­t pra­mā­ṇa­vya­pa­de­śa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="276,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 276,22</span>... ndha­dra­vyā­di­vya­pa­de­śa­vya­va­sthā ta­dvya­va­hā­ri­bhi­r a­bhi­dhī­ya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ta­thā­nu­mā­nā­de­r api kathaṃcin mi­thyā­pra­ti­bhā­se 'pi</seg> <pb n="277"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="277,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ta­ttva­pra­ti­pa­ttyai­va prā­mā­ṇya­m anyathā</seg> cā­prā­mā­ṇya­m ity a­ne­kā­nta­si­ddhiḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">e­kā­nta­ka­lpa­nā­yāṃ tu nā­nta­rba­hi<span type="hard-break">- </span><lb n="277,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,02</span>sta­ttva­saṃ­ve­da­naṃ vya­va­ti­ṣṭhe­ta</seg> tāthāgatamate <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">svayam advayāder dvayādi­pra­ti­bhā­sa­nā­d rū­pā­di­sva­la­kṣa­ṇā­nāṃ ca tathaivā<span type="hard-break">- </span><lb n="277,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,03</span>da­rśa­nā­d yathā vyāvarṇyante</seg> | svasaṃ­ve­da­na­sya saṃ­vi­nmā­tre pra­mā­ṇa­tve 'pi ta­da­dva­ya­kṣa­ṇi­ka­pa­ra­mā­ṇu­rū­pe viparya­ya­pra­ti<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="277,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,06</span>... <span resp="?" rend="underline">tasmād dṛṣṭasya bhāvasya dṛṣṭa e­vā­khi­lo guṇa</span> iti<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tada­vi­śe­ṣo­pala­mbhā­bhyu­pa­game 'pi</seg> <span resp="?" rend="underline">bhrānter ni­ścī­ya­te neti <lb n="277,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,07</span>sādhanaṃ saṃ­pra­va­rta­te</span> iti va­ca­nā­t tadvya­va­sā­ya­vai­ka­lpaṃ siddham eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tatra ca ta­dvya­va­sā­ya­vai­ka­lye</seg> vā dā­na­hiṃ­sā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="277,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,08</span>dicitte <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">kvacid dha­rmā­dha­rma­saṃ­ve­da­na­va­t pa­ro­kṣa­tvo­pa­patte</seg> s ta­ttri­rū­pa­li­ṅga­ba­la­bhā­vi­nā­m api <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">vi­ka­lpā­nā­m a­ta­ttva­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="277,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,09</span>ṣa­ya­tvā­t kutas ta­ttva­pra­ti­pa­ttiḥ</seg> ? 'maṇi­pra­dī­pa­pra­bhayor ma­ṇi­bu­ddhyā­bhi­dhā­va­taḥ | <span resp="?" rend="underline">mi­thyā­jñā­nā­vi­śe­ṣe 'pi viśe<span type="hard-break">- </span><lb n="277,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,10</span>ṣo '­rtha­kri­yāṃ prati || <ref type="no-in-dandas" rend="a">1</ref> || </span> yathā, ta­thā­'­ya­thā­rtha­tve 'py a­nu­mā­nā­va­bhā­sayoḥ | a­rtha­kri­yānu­ro­dhe­na pra­mā­ṇa­tvaṃ vya­va­sthi­ta­m </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="277,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,11</span> || <ref type="no-in-dandas" rend="a">2</ref> || ' iti, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ma­ṇi­pra­dī­pa­pra­bhā­dṛ­ṣṭā­nto 'pi svapa­kṣa­ghā­tī­, ma­ṇi­pra­dī­pa­pra­bhā­da­rśa­na­syāpi saṃ­vā­da­ka­tve­na <lb n="277,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,12</span>prā­mā­ṇya­prā­ptyā pra­mā­ṇā­nta­rbhā­va­vi­gha­ṭa­nā­t</seg> kathaṃ pramāṇe evety a­va­dhā­ra­ṇaṃ ghaṭate ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">na hi ta­tpra­tya­kṣaṃ svavi<span type="hard-break">- </span><lb n="277,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,13</span>ṣaye vi­saṃ­vā­da­nā­t śu­kti­kā­da­rśa­na­va­dra­ja­ta­bhrāntau</seg> | tatrā­pra­ti­pa­nna­vya­bhi­cā­ra­sya yad eva mayā dṛṣṭaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="277,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,18</span>... yujyeta ? iti na pratyakṣaṃ tat syāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">nāpi lai­ṅgi­kaṃ­, li­ṅga­li­ṅgi­saṃ­ba­ndhā­pra­ti­pa­tte­r anyathā dṛ­ṣṭā­nte­ta­ra­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="277,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 277,19</span>r e­ka­tvā­t kiṃ kena kṛtaṃ syāt</seg> ? tad etena '­pra­ti­pa­nna­vya­bhi­cā­ra­sya ya itthaṃ pra­ti­bhā­saḥ syāt sa na saṃsthā<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span><pb n="278"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="278,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,02</span>... siddher a­ka­ra­ṇā­t | ka­dā­ci­t saṃ­vā­dā­t pra­tya­kṣa­tve­nai­va ma­ṇi­pra­bhā­yāṃ ma­ṇi­da­rśa­na­sya dṛ­ṣṭā­nta­tva­m a­yu­ktaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">kādāci<span type="hard-break">- </span><lb n="278,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,03</span>tkā­rtha­prā­pte­r ā­re­kā­de­r api saṃ­bha­vā­t</seg> pra­tya­kṣa­tva­pra­sa­kteḥ | </seg> </p><p n="a_379" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="278,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,04</span>sarvadā saṃ­vā­dā­t tasya pra­tya­kṣa­tva­m u­dā­ha­ra­ṇa­tvaṃ cety apy a­sā­raṃ­, tadasiddheḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">na hi mi­thyā­jñā­na­sya saṃ­vā­da­nai<span type="hard-break">- </span><lb n="278,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,05</span>kāntaḥ</seg> saṃ­bha­va­ti­, vi­ro­dhā­t | nanv a­nu­mā­na­sya saṃ­bha­va­ty e­vā­va­stu­vi­ṣa­ya­tve­na mi­thyā­jñā­na­syā­pi sarvadā saṃ­vā­da­naṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="278,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,08</span>... thyā­jñā­na­tva­vi­ro­dhā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tathā na laiṅgikaṃ sa­rva­thai­vāvi­saṃ­vā­da­ka­tvā­t</seg> | na hi ta­dā­la­mbanaṃ bhrāntaṃ, prāpye 'pi </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="278,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,11</span>... gāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tasmāt sūktaṃ, tattvajñānam eva pramāṇaṃ kāra­ṇa­sā­ma­grī­bhe­dā­t pra­ti­bhā­sa­bhe­de 'pīti</seg> | na hy a­nu­mā­na­sya </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_380" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="278,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,16</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">pra­mā­ṇa­m eva vā ta­ttva­jñā­naṃ</seg> nāmety a­va­dhā­ra­ṇa­m a­nu­ma­nta­vyaṃ­, pha­la­jñā­na­syā­pi svā­vya­va­hi­ta­pha­lā­pe­kṣa­yā pramāṇa<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="278,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,17</span>tvo­pa­yo­gā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tataḥ sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­nā­na­nta­ra­bhā­vi­na­s ta­ttva­vya­va­sā­ya­sya pra­mā­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ pra­tya­kṣa­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="278,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,18</span>mānam iti pramāṇa e­ve­tyā­dya­va­dhā­ra­ṇaṃ pratyācaṣṭe</seg> sau­ga­tā­nāṃ­, tasya pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­bhyāṃ pra­mā­ṇā­nta­ra­tvā­t | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="278,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,19</span>na­hī­ndri­ya­vya­va­sā­yo '­pra­mā­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­da­ka­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">a­na­dhi­ga­tā­rthā­dhi­ga­mā­bhā­vā­t ta­da­pra­mā­ṇa­tve lai­ṅgi­ka­syā­pi <lb n="278,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,20</span>mā bhūt</seg> pra­mā­ṇa­tvaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | a­na­dhi­ga­ta­tva­sva­la­kṣa­ṇā­dhya­va­sā­yā­d a­nu­mi­te­r a­ti­śa­ya­ka­lpa­nā­yāṃ <lb n="278,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 278,21</span>prakṛ­ta­syā­pi na vai pra­mā­ṇa­tvaṃ pra­ti­ṣe­dhya­ma­ni­rṇī­ta­ni­rṇa­yātma­ka­tvā­t kṣa­ṇa­bha­ṅgā­nu­mā­na­va­t</seg> | kṣa­ṇi­ka­tvā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="279,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,01</span>... yasyāstīti yuktaṃ pra­mā­ṇa­tva­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">dhvaner a­kha­ṇḍa­śaḥ śra­va­ṇā­d a­dhi­ga­mo 'pi prā­tha­ma­kalpikas ta­ttva­ni­rṇī­ti­r eva</seg>, </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="279,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,02</span>ta­dva­śā­tt ta­ttva­vya­va­sthā­nā­n nirṇīter eva mu­khya­pra­mā­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tadatyaye dṛṣṭer api vi­saṃ­vā­da­ka­tve­na <lb n="279,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,03</span>prā­mā­ṇyā­nu­pa­pa­tte­r a­da­rśa­nā­na­ti­śā­ya­nā­t taddarśa­nā­bhā­ve 'pi ta­ttva­ni­śca­ye tada­nya­sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­da­la­kṣa­ṇe <lb n="279,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,04</span>pra­mā­ṇa­la­kṣa­ṇā­ṅgī­ka­ra­ṇā­t</seg> | </seg> </p><p n="a_381" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="279,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,06</span>... māt | pra­tha­ma­pa­kṣe <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">kvacit kutaścid dhū­ma­ke­tu­lai­ṅgi­ka­va­nni­rṇī­tā­rtha­mā­tra­smṛ­te­r a­dhi­ga­tā­rthā­dhi­ga­mā­t prāmāṇyaṃ mā <lb n="279,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,07</span>bhūt, pra­mi­ti­vi­śe­ṣā­bhā­vā­t</seg> | dvi­tī­ya­pa­kṣe punar iṣṭaṃ prā­mā­ṇya­m a­nu­smṛ­teḥ­, pra­mi­ti­vi­śe­ṣa­sa­dbhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">prakṛta<span type="hard-break">- </span><lb n="279,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,08</span>ni­rṇa­ya­sya prāmāṇye hi na kiṃcid a­ti­pra­sa­jya­te</seg>, dṛ­ṣṭa­syā­py ani­ści­ta­sya ni­śca­yā­t, pra­tya­kṣa­to niścite </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="279,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,18</span>... pra­mā­ṇā­nta­ra­tvaṃ­, da­rśa­nā­na­nta­rā­dhya­vasāya<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">va­nni­rṇī­te 'pi ka­thaṃ­ci­d a­ti­śā­ya­nā­d a</seg> nu­mā­na­va­t | </seg> </p><p n="a_382" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="279,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,19</span>evaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">pra­tya­bhi­jñā­naṃ pra­mā­ṇaṃ­, vya­va­sā­yā­ti­śa­yo­pa­pa­tteḥ</seg> pratyakṣādi­va­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tatsā­ma­rthyā­dhī­na­tvā­t pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="279,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 279,20</span>tvasthiteḥ</seg>, a­vi­saṃ­vā­da­syāpi svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­ka­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">anyathā hi vi­saṃ­vā­daḥ syāt saṃśayā­di­va­t</seg> | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_383" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="280,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 280,05</span>evaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">li­ṅga­li­ṅgi­saṃ­ba­ndha­jñānaṃ pra­mā­ṇa­m aniścita­ni­śca­yā­d a­nu­mā­na­va­d | sa­ttva­kṣa­ṇi­ka­tva­yo­r dhū­ma­ta­tkā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="280,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 280,06</span>yor vā sā­ka­lye­na vyā­pti­pra­tipattau na pra­tya­kṣa­m u­tsa­ha­te­, sa­nni­hi­tā­rthā­kā­rā­nu­kā­ri­tvā­t</seg> i­ndri­ya­ja­mā­na­sa­sva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="280,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 280,07</span>saṃ­ve­da­na­pra­tya­kṣa­sya yo­gi­pra­tya­kṣa­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">a­pa­rī­kṣā­kṣa­ma­tvā­c cā | nānumānam a­na­va­sthā­nu­ṣa­ṅgā­t | su­dū­ra­m api gatvā tadubha<span type="hard-break">- </span><lb n="280,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 280,08</span>yavyatiriktaṃ vyavasthāni­mi­tta­m a­bhyu­pa­ga­nta­vya­m</seg> | tad a­smā­ka­m ūhākhyaṃ pra­mā­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­da­ka­tvā­t sa­mā­ro­pa­vya­va<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="280,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 280,18</span>... jñānād yena pa­ra­spa­rā­śra­ya­ṇaṃ na syāt | e­te­no­pa­mā­nā­deḥ saṃ­ba­ndha­pra­ti­pa­ttiḥ pratyuktā | tasmā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">d u­pa­mā­nā­di­kaṃ <lb n="280,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 280,19</span>pra­mā­ṇā­nta­ra­m icchatāṃ tattvani­rṇa­ya­pra­tya­va­marṣa­pra­ti­ba­ndhā­dhiga­ma­pra­mā­ṇa­tva­pra­ti­ṣe­dhaḥ prāyaśo vaktur jaḍi<span type="hard-break">- </span><lb n="280,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 280,20</span>mānam ā­vi­ṣka­ro­ti</seg> | </seg> </p><p n="a_384" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="281,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,01</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">iti pratyakṣaṃ pa­ro­kṣa­m ity etad dvitayaṃ pramāṇa</seg> m a­bhyu­pa­ga­nta­vya­m­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">a­rthā­pa­ttyā­de­r a­nu­mā­na­vyatireke 'pi, <lb n="281,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,02</span>parokṣe '­nta­rbhā­vā­t</seg> | tad uktaṃ — pratyakṣaṃ viśadaṃ jñānaṃ tridhāśritam a­vi­pla­va­m | parokṣaṃ pra­tya­bhi­jñā­di pramāṇe iti </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_385" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="281,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,05</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">tatra sa­ka­la­jñā­nā­va­ra­ṇa­pa­ri­kṣa­ya­vi­jṛ­mbhi­taṃ ke­va­la­jñā­naṃ yu­ga­pa­tsa­rvā­rtha­vi­ṣa­ya­m</seg> | ka­ra­ṇa­kra­ma­vya­va­dhā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="281,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,06</span>nā­ti­va­rti­tvā­t yu­ga­pa­tsa­rva­bhā­sa­na­m | ta­ttva­jñā­na­tvā­t pra­mā­ṇa­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ta­tho­ktaṃ­, '­sa­rva­dra­vya­pa­ryā­ye­ṣu ke­va­la­sya­' <lb n="281,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,07</span>iti</seg> sūtrakāraiḥ | ke­va­la­jñā­na­da­rśa­na­yoḥ kra­ma­vṛ­tti­tvā­t ca­kṣu­rā­di­jñā­na­da­rśa­na­va­dyu­ga­pa­tsa­rva­bhā­sa­na­m ayukta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="281,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,10</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ta­jjñā­na­da­rśa­na­yoḥ kra­ma­vṛ­ttau hi sa­rva­jña­tvaṃ kā­dā­ci­tkaṃ syād, </seg> da­rśa­na­kā­le jñā­nā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="281,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,12</span>... jñā­na­da­rśa­ne­' iti va­ca­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">kutas ta­tsi­ddhi­r iti</seg> cen ni­rlo­ṭhi­ta­m etat sa­rva­jña­si­ddhipra­stā­ve­, na punar i­ho­cya­te | </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="281,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,13</span>ke­va­la­jñā­na­da­rśa­na­yo­r yu­ga­pa­dbhā­vaḥ kutaḥ siddha iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­vi­ṣa­ya­yo­r vi­ga­tā­va­ra­ṇa­yo­r a­yu­ga­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="281,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,14</span>tpra­ti­bhā­sā­yo­gā­t pra­ti­ba­ndha­kā­nta­rā­bhā­vā­t</seg> | sā­mā­nya­pra­ti­bhā­so hi darśanaṃ vi­śe­ṣa­pra­ti­bhā­so jñānam | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="281,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,18</span>... ta­ttva­jñā­naṃ yu­ga­pa­tsa­rva­bhā­sa­naṃ­, ma­ti­śru­tā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­naṃ tu katham ity u­cya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">śeṣaṃ sarvaṃ kra­ma­vṛ­tti­, prakārā<span type="hard-break">- </span><lb n="281,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 281,19</span>nta­rā­saṃ­bha­vā­t</seg> | tena kra­ma­bhā­vi ca yan ma­tyā­di­ta­ttva­jñā­naṃ tad api pra­mā­ṇa­m iti vyākhyātaṃ bha­va­ti­, '­ma­ti­śru­tā­va<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="282,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,04</span>... vya­va­dhā­nā­d vi­cche­do­pa­la­kṣaṇa­pra­sa­ṅgā­t­, prasi­ddha­kra­ma­bhā­vi­rū­pā­di­jñā­na­va­' iti na ma­nta­vyaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ca­kṣu­rā­di­jñā­na­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="282,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,05</span>ñca­ka­syā­pi pa­ra­spa­ra­vya­va­dhāne 'pi vi­cche­dā­nu­pala­kṣa­ṇaṃ­, kṣa­ṇa­kṣa­ya­va­t</seg> tā­thā­ga­ta­sya­, syāt | teṣāṃ<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">yau­ga­pa­dye <lb n="282,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,06</span>hi saṃtānabhedāt pa­ra­spa­ra­pa­rā­ma­rśā­bhā­vaḥ sa­ntā­nā­nta­ra­va­t</seg> | yaugapadye 'pi saṃ­tā­na­bhe­dābhāve '­kṣa­ma­no 'dhyakṣayo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="282,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,07</span>r api yau­ga­pa­dya­m astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">mā­na­sa­pra­tya­kṣe 'pi ca­kṣu­rā­di­jñā­nā­na­nta­ra­pra­tya­yo­dbha­ve­na kaści<span type="hard-break">- </span><lb n="282,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,08</span>d viśeṣaḥ kra­ma­vṛ­ttau ca­kṣu­rā­di­jñā­na­va­d vya­va­dhā­na­pra­ti­bhā­sa­vi­ka­lpa­pra­ti­patter a­saṃ­bha­vā­t</seg> | na ca ca­kṣu­rā­di<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="282,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,11</span>... nām api vi­cche­do­pa­la­kṣa­ṇaṃ mā bhūt, kra­ma­bhā­ve 'pi vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">yau­ga­pa­dye hi spa­rśā­di­pra­tya­va­ma­rśa­vi­ro­dhaḥ <lb n="282,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,12</span>pu­ru­ṣā­nta­ra­va­t</seg> | jainānām api kra­ma­bhā­va­ś ca­kṣu­rā­di­ve­da­nā­nā­m u­pa­pa­nna eva | tadvanmatyā­di­jñā­nā­nā­m api sopayo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="282,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,13</span>gānāṃ kra­ma­bhā­vo ni­ru­pa­yo­gā­nāṃ tu yau­ga­pa­dya­m a­vi­ru­ddhaṃ­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">viṣaya­syā­ne­kā­ntā­tma­ka­tvā­t</seg> | tataḥ so­pa­yo­gaṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="282,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,14</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ma­ti­jñā­nā­di</seg> kra­ma­bhā­vi <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">syā­dvā­da­na­ya­la­kṣi­taṃ pra­ti­pa­tta­vyaṃ</seg>, tasya na­yo­pa­la­kṣi­ta­tvā­t <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_101">ke­va­la­jñā­na­va­t <lb n="282,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 282,15</span>syā­dvā­do­pa­la­kṣi­ta­tvā­c ca</seg> | kuta etad iti ced vi­ka­la­sa­ka­la­vi­ṣa­ya­tvā­t tayoḥ | ta­ttva­jñā­naṃ vā syā­dvā­da­na­ya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_102 a_387"><l ana="sbt" n="sbt_102ab"><lb n="282,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 102ab</span>upekṣā phalam ādyasya śeṣasyādā­na­hā­na­dhīḥ | </l></lg><lg ana="sub-base-text" n="sbt_102 a_388"><l ana="sbt" n="sbt_102cd"><pb n="283"/><lb n="283,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 102cd</span>pūrvā vā­'­jñā­na­nāśo vā sa­rva­syā­sya sva­go­ca­re || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">102</ref> || </l></lg><p n="a_389" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="283,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,03</span>... ced u­cya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">si­ddha­pra­yo­ja­na­tvā­t ke­va­li­nāṃ sarva­tro­pe­kṣā</seg> | heyasya saṃ­sā­ra­ta­tkā­ra­ṇa­sya hānā<span type="hard-break">-</span>du­pā­de­va­sya </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="283,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,04</span>mo­kṣa­ta­tkā­ra­ṇa­syo­pā­tta­tvā­t si­ddha­pra­yo­ja­na­tvaṃ nāsiddhaṃ bha­ga­va­tā­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">nanu ka­ru­ṇā­va­taḥ pa­ra­duḥ­kha­ji<span type="hard-break">- </span><lb n="283,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,05</span>hāsoḥ katham upekṣā ? ta­da­bhā­ve kathaṃ cāptiḥ? iti cen na</seg>, teṣāṃ mo­ha­vi­śe­ṣā­tmi­kā­yāḥ ka­ru­ṇā­yāḥ saṃbhavā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="283,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,06</span>bhāvāt <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">sva­duḥ­kha­ni­va­rta­na­va­da­karu­ṇa­yā­pi vṛtter a­nya­duḥ­kha­ni­rā­ci­kī­rṣā­yā­m</seg> | nanv a­sma­dā­di­va<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">ddayālo<span type="hard-break">- </span><lb n="283,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,07</span>r e­vā­tma­duḥ­kha­ni­va­rta­naṃ</seg> yuktam | tathā hi, yo yaḥ svātmani duḥkhaṃ ni­va­rta­ya­ti sa sa svātmani ka­ru­ṇā­vā­n­, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="283,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,16</span>... ka­ru­ṇa­syā­tma­duḥ­kha­ni­va­rta­naṃ dṛṣṭam | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">ato 'yam asamādhir iti cen na</seg>, sva­bhā­va­to 'pi sva­pa­ra­duḥ­kha­ni­va­rta­na­ni­ba­ndha­na<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="283,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,17</span>tvo­pa­pa­tteḥ pra­dī­pa­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">na vai pradīpaḥ kṛ­pā­lu­ta­yā­tmā­naṃ paraṃ vā tamaso duḥ­kha­he­to­r ni­va­rta­ya­tī­ti | </seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="283,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,18</span>kiṃ tarhi ? tathā sva­bhā­vā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">ka­lpa­yi­tvā­pi kṛ­pā­lu­tāṃ ta­tka­ra­ṇasva­bhā­va­sā­ma­rthyaṃ mṛgyam | evaṃ hi <lb n="283,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,19</span>pa­ra­mpa­rāpa­ri­śra­maṃ pa­ri­ha­re­t</seg> | tato niḥ­śe­ṣā­nta­rā­ya kṣayād a­bha­ya­dā­naṃ sva­rū­pa­m e­vā­tma­naḥ pra­kṣī­ṇā­va­ra­ṇa­sya paramā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><p n="a_390" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="283,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,22</span>avyavahitaṃ tu phalam ā­dya­syā­jñā­na­ni­vṛ­tti­r eva, sva­vi­ṣa­ye ma­tyā­di­va­t | tathā hi, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">matyādeḥ sākṣāt <lb n="283,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 283,23</span>phalaṃ svā­rtha­vyā­mo­ha­vi­cche­das tadabhāve darśanasyāpi sa­nni­ka­rṣā­vi­śe­ṣā­t kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­mo­pa­la­mbha<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span></seg> <pb n="284"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="284,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 284,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">vad a­vi­saṃ­vā­da­ka­tvāsaṃ­bha­vā­t</seg> | tad anena pra­mā­ṇā­d bhinnam eva phalam iti vyu­da­sta­m | tathā <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">pa­ra­mpa­ra­yā hānopā<span type="hard-break">- </span><lb n="284,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 284,02</span>dā­na­saṃ­vi­ttiḥ</seg> phalam upekṣā vā matyādeḥ | e­te­nā­bhi­nna­m eva pra­mā­ṇā­t phalam iti ni­ra­sta­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">tathā hi, ka­ra­ṇa­sya <lb n="284,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 284,03</span>kriyāyāś ca ka­thaṃ­ci­d ekatvaṃ pra­dī­pa­ta­mo 'vigama­va­t­, nānātvaṃ ca pa­ra­śvā­di­va­t</seg> | nanu ca 'yathā de­va­da­ttaḥ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="284,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 284,12</span>... cen na, sva­bhā­va­bhe­dā­m a­nta­re­ṇā­nya­vyā­vṛ­tti­bhe­dā­nu­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">tasmād grāhyasaṃ­vi­dā­kā­ra­yoḥ pra­mā­ṇa­pha­la­vya­va­sthā­yā­m api</seg> </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="284,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 284,13</span>vyā­mo­ha­vi­cche­dā­bhāve <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_102">vi­saṃ­vā­dā­ni­rā­ka­ra­ṇe tadajñasyeva viṣadṛṣṭiḥ pra­mā­ṇa­tvaṃ na pra­ti­pa­ttu­m arhati | tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="284,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 284,14</span>taiva pramāṇatve kṣa­ṇi­ka­tvā­dya­nu­mā­nam a­dhi­ga­tārthā­dhi­ga­ma­la­kṣa­ṇa­tvā­n na vai pramāṇa</seg> m iti ni­rū­pi­ta­prā­ya­m | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_103 a_392"><l ana="sbt" n="sbt_103ab"><lb n="284,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 103ab</span>vākyeṣv a­ne­kā­ntadyotī gamyaṃ prati vi­śe­ṣa­ṇam | </l><l ana="sbt" n="sbt_103cd"><lb n="284,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 103cd</span>syān nipāto '­rtha­yo­gi­tvā­t tava ke­va­li­nām api || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">103</ref> || </l></lg><p n="a_393" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="285,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 285,01</span>... bahudhā nyā­ya­ve­di­nā­m || <ref type="no-in-dandas" rend="a">2</ref> || iti | a­tro­cya­te­ —<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">padānāṃ pa­ra­spa­rā­pe­kṣā­ṇāṃ nirapekṣaḥ sa­mu­dā­yo vākyaṃ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="285,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 285,17</span>... tva­si­ddheḥ­, ta­da­bhā­ve padasiddher apy a­bhā­va­pra­sa­ṅgā­t | nanu yadi ni­rā­kā­ṅkṣaḥ pa­ra­spa­rā­pe­kṣa­pa­da­sa­mu­dā­yo vākyaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">na tarhi <lb n="285,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 285,18</span>ta­dā­nī­m idaṃ bha­va­ti­, yathā yat sat tat sarvaṃ pa­ri­ṇā­mi­, yathā ghaṭaḥ, saṃś ca śabda iti</seg> sā­dha­na­vākyaṃ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="285,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 285,19</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">tasmāt pa­ri­ṇā­mī­ty ā­kā­ṅkṣa­ṇā­t</seg>, sākāṅkṣasya vākyatvāniṣṭer iti na śaṅka­nī­yaṃ­, ka­sya­ci­t pra­ti­pa­ttu­sta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="285,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 285,20</span>danā­kā­ṅkṣa­tvo­pa­pa­tteḥ | ni­rā­kā­ṅkṣa­tvaṃ hi nāma <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">pra­ti­pa­ttu­r dharmo 'yaṃ vākyeṣv a­dhyā­ro­pya­te</seg>, na punaḥ śabdasya </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="285,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 285,21</span>dharmas ta­syā­ce­ta­na­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">sa cet pra­ti­pa­ttā tāvatārthaṃ pra­tye­ti­, kim iti śeṣam ā­kā­ṅkṣa­ti</seg> ? pakṣadha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="286,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,02</span>... tasya tāvatsu vā­kya­tva­si­ddhi­r iti sarvaṃ sustham | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">praka­ra­ṇā­di­nā vā­kya­ka­lpe­nā­py a­rtha­pra­ti­pa­ttau navā prā­tha­ma­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="286,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,03</span>lpi­ka­vā­kya­la­kṣa­ṇa­pa­ri­hā­raḥ</seg>, praka­ra­ṇā­di­ga­mya­pa­dā­nta­ra­sā­pe­kṣa­śrū­ya­mā­ṇa­pa­da­sa­mu­dā­ya­sya ni­rā­kā­ṅkṣa­sya <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">satyabhā<span type="hard-break">- </span><lb n="286,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,04</span>mādi­pa­da­va­d</seg> vā­kya­tva­si­ddheḥ | tad evaṃ la­kṣa­ṇe­ṣu vākyeṣu syād iti śa­bdo­ne­kā­nta­dyo­tī pra­ti­pa­tta­vyo­, na </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="286,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,05</span>punār vi­dhi­vi­cā­ra­pra­śnā­di­dyo­tī­, ta­thā­vi­va­kṣā­pā­yā­t | kaḥ punar a­ne­kā­nta iti ced ime brūmahe | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">sa­da­sa­nni­tyā­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="286,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,06</span>tyādisa­rva­thai­kā­nta­pra­ti­kṣe­pa­la­kṣa­ṇo '­ne­kā­ntaḥ</seg>, sa ca dṛ­ṣṭe­ṣṭā­vi­ru­ddha ity uktaṃ prāk | tatra <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">kvacit pra­yu­jya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="286,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,07</span>naḥ syā­ccha­bda­s tadviśe­ṣa­ṇa­ta­yā pra­kṛ­tā­rtha­ta­ttva­m a­va­ya­ve­na sū­ca­ya­ti­, prāyaśo ni­pā­tā­nāṃ tatsvabhāvatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="286,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,08</span>d e­va­kā­rā­di­va­t</seg> | dyo­ta­kā­ś ca bhavanti nipātā iti va­ca­nā­t syā­ccha­bda­syā­ne­kā­nta­dyo­ta­ka­tve 'pi na kaścid do<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="286,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,11</span>... tvāt | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">na hi ke­va­la­jñā­na­va­d a­khi­la­m a­kra­ma­m a­va­gā­ha­te</seg> kiṃcid vākyaṃ, yena ta­da­bhi­dhe­ya­vi­śe­ṣa­rū­pa­sū­ca­kaḥ </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="286,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 286,12</span>syād iti na pra­yu­jya­te­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_103">vācaḥ kra­ma­vṛ­tti­tvā­t tadbuddher api tathā­bhā­vā­t</seg> | tatas tava bha­ga­va­taḥ kevali<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_104 a_395"><l ana="sbt" n="sbt_104ab"><pb n="287"/><lb n="287,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 104ab</span>syādvādaḥ sa­rva­thai­kā­nta­tyā­gā­t kiṃ­vṛ­tta­ci­dvi­dhiḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_104cd"><lb n="287,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 104cd</span>sa­pta­bha­ṅga­na­yā­pe­kṣo he­yā­de­ya­vi­śe­ṣa­kaḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">104</ref> || </l></lg><p n="a_396" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="287,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 287,03</span>kimo vṛttaḥ kiṃvṛttaḥ | sa cāsau ci­dvi­dhi­ś ceti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_104">ka­thaṃ­ci­d ityādiḥ kiṃ­vṛ­tta­ci­dvi­dhiḥ syā­dvā­da­pa­ryā­yaḥ | <lb n="287,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 287,04</span>so 'yam a­ne­kā­nta­m a­bhi­pre­tya sa­pta­bha­ṅga­na­yā­pe­kṣaḥ sva­bhā­va­pa­ra­bhā­vā­bhyāṃ sa­da­sa­dā­di­vya­va­sthāṃ pra­ti­pā­da­ya­ti</seg> | </seg> </p><p n="a_397" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="287,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 287,05</span>ke punaḥ sa­pta­bha­ṅgāḥ ke vā nayāḥ ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_104">sa­pta­bha­ṅgī proktā</seg> pūrvam eva | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_104">dra­vyā­rthi­ka­pa­ryā­yā­rthi­ka­pra­vi­bhā­ga­va<span type="hard-break">- </span><lb n="287,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 287,06</span>śān nai­ga­mā­da­yaḥ śa­bdā­rtha­na­yā ba­hu­vi­ka­lpā mū­la­na­ya­dva­yaśuddhyaśuddhibhyāṃ</seg>, śāstrāntare proktā iti saṃba<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_105 a_399"><l ana="sbt" n="sbt_105ab"><lb n="288,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 105ab</span>syā­dvā­da­ke­va­la­jñā­ne sa­rva­ta­ttva­pra­kā­śa­ne | </l><l ana="sbt" n="sbt_105cd"><lb n="288,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 105cd</span>bhedaḥ sā­kṣā­da­sā­kṣāc ca hy a­va­stva­nya­tamaṃ bhavet || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">105</ref> || </l></lg><p n="a_400" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="288,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,08</span>sā­kṣā­da­sā­kṣā­t pra­ti­bhā­si­jñā­nā­bhyā­m a­nya­syā­pra­tī­te­r avastutva­pra­si­ddheḥ­, ity arthaḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_105">syā­dvā­da­ke­va­la­jñā­ne iti <lb n="288,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,09</span>ni­rde­śā­t tayor a­bhya­rhi­ta­tvāniyamaṃ da­rśa­ya­ti­, pa­ra­spa­ra­he­tu­ka­tvā­t</seg> | na caivam a­nyo­nyā­śra­yaḥ pū­rva­sa­rva­jña­dyo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="288,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,11</span>... ke­va­la­jñā­na<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_105">syā­bhya­rhi­ta­tve vā pū­rva­ni­pā­te vya­bhi­cā­raṃ sū­ca­ya­ti</seg>, śi­ṣyo­pā­dhyā­yā­di­va­t | tato '­na­va­dyo </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="288,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,12</span>nirdeśaḥ syā­dvā­da­ke­va­la­jñā­ne sa­rva­ta­ttva­pra­kā­śa­ne iti | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_105">kathaṃ punaḥ syādvādaḥ sa­rva­ta­ttva­pra­kā­śa­naḥ ? yāvatā <lb n="288,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,13</span>'­mi­ti­śru­ta­yo­r nibandho dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu­'</seg> iti śru­ta­syā­sa­rva­pa­ryā­ya­vi­ṣa­ya­tva­vya­va­sthā­na­m i­ṣya­te­, tac caivaṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="288,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,15</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_105">'­jī­vā­da­yaḥ sapta pa­dā­rthā­s tattvaṃ, </seg> '­jī­vā­jī­vā­stra­va­ba­ndha­saṃ­va­ra­ni­rja­rā­mo­kṣā­s tattvam i'ti va­ca­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_105">tatpratipā<span type="hard-break">- </span><lb n="288,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,16</span>da­nā­vi­śe­ṣā­t</seg> syā­dvā­da­ke­va­la­jñā­na­yoḥ sa­rva­ta­ttva­pra­kā­śa­na­tva­m­' iti, na virodhaḥ | yathaiva hy āgamaḥ parasmai </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="288,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,18</span>... tvāt ta­dbhe­da­sya | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_105">tadāha bhedaḥ sākṣād a­sā­kṣā­c ceti | sākṣātkṛter eva sa­rva­dra­vya­pa­ryā­yā­n pa­ri­cchi­natti <lb n="288,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,19</span>nānyata iti yāvat</seg> | na hi vacanāt tān pra­kā­śa­ya­ti­, sa­mu­tpa­nna­ke­va­lo 'pi bha­ga­vā­n­, teṣāṃ va­ca­nā­go­ca­ra<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="288,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 288,21</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_105">vaca</seg> na­vi­dhi­r nai­ga­mā­da­yo ba­hu­vi­ka­lpā nayā iti saṃ­kṣe­pa­taḥ pra­ti­pā­di­taṃ­, vi­sta­ra­to 'nyatra ta­tpra­rū­pa­ṇā­t | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_106 a_402"><l ana="sbt" n="sbt_106ab"><lb n="289,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 106ab</span>sadha­rma­ṇai­va sādhyasya sā­dha­rmyā­d a­vi­ro­dha­taḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_106cd"><lb n="289,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 106cd</span>syā­dvā­da­pra­vibha­ktā­rtha­vi­śe­ṣa­vya­ñja­ko nayaḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">106</ref> || </l></lg><p n="a_403" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="289,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 289,09</span>... atra <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_106">'­sa­pa­kṣe­ṇai­va sādhyasya sā­dha­rmyā­d­' ity anena hetos trai­la­kṣa­ṇya­m '­a­vi­ro­dhā­d­' ity anya­thā­nu­pa­pa­ttiṃ ca <lb n="289,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 289,10</span>darśayatā, ke­va­la­sya tri­la­kṣa­ṇa­syā­sā­dha­na­tva­m uktaṃ, ta­tpu­tra­tvā­di­va­t | eka­la­kṣa­ṇa­sya tu ga­ma­ka­tvaṃ­, <lb n="289,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 289,11</span>'­ni­tya­tvai­kā­nta­pa­kṣe 'pi vikriyā no­pa­pa­dya­te­' iti bahulam a­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r eva sa­mā­śra­ya­ṇā­t</seg> | nanv atra </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="289,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 289,12</span>saṃ­kṣe­pā­t tathā­bhi­dhā­ne 'pi trailakṣaṇyaṃ śakyam u­pa­da­rśa­yi­tuṃ pa­ñcā­va­yavavat | satyam e­ta­t­, kevalaṃ, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_106">ya­trā­rtha­kri­yā na <lb n="289,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 289,13</span>saṃ­bha­va­ti tan na va­stu­ta­ttvaṃ­, yathā vi­nā­śai­kā­ntaḥ | tathā ca nityatve 'pi kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyā­m a­rtha­kri­yā na <lb n="289,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 289,14</span>saṃ­bha­va­ti­, nāparaṃ prakārāntaram iti, tri­la­kṣa­ṇa­yo­ge 'pi pra­dhā­na­m e­ka­la­kṣa­ṇaṃ­, tatraiva sā­dha­na­sā­ma­rthya­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="289,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 289,15</span>ri­ni­ṣṭhi­teḥ | tad eva ca pratibandhaḥ pū­rva­va­dvī­ta­saṃ­yo­gyādi­sa­ka­la­he­tu­pra­ti­ṣṭhā­pa­kaṃ­, </seg> na punas tā­dā­tmya­ta­du<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="290,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,01</span>... laṅkāre vi­dyā­na­nda­ma­ho­da­ye ca pra­pa­ñca­taḥ pra­rū­pi­ta­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_106">tataḥ syā­dvā­de­tyā­di­nā­nu­mi­ta­m a­ne­kā­ntā­tma­ka­m artha<span type="hard-break">- </span><lb n="290,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,02</span>tattvam ā­da­rśa­ya­ti</seg> | tad eva hi syā­dvā­da­pra­vi­bha­kto 'rthaḥ, prā­dhā­nyā­t­–­sa­rvā­ṅga­vyā­pi­tvā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_106">tasya viśeṣo nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="290,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,03</span>tvādiḥ pṛthak pṛthak | tasya pra­ti­pā­da­ko nayaḥ</seg> | iti na­ya­sā­mā­nya­la­kṣa­ṇa­m apy anena da­rśi­ta­m iti </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="290,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,04</span>vyā­khyā­ya­te | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_106">tathā co­kta­m­ —­'­a­rtha­syā­ne­ka­rū­pa­sya dhīḥ pra­mā­ṇaṃ­, tadaṃśadhīḥ | nayo dha­rmā­nta­rā­pe­kṣī <lb n="290,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,05</span>du­rṇa­ya­s tannirākṛtiḥ' iti | tada­ne­kā­nta­pra­ti­pa­ttiḥ pra­mā­ṇa­m e­ka­dha­rma­pra­ti­pa­tti­r nayas ta­tpra­tya­nī­ka­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="290,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,06</span>kṣepo du­rṇa­yaḥ­, ke­va­la­vipa­kṣa­vi­ro­dha­da­rśa­ne­na sva­pa­kṣā­bhi­ni­ve­śā­t</seg> | kiṃ punar vastu syād ity āhuḥ —</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_107 a_404"><l ana="sbt" n="sbt_107ab"><lb n="290,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 107ab</span>na­yo­pa­na­yai­kā­ntā­nāṃ trikālānāṃ sa­mu­cca­yaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_107cd"><lb n="290,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 107cd</span>a­vi­bhrā­ḍbhā­va­saṃ­ba­ndho dravyam ekam a­ne­ka­dhā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">107</ref> || </l></lg><p n="a_405" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="290,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,09</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_107">uktalakṣaṇo dra­vya­pa­ryā­ya­sthānaḥ saṃ­gra­hā­di­r nayaḥ, ta­cchā­khā­pra­śā­khā­tmo­pa­na­yaḥ | ta­de­kā­ntā­nāṃ <lb n="290,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,10</span>vi­pa­kṣo­pe­kṣā­la­kṣaṇānāṃ tri­kā­la­vi­ṣa­yā­ṇāṃ sa­mi­ti­r dravyaṃ</seg> vastu, '­gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m­' iti va­ca­nā­t | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="290,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,14</span>... syety api na śa­ṅki­ta­vyaṃ­, ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­syā­śa­kya­vi­ve­ca­na­tva­la­kṣa­ṇa­syā­vi­ro­dhā­t tathāpratīteḥ | kevalaṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_107">tatas teṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="290,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,15</span>m apoddhārād gu­ṇa­gu­ṇyā­di­va­t</seg> ta­da­ne­ka­dhā | tataḥ sūktaṃ, tri­kā­la­va­rti­na­yo­pa­na­ya­vi­ṣa­ya­pa­ryā­ya­vi­śe­ṣa­sa­mū­ho dravyam e<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_108 a_406"><l ana="sbt" n="sbt_108ab"><lb n="290,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 108ab</span>mithyāsamūho mithyā cen na mi­thyai­kā­nta­tā­sti naḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_108cd"><lb n="290,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 108cd</span>ni­ra­pe­kṣā nayā mithyā sāpekṣā vastu terthakṛt || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">108</ref> || </l></lg><p n="a_407" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="290,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,19</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_108">su­na­ya­du­rṇa­ya­yo­r ya­thā­smā­bhi­r lakṣaṇaṃ vyākhyātaṃ tathā na codyaṃ na pa­ri­hā­raḥ</seg>, ni­ra­pe­kṣā­ṇā­m eva nayānāṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="290,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,21</span>... mūhasya va­stu­tvo­pa­pa­tteḥ | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_108">tathā hi, ni­ra­pe­kṣa­tvaṃ pra­tya­nī­ka­dha­rma­sya ni­rā­kṛ­tiḥ­, sā­pe­kṣa­tva­m upekṣā, anyathā <lb n="290,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 290,22</span>pra­mā­ṇa­na­yā­'­vi­śe­ṣa­pra­sa­ṅgā­t­, dha­rmā­nta­rā­dā­no­pe­kṣā­hā­ni­la­kṣa­ṇa­tvā­t pra­mā­ṇa­na­yadu­rṇa­yā­nāṃ pra­kā­rā­nta<span type="hard-break" ana="fixed-break">-</span></seg> <pb n="291"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="291,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,01</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_108">rā­saṃ­bha­vā­c ca, pramāṇāt tad atatsvabhā­va­pra­ti­pa­tte­r nayāt ta­tpra­ti­pa­tte­r du­rṇa­yā­d a­nya­ni­rā­kṛ­te­ś ca | iti viśvopasaṃhṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="291,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,02</span>tiḥ</seg>, vya­ti­ri­kta­pra­ti­pa­tti­pra­kā­rā­ṇā­m a­saṃ­bhā­vā­t | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_109 a_409"><l ana="sbt" n="sbt_109ab"><lb n="291,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 109ab</span>ni­ya­mya­te 'rtho vākyena vidhinā vā­ra­ṇe­na vā | </l><l ana="sbt" n="sbt_109cd"><lb n="291,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 109cd</span>ta­thā­nya­thā ca so 'vaśyam a­vi­śe­ṣya­tva­m anyathā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">109</ref> || </l></lg><p n="a_410" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="291,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,07</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_109">yat sat ta­tsa­rva­m a­ne­kā­ntā­tma­ka­m a­rtha­kri­yā­kā­ri­tvā­t svavi­ṣa­yā­kā­ra­saṃ­vi­tti­va­t</seg> | yad vi­vā­dā­dhyā­si­taṃ </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="291,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,13</span>... pra­tya­kṣa­sya ve­da­na­sya svā­rtha­pa­ri­cche­di­no '­bhyu­pa­ga­ma­nī­ya­tvāt samyag idaṃ sādhanavākyam | tathā<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_109">na kiṃcid e<span type="hard-break">- </span><lb n="291,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,14</span>kāntaṃ va­stu­ta­ttvaṃ sarvathā ta­da­rtha­kri­yā­'­saṃ­bha­vā­d ga­ga­na­ku­su­mā­di­va</seg> d iti | atrāpi vi­vā­dā­pa­nnaṃ vastuta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="291,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,20</span>... <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_109">r nāsti sa­de­kā­ntaḥ­, sarvavyāpā­ra­vi­ro­dha­pra­sa­ṅgā­d a­sa­de­kā­nta­va­t</seg> | etena vi­śe­ṣa­to '­ne­kā­ntā­tmakaḥ pariṇā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="291,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,21</span>myā­tmā­rtha­kri­yā­kā­ri­tvā­t pra­dhā­na­va­d ityādy u­pa­da­rśi­ta­m | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_109">iti vidhinā pra­ti­ṣe­dhe­na vā va­stu­ta­ttvaṃ niya<span type="hard-break">- </span><lb n="291,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 291,22</span>myeta</seg> tathānyathā ca ta­syā­va­śyaṃ­bhā­va­sa­ma­rtha­nā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_109">anyathā ta­dvi­śi­ṣṭam a­rtha­ta­ttvaṃ</seg> vi­śe­ṣya­m eva <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_109">na syād vi</seg> dheḥ <pb n="292"/></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="292,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,02</span>... dhāt kha­pu­ṣpa­va­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_109">ity anena vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­yo­r gu­ṇa­pra­dhā­na­bhā­ve­na sa­da­sa­dā­di­vā­kye­ṣu vṛttir iti lakṣaya<span type="hard-break">- </span><lb n="292,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,03</span>ti</seg> | tato na teṣāṃ pau­na­ru­ktyaṃ­, yena sa­pta­bha­ṅgī­vi­dhi­r a­na­va­dyo na syāt | </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_110 a_412"><l ana="sbt" n="sbt_110ab"><lb n="292,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 110ab</span>ta­da­ta­dva­stu­vāg eṣā tad evety anuśāsatī | </l><l ana="sbt" n="sbt_110cd"><lb n="292,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 110cd</span>na satyā syān mṛ­ṣā­vā­kyaiḥ kathaṃ ta­ttvā­rtha­de­śa­nā || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">110</ref> || </l></lg><p n="a_413" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="292,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,07</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_110">pra­tya­kṣā­di­pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya­bhū­taṃ vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sa­la­kṣa­ṇa­vi­ruddhaṃ vastu</seg> sa­mā­yā­taṃ­, sva­śi­ra­stā­ḍaṃ pūtkurva<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="292,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,09</span>... <span resp="?" rend="underline">rocate tatra ke vayam</span> || <ref type="no-in-dandas" rend="a">1</ref> || ' iti | tac ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_110">tad evety e­kā­nte­na pra­ti­pā­da­ya­ntī mithyaiva bhāratī</seg>, vidhye<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="292,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,11</span>... mṛ­ṣā­vā­kyai­s ta­ttvā­rtha­de­śa­nā yu­kti­ma­tī | iti <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_110">katham a­na­yā­rtha­de­śa­na­m | ity ekānte vā­kyā­rthā­nu­pa­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="292,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,12</span>r ā­la­kṣya­te | </seg> </seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_111 a_415"><l ana="sbt" n="sbt_111ab"><lb n="292,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 111ab</span>vāksvabhāvo '­nya­vā­gartha­pra­ti­ṣe­dha­ni­ra­ṅku­śaḥ | </l><l ana="sbt" n="sbt_111cd"><lb n="292,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 111cd</span>āha ca svārthasāmānyaṃ tādṛg vācyaṃ kha­pu­ṣpa­va­t || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">111</ref> || </l></lg><p n="a_416" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="292,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,16</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_111">vācaḥ svabhāvo 'yaṃ yena svā­rtha­sā­mā­nyaṃ pra­ti­pā­da­ya­ntī tadaparaṃ ni­rā­ka­ro­ti</seg>, na punas ta­da­pra­ti­pā­da<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="292,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,17</span>yantī, svā­rtha­sā­mā­nya­pra­ti­pā­da­na­ta­da­nya­ni­rā­ka­ra­ṇa­yo­r a<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_111">nya­ta­rā­pā­ye 'nuktā­na­ti­śā­ya­nā­t | idaṃ tayā nedaṃ tayā <lb n="292,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,18</span>vā na pra­tī­ye­ta tadarthaḥ kū­rma­ro­mā­di­va­t | na khalu sāmānyaṃ vi­śe­ṣa­pa­ri­hā­re­ṇa viśeṣo vā</seg> sāmānya<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="292,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,19</span>pa­ri­hā­re­ṇa <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_111">kvacid u­pa­la­bhā­ma­he | a­nu­pa­la­bha­mā­nā­ś ca kathaṃ svaṃ paraṃ vā tathā­bhi­ni­ve­śe­na vi­pra­la­bhā­ma­he</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_112 a_417"><l ana="sbt" n="sbt_112ab"><lb n="292,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 112ab</span>sā­mā­nya­vā­g viśeṣe cen na śabdārtho mṛṣā hi sā | </l><l ana="sbt" n="sbt_112cd"><lb n="292,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 112cd</span>a­bhi­pre­ta­vi­śe­ṣā­pteḥ syātkāraḥ sa­tya­lā­ñcha­naḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">112</ref> || </l></lg><p n="a_418" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="292,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 292,23</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_112">astīti</seg> sa­tsā­mā­nya­vā­n <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_112">ke­va­la­m a­bhā­va­vi­cche­dā­d</seg> vi­śe­ṣa­m a<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_112">poham āheti cet, kaḥ punar apohaḥ</seg> ? <pb n="293"/></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="293,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,01</span>kim a­nya­vyā­vṛ­tti­r uta tathā vikalpaḥ ? <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_112">parato vyā­vṛ­tti­r abhāvo</seg> '­nyā­po­ha iṣyate iti cet, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_112">katham evaṃ satyabhā<span type="hard-break">- </span><lb n="293,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,02</span>vaṃ pra­ti­pā­da­yati ? bhāvaṃ na pra­ti­pā­da­ya­tī­ty a­nu­kta­sa­maṃ na syāt ? ta­dvi­ka­lpo</seg> '­nyā­po­ho 'stu <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_112">mithyābhi<span type="hard-break">- </span><lb n="293,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,03</span>ni­ve­śā­d iti cet, na caitat tasya pra­ti­pā­da­kaṃ mi­thyā­vi­ka­lpa­he­tu­tvā­d vya­lī­ka­va­ca­na­va­t</seg> | tato nānyā<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="293,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,08</span>... tva­pra­sa­kte­ś ca | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_112">tataḥ syādvāda eva sa­tya­lā­ñcha­no na vā­dā­nta­ra­m ity a­ti­śā­ya­ya­ti</seg> bha­ga­vā­n samanta<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_113 a_419"><l ana="sbt" n="sbt_113ab"><lb n="293,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 113ab</span>vidheyam īpsitārthāṅgaṃ pra­ti­ṣe­dhyāvirodhi yat | </l><l ana="sbt" n="sbt_113cd"><lb n="293,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 113cd</span>tathai­vā­de­ya­he­ya­tva­m iti syā­dvā­da­saṃ­sthi­tiḥ || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">113</ref> || </l></lg><p n="a_420" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="293,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,12</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_113">a­stī­tyā­di vi­dhe­ya­m a­bhi­pre­tya vi­dhā­nā­t</seg>, sarva­trai­tā­va­nmā­tra­la­kṣa­ṇa­tvā­t vi­dhe­ya­tva­sya | nahi pa­ri­vṛ­ḍha </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="293,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,16</span>... kiṃcid vi­dhe­yaṃ­, tac ca <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_113">nā­sti­tvā­di­bhi­r a­vi­ru­ddhaṃ</seg>, prati­ṣe­dhyai­r ī­psi­tā­rthā­ṅga­tvā­t­, tasya ta­dvi­ro­dhe svayam ī­psi­tā­rtha<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context"><lb n="293,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,17</span>he­tu­tvā­saṃ­bha­vā­t­, <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_113">vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­yo­r a­nyo­nyā­vi­nā­bhā­va­la­kṣa­ṇa­tvā­t svā­rtha­jñā­na­va­t</seg> | na hi svā­rtha­jñā­na­yo<span type="hard-break">- </span></seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="293,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,24</span>... d vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­yo­s tā­dā­tmyo­pa­ga­mā­t | <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_113">tadvi­dhe­ya­pra­ti­ṣe­dhyā­tma­vi­śe­ṣāt syādvādaḥ pra­kri­ya­te sa­pta­bha­ṅgī­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="293,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 293,25</span>mā­śra­yā­t</seg> | yathaiva hi vidheyo '­sti­tvā­di­vi­śe­ṣaḥ­, svātmanā vidheyo na pra­ti­ṣe­dhyā­tma­ne­ti syād vidheyaḥ siddhaḥ | </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="sub-base-text" n="sbt_114 a_421"><l ana="sbt" n="sbt_114ab"><lb n="294,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 114ab</span>i­tī­ya­m ā­pta­mī­māṃ­sā vihitā hitam icchatām | </l><l ana="sbt" n="sbt_114cd"><lb n="294,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">ĀM-VDh 114cd</span>sa­mya­gmi­thyo­pa­de­śā­rtha­vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-sub-base-text" resp="VDh" rend="b">114</ref> || </l></lg><p n="a_422" rend="justify"><seg ana="bt-context"><lb n="294,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 294,07</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_114">iti</seg> de­vā­ga­mā­khye <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_114">svo­kta­pa­ri­cche­de</seg> śāstre </seg> <seg ana="bt-context"><lb n="294,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 294,08</span><seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_114">vi­hi­te­ya­m ā­pta­mī­māṃ­sā sa­rva­jña­vi­śe­ṣa­pa­rī­kṣā</seg> hitam icchatāṃ <seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_114">niḥ­śre­ya­sa­kā­mi­nāṃ</seg>, </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> <seg ana="bt-context"><lb n="294,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 294,10</span>... da­ni­ccha­tā­m a<seg ana="tailored-bt" n="cbt_ad_sbt_114">bha­vyā­nāṃ­, ta­da­nu­pa­yo­gā­t | ta­ttve­ta­ra­pa­rī­kṣāṃ prati bha­vyā­nā­m eva ni­ya­tā­dhi­kṛ­tiḥ</seg>, tathā </seg> <seg ana="bt-context">...</seg> </p><lg ana="coiled-base-text" n="cbt_ad_sbt_114 a_426"><l rend="center-bold"><lb n="294,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 294,26</span>śrī­va­rdha­mā­na­m a­ka­la­ṅka­m a­ni­ndya­va­ndya<span type="hard-break">-</span></l><l rend="center-bold"><lb n="294,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 294,27</span>pā­dā­ra­vi­nda­yu­ga­laṃ pra­ṇi­pa­tya mūrdhnā | </l><l rend="center-bold"><lb n="294,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 294,28</span>bha­vyai­ka­lo­ka­na­ya­naṃ pa­ri­pā­la­ya­ntaṃ­, </l><l rend="center-bold"><lb n="294,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">AŚ-VDh 294,29</span>syā­dvā­da­va­rtma pa­ri­ṇau­mi sa­ma­nta­bha­dra­m || <ref type="no-in-dandas" rend="a">1</ref> || </l></lg></body></text></TEI>
